KWALIFIKACJA CHM4 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 26.
Otrzymujesz dane z poniższej tabeli dotyczącej składu chemicznego surowca. Które stwierdzenie jest prawdziwe na podstawie tych danych?
SkładnikIlość (g)
Składnik A10
Składnik B20
Składnik C30
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z tabeli wynika, że masy składników wynoszą odpowiednio: A = 10 g, B = 20 g, C = 30 g.
Najmniejszą wartością jest 10 g, więc prawdziwe jest stwierdzenie, że składnik A jest najmniej obecny. Pozostałe odpowiedzi z procentami nie zgadzają się z udziałami liczonymi od sumy 60 g.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie polega na ocenie prawdziwości stwierdzeń wyłącznie na podstawie danych z tabeli. Najpierw odczytujemy masy: składnik A = 10 g, składnik B = 20 g, składnik C = 30 g.

Dlaczego poprawne jest "Składnik A jest najmniej obecny w surowcu."?
Porównujemy trzy liczby 10, 20 i 30. Najmniejsza to 10, więc składnik A ma najmniejszą masę wśród wymienionych składników.

Dlaczego stwierdzenia procentowe są nieprawdziwe?
Aby policzyć udział procentowy, trzeba znać masę całkowitą składników z tabeli: 10 g + 20 g + 30 g = 60 g.

  • Udział składnika B to 20/60 = 1/3, czyli około 33,3%, a nie 50%.
  • Udział składnika C to 30/60 = 1/2, czyli 50%, a nie 60%.
  • Równe części masy oznaczałyby, że wszystkie wartości są takie same (np. po 20 g). Tu wartości są różne (10, 20, 30), więc nie ma równego udziału.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się procenty, zawsze sprawdź, od czego liczony jest procent (mianownik). W tego typu zadaniach jest to zwykle suma wartości z tabeli, o ile nie podano inaczej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Procent masowy to udział masy składnika w masie całkowitej mieszaniny wyrażony w %.

Liczy się go: (masa składnika / suma mas wszystkich składników) × 100%.

Najpierw zsumuj wartości z tabeli, dopiero potem licz procenty.

Wystarczy porównać wartości mas w tabeli i wskazać najmniejszą liczbę.

Jeśli w tabeli są 10 g, 20 g i 30 g, to najmniej obecny jest składnik o masie 10 g.

Nie trzeba liczyć procentów, gdy pytanie dotyczy "najmniej".

"50%" brzmi wiarygodnie, ale trzeba sprawdzić mianownik: procent liczysz od sumy mas.

Jeśli suma wynosi 60 g, to 20 g stanowi 20/60 = 33,3%, a 30 g stanowi 50%.

Pułapka polega na zgadywaniu bez obliczeń.

Sumę masy liczysz przez dodanie wszystkich wartości z tabeli.

Przykład: 10 g + 20 g + 30 g = 60 g.

Ta suma jest podstawą do dalszych obliczeń (np. udziałów procentowych), jeśli nie podano innych składników.

Nie bez dodatkowych informacji. Tabela podaje masy składników, ale stężenie roztworu wymaga jeszcze np. objętości lub masy rozpuszczalnika.

Z samych mas możesz policzyć udziały masowe składników w mieszaninie, ale nie stężenia molowe czy g/L.

Najczęściej błędnie przyjmuje się inną masę całkowitą niż suma z tabeli, myli się "najmniej" z "najwięcej" albo liczy się procent od złej podstawy.

Drugi typ błędu to wybór "ładnie brzmiących" procentów bez sprawdzenia rachunków.

Równe udziały masy oznaczają, że każdy składnik ma tę samą masę (albo ten sam ułamek masy po przeliczeniu).

Gdy wartości w tabeli są różne (np. 10, 20, 30), udziały nie mogą być równe.

Możesz też policzyć udziały: każdy musiałby wynosić 33,3%.

Udziały masowe stosuje się przy opisie składu mieszanin i surowców, w bilansach masy oraz w kontroli jakości.

Pomagają porównywać partie materiału i wykrywać odchylenia składu.

Są też punktem wyjścia do przeliczeń na inne wielkości, jeśli znasz dodatkowe dane.

Najpierw uprość ułamek: 20/60 = 2/6 = 1/3.

1/3 to około 0,333, czyli 33,3%.

Takie szybkie uproszczenia bardzo pomagają na egzaminie, bo ograniczają ryzyko błędów kalkulatorowych.

W typowych zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się, że tabela obejmuje skład istotny do obliczeń, czyli suma z tabeli jest "całością" dla procentów.

Jeśli autor chce inaczej, zwykle dopisuje informację o pozostałych składnikach lub o masie całkowitej surowca.

info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 84% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że z tabeli wynika, że masy składników wynoszą odpowiednio: A = 10 g, B = 20 g, C = 30 g.Najmniejszą wartością jest 10 g, więc prawdziwe jest stwierdzenie, że składnik A jest najmniej obecny.

Źródła:

  • Wikipedia: "Udział masowy" (mass fraction) – definicja i sposób obliczania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Udzia%C5%82_masowy (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: "Procent" – podstawy obliczeń procentowych, https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent (dostęp: 2026-03-01)
  • Khan Academy (PL): "Procenty" – obliczanie procentu z liczby i interpretacja ułamka jako procentu, https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-multiply-divide/arith-review-percent-word-problems/a/percent-word-problems (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podstawy obliczeń laboratoryjnych: procent masowy, ułamek masowy, bilans masy (skrypt szkolny)
  • Ćwiczenia z interpretacji tabel i wykresów w analizie chemicznej (zadania maturalne/techniczne)
  • Materiały dydaktyczne z kontroli jakości surowców (proste zadania rachunkowe i wnioskowanie z danych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego