KWALIFIKACJA LES2 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 39.
Otrzymujesz tabelę z danymi dotyczącymi drzewostanu, której fragment wygląda następująco:
Gatunek drzewa Średnica pnia na wysokości piersi (cm) Wysokość drzewa (m)
Sosna zwyczajna 35 25
Dąb szypułkowy 50 30
Na podstawie tych danych, które z drzew ma większy potencjał produkcyjny?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Potencjał produkcyjny w tym ujęciu wiąże się z miąższością (ilością drewna). Miąższość rośnie wraz z polem przekroju pierśnicowego (zależnym od średnicy w kwadracie) oraz z wysokością. Dąb ma większą pierśnicę (50 cm) i większą wysokość (30 m), więc ma większy potencjał produkcyjny niż sosna (35 cm, 25 m).

Pełne wyjaśnienie:

W leśnictwie porównywanie "potencjału produkcyjnego" pojedynczego drzewa najczęściej sprowadza się do oceny, ile drewna (miąższości) może ono reprezentować. Do takiej oceny używa się podstawowych cech dendrometrycznych: pierśnicy (średnicy pnia na wys. 1,3 m) oraz wysokości.

Uproszczony zapis zależności ma postać: V = g × h × f, gdzie:
V – miąższość, g – pole przekroju pierśnicowego, h – wysokość, f – współczynnik kształtu pnia. Kluczowe jest to, że g zależy od średnicy w kwadracie (g = π×(d/2)²). Oznacza to, że wzrost pierśnicy zwykle zwiększa miąższość dużo silniej niż podobny procentowo wzrost wysokości.

W danych z tabeli dąb ma jednocześnie większą pierśnicę (50 cm vs 35 cm) i większą wysokość (30 m vs 25 m). Przy porównaniu "na tych samych zasadach" (tj. zakładając podobny współczynnik kształtu w takim zadaniu szkolnym) dąb będzie miał większą objętość pnia, a więc większy potencjał produkcyjny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Sosna zwyczajna." – byłaby uzasadniona tylko wtedy, gdyby sosna miała wyraźnie większe wymiary (pierśnicę lub wysokość), a tu oba parametry są mniejsze.
  • "Obie mają taki sam potencjał produkcyjny." – równość wymagałaby porównywalnych wartości pierśnicy i wysokości (albo kompensacji: jedno większe, drugie mniejsze). W tabeli dąb ma przewagę w obu cechach.
  • "Nie można określić na podstawie tych danych." – w praktyce do dokładnego wyliczenia miąższości potrzebuje się jeszcze m.in. współczynnika kształtu i czasem tablic miąższości, ale do porównania potencjału w zadaniu egzaminacyjnym wystarcza informacja, że większa pierśnica i wysokość oznaczają większą przewidywaną miąższość.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się "nie da się określić", sprawdź, czy pytanie wymaga dokładnej wartości, czy tylko porównania. Przy porównaniu dwóch drzew większe wymiary zwykle oznaczają większą miąższość.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pierśnica to średnica pnia mierzona standardowo na wysokości 1,3 m od poziomu gruntu (DBH). Ta wysokość ułatwia porównywanie drzew między sobą i ogranicza wpływ zgrubień odziomkowych. Pierśnica jest kluczowa, bo silnie wiąże się z przekrojem pnia i szacowaną miąższością.
Miąższość rośnie wraz z polem przekroju pnia (zależnym od pierśnicy) oraz z wysokością. W uproszczeniu stosuje się zależność typu V ≈ g × h × f, gdzie g to pole przekroju, h to wysokość, a f uwzględnia kształt pnia. Większa pierśnica i większa wysokość zwykle oznaczają większą miąższość.
Pole przekroju pnia zależy od średnicy w kwadracie (g = π×(d/2)²). To znaczy, że niewielki wzrost pierśnicy daje relatywnie duży wzrost przekroju, a więc potencjalnej objętości pnia. Wysokość wpływa bardziej "liniowo", dlatego w praktyce różnice w pierśnicy często przesądzają o większej miąższości.
W typowych zadaniach szkolnych "potencjał produkcyjny" odnosi się do ilości surowca drzewnego, czyli miąższości (objętości drewna możliwej do pozyskania). Nie chodzi wtedy o tempo przyrostu czy walory jakościowe gatunku, tylko o to, które drzewo ma większe wymiary i przez to większą przewidywaną objętość pnia.
Do bardzo dokładnych obliczeń miąższości współczynnik kształtu (f) jest istotny. Jednak w zadaniu porównawczym, gdy zestawiasz dwa drzewa i oba opisano tylko pierśnicą i wysokością, zwykle zakłada się podobny wpływ kształtu pnia. Wtedy większa pierśnica i wysokość wystarczają do wskazania większej miąższości.
Najczęściej myli się "potencjał produkcyjny" z bieżącym przyrostem albo wybiera się gatunek "z przekonania", a nie z danych. Inny błąd to niedocenianie pierśnicy (bo wpływa kwadratowo) i zbyt częste zaznaczanie odpowiedzi "nie można określić", mimo że pytanie dotyczy tylko porównania.
Pierśnicę mierzy się na wysokości 1,3 m, najczęściej średnicomierzem (klupą) lub taśmą obwodową z przeliczeniem na średnicę. Wysokość wyznacza się np. wysokościomierzem lub metodami trygonometrycznymi. Te pomiary są podstawą szacowania miąższości i zasobności drzewostanu.
Bo w praktyce leśnej do precyzyjnych obliczeń wykorzystuje się tablice miąższości i dodatkowe parametry (np. kształt pnia). W zadaniach egzaminacyjnych często jednak chodzi o prosty wniosek porównawczy: jeśli jedno drzewo ma większą pierśnicę i wysokość, to ma większą przewidywaną miąższość, nawet bez pełnej kalkulacji.
W praktyce znaczenie mają m.in. wiek, bonitacja siedliska, zagęszczenie (zwarcie), zdrowotność, forma pnia, udział gatunków i historia zabiegów hodowlanych. Te czynniki wpływają na przyrost i jakość sortymentów. W tym typie pytania ogranicza się jednak do podstaw: wymiarów pojedynczego drzewa.
Ćwicz rozpoznawanie pojęć: pierśnica, wysokość, przekrój, miąższość oraz ich zależności. Rozwiązuj zadania z tabelami i ucz się, kiedy wystarczy porównanie, a kiedy potrzebne są obliczenia. Pomaga też praktyka: wykonaj kilka pomiarów w terenie i spróbuj oszacować, które drzewa mają większą miąższość.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że potencjał produkcyjny w tym ujęciu wiąże się z miąższością (ilością drewna).

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Pierśnica" — definicja i kontekst pomiaru (DBH). https://pl.wikipedia.org/wiki/Pier%C5%9Bnica (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Diameter at breast height" — standard pomiaru średnicy pnia na wys. 1.3 m. https://en.wikipedia.org/wiki/Diameter_at_breast_height (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Tree volume measurement" — ogólne zasady szacowania objętości/miąższości drzewa na podstawie wymiarów. https://en.wikipedia.org/wiki/Tree_volume_measurement (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z dendrometrii/taksacji leśnej (rozdziały: pierśnica, wysokość, miąższość)
  • Instrukcje i materiały szkoleniowe z pomiaru pierśnicy i wysokości (ćwiczenia terenowe)
  • Tablice miąższości i omówienie wzoru V = g × h × f (z przykładami obliczeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego