KWALIFIKACJA OGR3 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 2.
Owoce których roślin mogą stanowić pokarm dla ptaków?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Owoce derenia białego i berberysa Thunberga są chętnie zjadane przez ptaki (często utrzymują się na krzewach w okresie jesienno-zimowym), dlatego mogą stanowić dla nich pokarm.
Pozostałe wskazane krzewy są bardziej cenione za kwiaty lub wytwarzają owoce/nasiona rzadziej wykorzystywane jako typowy pokarm ptaków.

Pełne wyjaśnienie:

W architekturze krajobrazu krzewy owocujące dobiera się nie tylko ze względu na dekoracyjność, ale też na funkcję biocenotyczną, czyli wspieranie zwierząt (m.in. ptaków). Za szczególnie przydatne uważa się gatunki, których owoce są łatwo dostępne, liczne i utrzymują się na pędach w czasie, gdy naturalnego pokarmu jest mniej.

Odpowiedź "Derenia białego (Cornus alba), berberysa Thunberga (Berberis thunbergii)" jest właściwa, ponieważ oba krzewy wytwarzają owoce (jagody/pestkowce w potocznym ujęciu ogrodniczym) wykorzystywane przez ptaki jako źródło energii. W praktyce terenów zieleni są to gatunki często polecane do nasadzeń proekologicznych, w tym do żywopłotów i zadrzewień śródmiejskich, gdzie owoce stanowią element bazy pokarmowej.

Dlaczego pozostałe pary nie są najlepszą odpowiedzią w tym ujęciu egzaminacyjnym:

  • "Lilaka pospolitego, tawuły japońskiej" – lilak jest zwykle kojarzony głównie z kwitnieniem, a nie z owocami stanowiącymi typowy i istotny pokarm ptaków; tawuły mają drobne owoce, które w praktyce nie są tak charakterystycznym źródłem pokarmu jak u krzewów wyraźnie jagodowych.
  • "Krzewuszki ozdobnej, żylistka szorstkiego" – to krzewy ozdobne cenione za kwiaty; ich owoce (suche torebki) nie są standardowo wskazywane jako ważny pokarm dla ptaków w kontekście doboru roślin biocenotycznych.
  • "Wierzby purpurowej, pięciornika krzewiastego" – wierzby są ważne m.in. dla owadów (pyłek/nektar wczesną wiosną), natomiast ich nasiona są lekkie i szybko rozsiewane; pięciornik również nie jest typowym przykładem krzewu "dokarmiającego" ptaki owocami w porównaniu z derenem czy berberysem.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy pokarmu dla ptaków, szukaj gatunków o licznych, wyraźnych owocach utrzymujących się jesienią i zimą (często krzewy z barwnymi owocami). To częsty motyw w zadaniach o doborze roślin do założeń proekologicznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To znaczy, że wytwarza owoce lub nasiona, które ptaki realnie zjadają i które są dla nich dostępne w terenie. W praktyce cenione są krzewy z licznymi owocami utrzymującymi się jesienią i zimą, bo wtedy baza pokarmowa jest uboższa.
Najczęściej decydują: liczność owoców, ich dostępność na krzewie, wartość energetyczna oraz utrzymywanie się w sezonie jesienno-zimowym. Ważne jest też, czy owoce są łatwe do pobrania (np. w gronach) i czy roślina rośnie w miejscach, gdzie ptaki żerują.
Deren biały tworzy owoce, które mogą być zjadane przez ptaki, a sam krzew często jest sadzony w zadrzewieniach i żywopłotach. W projektach proekologicznych liczy się też to, że krzew daje schronienie i zagęszcza strukturę zieleni, co sprzyja bytowaniu ptaków.
Berberys wytwarza liczne owoce, które w praktyce mogą stanowić element bazy pokarmowej ptaków, szczególnie w okresie gorszej dostępności innych źródeł. Dodatkowo kolczaste pędy sprzyjają temu, że krzew jest miejscem bezpieczniejszym do żerowania i odpoczynku.
Zwykle nie jest podawany jako klasyczny przykład krzewu owocowego dla ptaków w zadaniach egzaminacyjnych. Lilak jest kojarzony przede wszystkim z walorami kwitnienia. W doborze "dla ptaków" częściej wybiera się krzewy o wyraźnych, licznych owocach.
Pomaga analiza: typu owocu (mięsisty vs suchy), jego widoczności i liczby oraz sezonu utrzymywania się. Krzewy "dla ptaków" często mają barwne, liczne owoce długo pozostające na pędach. Krzewy ozdobne z kwiatów mogą mieć owoce małe i mniej istotne pokarmowo.
Najczęściej na etapie koncepcji i projektu wykonawczego terenów zieleni, zwłaszcza gdy inwestor wymaga rozwiązań proekologicznych. W praktyce sadzenie wykonuje się w terminach agrotechnicznych (np. wiosna/jesień), ale dobór gatunków wynika z funkcji docelowej: pokarm i schronienie.
Najlepiej w pasach krzewów, żywopłotach, zadrzewieniach śródpolnych i na obrzeżach trawników, gdzie ptaki mają osłonę i mogą bezpiecznie żerować. Warto tworzyć grupy gatunków o różnym terminie owocowania, aby wydłużyć dostępność pokarmu w sezonie.
Częsty błąd to wybór roślin "popularnych w ogrodach" zamiast roślin faktycznie dających pokarm (heurystyka dostępności). Drugi błąd to skupienie się na kwiatach, a nie na owocach. Pomaga zapamiętać: ptaki zimą korzystają głównie z owoców i nasion, nie z kwiatów.
Tak, ale zwykle z innych powodów niż owoce: wierzby są istotne dla ekosystemu, bo wspierają owady (wczesnowiosenny pyłek i nektar), a ptaki mogą korzystać pośrednio (pokarm owadzi) oraz z osłony i miejsc lęgowych. To inny typ "wartości przyrodniczej" niż owoce.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Cornus alba (deren biały) – Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Derenia_bia%C5%82ego (dostęp: 2026-02-28)
  • Berberis thunbergii (berberys Thunberga) – Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Berberys_Thunberga (dostęp: 2026-02-28)
  • Syringa vulgaris (lilak pospolity) – Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Lilak_pospolity (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki dendrologii i roślin ozdobnych (klucze rozpoznawania gatunków)
  • Atlasy drzew i krzewów z opisem owoców i znaczenia przyrodniczego
  • Materiały o roślinach przyjaznych ptakom w terenach zieleni (opracowania edukacyjne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego