KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 16.
Pacjent chorujący na cukrzycę musi pamiętać o odpowiednim doborze obuwia w celu zapobiegania wystąpieniu w obrębie stóp
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W cukrzycy (zwłaszcza przy neuropatii i gorszym ukrwieniu) nawet drobne otarcia od źle dobranego obuwia mogą przejść w trudno gojące się rany, zakażenia i w konsekwencji martwicę tkanek.
Zmiany typu nagniotki, deformacje czy grzybica są możliwe, ale nie oddają głównego, najgroźniejszego celu profilaktyki.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby chorującej na cukrzycę dobór właściwego obuwia ma znaczenie profilaktyczne, ponieważ stopy są szczególnie narażone na urazy i powikłania wynikające z:

  • neuropatii (osłabione czucie bólu i ucisku – pacjent może nie zauważyć otarcia lub zbyt ciasnego buta),
  • zaburzeń krążenia (gorsze ukrwienie – wolniejsze gojenie),
  • większego ryzyka zakażeń przy przerwaniu ciągłości skóry.

W takiej sytuacji niepozorne obtarcie lub pęcherz spowodowany uciskiem może przekształcić się w owrzodzenie, a następnie w głębsze zakażenie tkanek. W skrajnych przypadkach konsekwencją jest martwica, czyli obumarcie tkanek – temu w dużej mierze ma zapobiegać odpowiednie obuwie (dopasowane, bez uciskających elementów, z właściwą przestrzenią na palce, niepowodujące tarcia).

Odpowiedź "nagniotków" jest mniej trafna, bo nagniotki są częstą zmianą od ucisku, ale same w sobie nie opisują najpoważniejszego celu profilaktyki; dodatkowo mogą być etapem pośrednim prowadzącym do uszkodzeń skóry. Odpowiedź "zniekształceń" także nie oddaje sedna: deformacje mogą wynikać z przewlekłych zmian i obciążeń, lecz pytanie dotyczy przede wszystkim zapobiegania groźnym następstwom urazów i ran. Odpowiedź "grzybicy" jest myląca, bo choć higiena i przewiewne obuwie mogą ograniczać ryzyko infekcji grzybiczych, to w kontekście cukrzycy kluczowe jest zapobieganie urazom oraz trudno gojącym się ranom, które mogą prowadzić do martwicy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy profilaktyki u chorego na cukrzycę, wybieraj odpowiedź odnoszącą się do najpoważniejszych następstw uszkodzeń stóp (owrzodzenia, zakażenia, martwica), a nie do częstych, ale mniej krytycznych dolegliwości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stopa cukrzycowa to zespół problemów stóp u osób z cukrzycą, wynikający m.in. z neuropatii i gorszego ukrwienia. Jest groźna, bo drobne urazy mogą przejść w trudno gojące się rany, zakażenia i poważne powikłania, aż do martwicy. Dlatego liczy się profilaktyka i szybka reakcja.
Zalecane jest obuwie dobrze dopasowane, stabilne, bez uciskających elementów i twardych szwów wewnątrz. Powinno dawać miejsce na palce, nie powodować tarcia i chronić stopę przed urazami. Ważne jest też sprawdzanie wnętrza buta przed założeniem (np. czy nie ma kamyka).
U diabetyka osłabione czucie może ukryć ból ucisku, a gorsze krążenie spowalnia gojenie. Otarcie od ciasnego buta może przejść w ranę i zakażenie, które szerzy się głębiej. W ciężkich przypadkach dochodzi do obumarcia tkanek, czyli martwicy, dlatego prewencja ucisku jest kluczowa.
Najbezpieczniej jest oglądać stopy codziennie, szczególnie gdy występuje neuropatia lub wcześniejsze problemy z ranami. Należy zwracać uwagę na zaczerwienienia, pęknięcia, pęcherze, otarcia i zmiany temperatury skóry. Jeśli pacjent ma trudność z oceną, pomoc opiekuna lub rodziny może być niezbędna.
Niepokojące są: rana, pęcherz, sączenie, zaczerwienienie, obrzęk, czarna lub sinawa skóra, nieprzyjemny zapach, wyraźna bolesność albo przeciwnie – brak czucia. Takie objawy mogą wskazywać na zakażenie lub niedokrwienie. W praktyce wymagają szybkiego zgłoszenia personelowi medycznemu.
Tak, nagniotki mogą powstawać od przewlekłego ucisku i tarcia, zwłaszcza przy deformacjach stopy. Problem polega na tym, że pod zrogowaceniem może rozwijać się uszkodzenie skóry lub rana. Dlatego nie chodzi tylko o komfort, ale o zapobieganie urazom, które mogą prowadzić do owrzodzeń i groźniejszych powikłań.
Częste błędy to: chodzenie boso, obcinanie paznokci "na okrągło", używanie ostrych narzędzi do usuwania zrogowaceń, ignorowanie drobnych otarć oraz noszenie ciasnych butów "do rozchodzenia". W cukrzycy małe urazy mogą szybko stać się dużym problemem, więc liczy się ostrożność i obserwacja.
Pilny kontakt jest potrzebny, gdy pojawia się rana, szybko narastający obrzęk, zaczerwienienie, gorąca skóra, sączenie ropy, gorączka, czernienie tkanek lub silny ból. Takie objawy mogą świadczyć o zakażeniu lub niedokrwieniu. Wczesna interwencja zmniejsza ryzyko martwicy i amputacji.
Opiekun może przypominać o przymierzaniu butów pod koniec dnia (gdy stopa jest bardziej obrzęknięta), sprawdzaniu wnętrza buta przed założeniem i unikaniu uciskających modeli. Może też obserwować ślady ucisku na skórze i zachęcać do konsultacji, jeśli pojawiają się otarcia lub rany.
Grzybica może występować i wymaga leczenia, ale w kontekście bezpieczeństwa stóp u diabetyka kluczowe jest zapobieganie urazom oraz ranom, które mogą się zakażać i trudno goić. Największe ryzyko dotyczy rozwoju owrzodzeń i głębokich powikłań, w tym martwicy, dlatego priorytetem jest profilaktyka ucisku i otarć.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • American Diabetes Association – Foot Care: https://diabetes.org/healthy-living/medication-treatments/diabetes-devices-and-technology/foot-care (dostęp: 2026-03-02)
  • NHS – How to look after your feet if you have diabetes: https://www.nhs.uk/conditions/diabetes/diabetic-foot-problems/ (dostęp: 2026-03-02)
  • Mayo Clinic – Diabetic neuropathy (wskazanie na utratę czucia i ryzyko urazów stóp): https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/diabetic-neuropathy/symptoms-causes/syc-20371580 (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne dotyczące profilaktyki stopy cukrzycowej (poradniki pacjenta)
  • Standardy opieki diabetologicznej i zalecenia dotyczące pielęgnacji stóp (opracowania towarzystw diabetologicznych)
  • Strony edukacyjne szpitali i instytucji zdrowia publicznego o pielęgnacji stóp w cukrzycy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego