KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 28.
Pacjent samodzielnie wykonuje ćwiczenia polegające na swobodnym zginaniu i prostowaniu kończyn dolnych w stawach kolanowych. Ćwiczenia te zalicza się do grupy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ćwiczenia polegające na swobodnym zginaniu i prostowaniu kolan wykonywane samodzielnie przez pacjenta angażują jego własną pracę mięśni. Taki rodzaj ruchu zalicza się do ćwiczeń czynnych.
Bierne wykonuje osoba druga, wspomagane wymagają pomocy, a oporowe – dodatkowego oporu.

Pełne wyjaśnienie:

Opis dotyczy sytuacji, w której pacjent samodzielnie wykonuje ruch w stawach kolanowych: swobodne zginanie i prostowanie kończyn dolnych. Kluczowe jest to, że ruch powstaje dzięki aktywnej pracy mięśni pacjenta, bez pomocy drugiej osoby i bez celowo dodanego obciążenia.

Dlatego są to ćwiczenia czynne – pacjent sam inicjuje i kontroluje ruch (kierunek, zakres, tempo) oraz wykorzystuje własną siłę mięśni.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Biernych – w ćwiczeniach biernych pacjent nie wykonuje aktywnej pracy mięśni; ruch jest prowadzony przez terapeutę/opiekuna lub urządzenie. W opisie pacjent ćwiczy sam.
  • Wspomaganych – ćwiczenia wspomagane występują wtedy, gdy pacjent wprawdzie uczestniczy w ruchu, ale wymaga pomocy (np. drugą kończyną, opiekunem, podwieszką) w wykonaniu pełnego zakresu. W treści nie ma informacji o wsparciu.
  • Oporowych – ćwiczenia oporowe to ćwiczenia czynne wykonywane przeciwko dodatkowej sile (np. ciężarowi, gumie, oporowi terapeuty). W zadaniu ruch jest "swobodny", czyli bez celowego oporu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opisie pojawia się "samodzielnie", "aktywnie", "na polecenie wykonuje ruch", zwykle chodzi o ćwiczenia czynne. Gdy jest "prowadzone przez opiekuna/terapeutę" – bierne; "z pomocą" – wspomagane; "przeciw oporowi" – oporowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ćwiczenia czynne to takie, w których pacjent sam wykonuje ruch dzięki pracy własnych mięśni. Pacjent inicjuje i kontroluje ruch (kierunek, zakres, tempo). Nie jest to ruch prowadzony przez opiekuna ani wykonywany przeciwko celowo dodanemu oporowi.
W ćwiczeniach biernych pacjent nie napina mięśni w celu wykonania ruchu, a kończynę porusza druga osoba lub urządzenie. W ćwiczeniach czynnych ruch powstaje z inicjatywy pacjenta i wynika z aktywnej pracy mięśni, nawet jeśli jest bardzo powolny lub w małym zakresie.
Bo pacjent wykonuje ruch samodzielnie, a więc wykorzystuje własne mięśnie zginacze i prostowniki stawu kolanowego. "Swobodne" oznacza też brak dodatkowego oporu. To spełnia definicję ćwiczeń czynnych, a nie biernych, wspomaganych czy oporowych.
Ćwiczenia wspomagane wykonuje się, gdy pacjent próbuje poruszać kończyną, ale potrzebuje pomocy, aby wykonać pełny ruch lub utrzymać tor ruchu (np. podparcie, pomoc opiekuna, wykorzystanie drugiej kończyny). Stosuje się je przy osłabieniu siły mięśni lub bólu.
Ćwiczenia oporowe to ćwiczenia czynne wykonywane przeciwko dodatkowej sile: ciężarkowi, gumie oporowej, oporowi terapeuty lub maszynie. Ich celem jest zwykle wzmacnianie mięśni. Jeżeli ruch jest "swobodny" i bez obciążenia, nie zalicza się go do oporowych.
Tak. Pozycja (np. leżenie w łóżku) nie przesądza o rodzaju ćwiczeń. O tym, czy ćwiczenia są czynne, decyduje to, czy pacjent sam inicjuje ruch i używa mięśni. W łóżku często wykonuje się czynne ruchy w stawach, aby utrzymać zakres ruchu.
Częsty błąd to mylenie "wspomaganych" z "czynnymi" (gdy pacjent jednak korzysta z pomocy) oraz uznawanie każdego ruchu wykonywanego wolno za "bierny". Inny błąd to wybór "oporowych" bez sprawdzenia, czy w opisie występuje dodatkowy opór lub obciążenie.
Ćwiczenia należy przerwać, gdy pojawia się nagły, narastający ból, zawroty głowy, duszność, zasłabnięcie, znaczne osłabienie lub gdy pacjent nie jest w stanie bezpiecznie kontrolować ruchu. W praktyce opiekun reaguje na objawy i informuje personel uprawniony zgodnie z procedurami placówki.
Ćwiczenia zakresu ruchu pomagają utrzymać ruchomość stawów, zmniejszać ryzyko przykurczów i wspierać krążenie w kończynach. U pacjentów unieruchomionych mogą być wykonywane czynnie (jeśli pacjent ma siłę) lub biernie/wspomaganie, gdy samodzielny ruch jest niemożliwy.
Ucz się definicji przez słowa-klucze: "samodzielnie" = czynne, "prowadzone przez drugą osobę" = bierne, "z pomocą" = wspomagane, "przeciw oporowi" = oporowe. Rozwiązuj krótkie opisy przypadków i zawsze sprawdzaj, kto inicjuje ruch i czy występuje dodatkowe obciążenie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 73% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że ćwiczenia polegające na swobodnym zginaniu i prostowaniu kolan wykonywane samodzielnie przez pacjenta angażują jego własną pracę mięśni.

Źródła:

  • Physiopedia – "Active Range of Motion (AROM)", https://www.physio-pedia.com/Active_Range_of_Motion_(AROM) - dostęp 2026-02-18
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) – "Range of motion exercises", https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000459.htm - dostęp 2026-02-18
  • Mayo Clinic – "Range of motion exercises: What they are and why they matter" (informacje o ćwiczeniach ROM i roli aktywnego ruchu), https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/fitness/in-depth/range-of-motion/art-20047275 - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z kinezyterapii dla kierunków medycznych (rozdziały o klasyfikacji ćwiczeń)
  • Atlas anatomii lub repetytorium: staw kolanowy, ruchy zgięcia i prostowania
  • Poradniki rehabilitacyjne dot. ćwiczeń zakresu ruchu (ROM) dla pacjentów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego