W profilaktyce próchnicy kluczowe znaczenie ma nie tylko ilość, ale przede wszystkim częstość spożywania produktów zawierających cukry proste (oraz innych węglowodanów łatwo fermentujących). Każda ekspozycja na cukier sprzyja produkcji kwasów przez bakterie płytki nazębnej, co obniża pH i uruchamia demineralizację szkliwa. Gdy takie epizody powtarzają się wiele razy w ciągu dnia (podjadanie, popijanie słodzonych napojów), szkliwo ma mniej czasu na naturalną regenerację.
Prawidłowa porada dietetyczna polega więc na ograniczeniu częstości spożywania pokarmów z cukrami prostymi oraz wybieraniu produktów bez dodatku cukru (np. niesłodzone napoje, przekąski bezcukrowe). W praktyce obejmuje to także unikanie "ciągłego" podjadania i popijania słodzonych napojów między posiłkami.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Zwiększenie słodyczy i napojów gazowanych: nawet jeśli ślina ma działanie ochronne, większa podaż cukru nasila aktywność bakterii próchnicotwórczych i zwiększa ryzyko ubytków. Nie jest to strategia profilaktyczna.
- Ograniczenie węglowodanów złożonych i białka: białko nie jest głównym czynnikiem próchnicotwórczym, a węglowodany złożone nie są równoważne cukrom prostym pod względem szybkości fermentacji i "lepkości" w jamie ustnej; takie zalecenie jest nieadekwatne i może pogarszać jakość diety.
- Słodycze przed snem: w nocy spada wydzielanie śliny, więc zdolność buforowania kwasów jest mniejsza. Spożycie cukru przed snem zwiększa ryzyko długotrwałego działania kwasów na szkliwo.
Warto pamiętać: skuteczna profilaktyka u pacjenta z nawracającą próchnicą łączy edukację dietetyczną z oceną higieny, ekspozycji na fluor i indywidualnym planem wizyt kontrolnych.
