KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 32.
Pacjent z objawami demencji przebywa w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym w pokoju dwuosobowym. W celu podtrzymania jego sprawności intelektualnej opiekun powinien mu zaproponować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Wspólne rozwiązywanie łamigłówek" bezpośrednio angażuje pamięć, uwagę i myślenie, czyli funkcje poznawcze osłabiane w demencji. Spacer, oglądanie programu czy przygotowanie kanapek mogą być wartościowe (ruch, integracja, samoobsługa), ale nie są tak ukierunkowane na trening intelektualny.

Pełne wyjaśnienie:

W demencji (otępieniu) stopniowo pogarszają się funkcje poznawcze: pamięć, uwaga, orientacja, rozumowanie oraz zdolność planowania. Jednym z celów opieki w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym jest podtrzymywanie możliwie najwyższej sprawności pacjenta, w tym sprawności intelektualnej, poprzez regularną i bezpieczną aktywizację.

Odpowiedź "wspólne rozwiązywanie łamigłówek" jest właściwa, ponieważ jest to aktywność typowo poznawcza: wymaga skupienia uwagi, wyszukiwania skojarzeń, przypominania informacji, analizowania reguł i podejmowania decyzji. Taki rodzaj stymulacji (w praktyce często w formie prostych zadań dostosowanych do możliwości chorego) jest ukierunkowany na cel wskazany w pytaniu, czyli utrzymanie sprawności intelektualnej.

Pozostałe propozycje mogą mieć inne korzyści, ale nie odpowiadają najtrafniej na wskazany cel:

  • "wspólny spacer po okolicy" przede wszystkim wspiera sprawność fizyczną, krążeniowo-oddechową oraz nastrój. Może pośrednio pomagać w orientacji, ale główny efekt jest ruchowy, a nie treningowo-poznawczy.
  • "obejrzenie programu rozrywkowego z innymi podopiecznymi" sprzyja kontaktom społecznym i może redukować poczucie samotności, jednak jest aktywnością bierną; nie wymaga aktywnego przetwarzania informacji w takim stopniu jak zadania umysłowe.
  • "przygotowanie kolorowych kanapek razem ze współlokatorem" rozwija lub podtrzymuje samoobsługę i sprawność manualną oraz może mieć walor społeczny, ale jest przede wszystkim czynnością dnia codziennego, a nie celowaną stymulacją funkcji poznawczych.

W praktyce opiekun powinien dodatkowo pamiętać o zasadach: dopasowaniu trudności (aby unikać frustracji), krótkich sesjach, wzmacnianiu pozytywnym oraz bezpieczeństwie i komforcie pacjenta. Regularne, proste zadania poznawcze zwykle lepiej realizują cel "podtrzymania sprawności intelektualnej" niż aktywności ruchowe czy stricte rekreacyjne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stymulacja poznawcza to planowe angażowanie pamięci, uwagi, myślenia i języka poprzez proste zadania (np. łamigłówki, skojarzenia, dopasowywanie). Celem jest podtrzymanie funkcjonowania i ograniczanie bierności, a nie "wyleczenie" demencji.
Najbardziej ukierunkowane są aktywności wymagające aktywnego myślenia: łamigłówki na poziomie pacjenta, układanki, zadania kategoryzowania, rozmowy reminiscencyjne, nazywanie przedmiotów. Ważne jest dopasowanie trudności, krótki czas i spokojna atmosfera.
Łamigłówki wymagają aktywnego udziału: skupienia uwagi, przypominania i podejmowania decyzji. Oglądanie telewizji jest zwykle bierne, więc słabiej ćwiczy funkcje poznawcze. Telewizja może być rozrywką lub tłem społecznym, ale rzadziej spełnia rolę celowanego treningu umysłu.
Tak. Spacer wspiera sprawność fizyczną, nastrój i rytm dobowy, a czasem także orientację w otoczeniu. Jednak gdy celem jest podtrzymanie sprawności intelektualnej, lepsze są zadania poznawcze. W opiece warto łączyć aktywność ruchową i umysłową.
Zadanie powinno być możliwe do wykonania przy niewielkiej pomocy: ani za łatwe (nuda), ani za trudne (frustracja). Pomagają krótkie polecenia, podpowiedzi krok po kroku i ograniczenie bodźców. Dobrą praktyką jest zaczynanie od prostszych zadań i obserwacja reakcji pacjenta.
Częste błędy to: zbyt trudne zadania, zbyt długie sesje, poprawianie w sposób zawstydzający, brak przerw oraz prowadzenie aktywności w hałasie. Błędem jest też wybieranie wyłącznie aktywności biernych (np. TV) i uznawanie ich za "trening umysłu".
Tak, przygotowanie prostego posiłku może wspierać samoobsługę, sprawność manualną i poczucie sprawczości. Jest to jednak głównie trening czynności dnia codziennego. Jeśli pytanie dotyczy stricte sprawności intelektualnej, lepiej wybierać zadania bezpośrednio angażujące pamięć i uwagę.
Najczęściej wtedy, gdy pacjent jest wypoczęty i spokojny (np. przed południem), a nie w okresie nasilenia niepokoju. Ważna jest stała rutyna, krótki czas i przewidywalność. Terminy warto dostosować indywidualnie do rytmu dnia pacjenta obserwowanego w placówce.
Sygnały to narastająca frustracja, wycofanie, irytacja, szybkie rezygnowanie, płacz lub złość. Może też pojawić się zmęczenie i rozproszenie. Wtedy należy uprościć zadanie, skrócić czas, dać więcej podpowiedzi albo zmienić formę na bardziej wspierającą (np. praca na obrazkach).
Najpierw nazwij cel z treści zadania (np. sprawność intelektualna, ruchowa, społeczna, samoobsługowa). Następnie wybierz aktywność, która najbardziej bezpośrednio realizuje ten cel. Jeśli odpowiedzi są mieszane, szukaj tej, która jest typowym przykładem danej stymulacji (tu: poznawczej).
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że "Wspólne rozwiązywanie łamigłówek" bezpośrednio angażuje pamięć, uwagę i myślenie, czyli funkcje poznawcze osłabiane w demencji.

Źródła:

  • World Health Organization (WHO) – "Dementia" (Fact sheet): https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dementia (dostęp: 2026-02-28)
  • National Institute for Health and Care Excellence (NICE) – "Dementia: assessment, management and support for people living with dementia and their carers (NG97)": https://www.nice.org.uk/guidance/ng97 (dostęp: 2026-02-28)
  • Alzheimer's Society (UK) – informacje o Cognitive Stimulation Therapy (CST): https://www.alzheimers.org.uk/about-dementia/treatments/cognitive-stimulation-therapy (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o otępieniu i aktywizacji poznawczej (organizacje zdrowia publicznego)
  • Podręczniki z geriatrii/opieki długoterminowej opisujące stymulację poznawczą
  • Szkolenia placówkowe z komunikacji i aktywizacji osoby z demencją

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego