Odleżyny powstają głównie wskutek długotrwałego ucisku na tkanki (najczęściej nad wyniosłościami kostnymi), co prowadzi do zamknięcia światła naczyń, niedokrwienia i w konsekwencji do uszkodzeń oraz martwicy. Dlatego jednym z kluczowych działań profilaktycznych jest regularna zmiana ułożenia pacjenta.
Sformułowanie "nie rzadziej niż co" oznacza, że wskazany czas jest maksymalnym dopuszczalnym odstępem między zmianami pozycji: wolno zmieniać pozycję częściej, ale nie należy robić tego rzadziej. Dla pacjenta unieruchomionego w łóżku z wysokim ryzykiem odleżyn przyjmuje się w ciągu dnia harmonogram co 2 godziny, ponieważ ucisk może doprowadzić do uszkodzeń już w czasie od kilkudziesięciu minut do kilku godzin – zależnie od stanu pacjenta i czynników ryzyka.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "1 godzinę." – może być praktykowane u niektórych pacjentów (np. przy bardzo dużym ryzyku lub dodatkowych problemach skórnych), ale nie jest typową minimalną wymaganą częstotliwością dla pacjenta leżącego w ciągu dnia. Pytanie dotyczy wartości granicznej "nie rzadziej niż".
- "3 godziny." – zbyt długi odstęp w ciągu dnia przy wysokim ryzyku; zwiększa czas utrzymywania się ucisku i ryzyko niedokrwienia tkanek.
- "4 godziny." – taki odstęp bywa rozważany nocą, jeśli stan pacjenta na to pozwala, ale pytanie nie dotyczy trybu nocnego, tylko ogólnej zasady dla pacjenta z wysokim ryzykiem. W dzień 4 godziny to zbyt rzadko.
W praktyce zmiana pozycji powinna iść w parze z oceną skóry, właściwym podpieraniem (poduszki/kliny), ograniczaniem tarcia i sił ścinających (raczej podnosić niż przesuwać) oraz uwzględnieniem zastosowanych środków pomocniczych (np. materace zmiennociśnieniowe).
