KWALIFIKACJA SPO5 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 31.
Pani Maria, Twoja podopieczna, jest osobą niewidomą. Jakie aktywności możesz zorganizować dla niej, aby pomóc jej w aktywnym spędzaniu czasu wolnego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najlepsze są aktywności dostosowane do niewidomości, które wzmacniają samodzielność i dobrostan.
Muzyka, audiobooki, ćwiczenia dotykowe czy aromaterapia angażują słuch, dotyk i węch, dzięki czemu podopieczna może aktywnie spędzać czas bez bariery wzroku oraz bez niepotrzebnej izolacji.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby niewidomej kluczowe jest takie organizowanie czasu wolnego, aby nie ograniczać aktywności, lecz umożliwiać ją w sposób dostosowany i bezpieczny. Dlatego właściwym kierunkiem jest proponowanie zajęć, które angażują inne zmysły niż wzrok: słuch, dotyk i węch. Przykładowo muzyka i audiobooki pozwalają na relaks, rozwijanie zainteresowań oraz utrzymanie kontaktu z kulturą. Ćwiczenia dotykowe (np. prace manualne, materiały o różnych fakturach) wspierają sprawczość, koordynację i poczucie kompetencji. Aromaterapia może pełnić funkcję uspokajającą lub pobudzającą, o ile jest stosowana rozsądnie i zgodnie z tolerancją podopiecznej.

Pozostałe propozycje są nieprawidłowe, bo prowadzą do bierności lub są niedostosowane do sytuacji. "Zignorować jej potrzebę aktywności, skupiając się wyłącznie na potrzebach podstawowych" to błąd podejścia: opieka w DPS obejmuje również aktywizację i wsparcie psychospołeczne, a nie tylko czynności pielęgnacyjne. "Zorganizować wycieczki do miejsc, które są piękne do oglądania" pomija fakt, że kryterium atrakcyjności oparte na walorach wizualnych nie odpowiada potrzebom osoby niewidomej; wyjścia mogą być wartościowe, ale powinny być zaplanowane tak, by liczyły się bodźce dźwiękowe, dotykowe, zapachowe oraz bezpieczeństwo i orientacja. "Zasugerować spędzanie całego czasu w domu z powodu stanu" wzmacnia izolację społeczną i obniża jakość życia, a ponadto ogranicza samodzielność.

W praktyce opiekun powinien dodatkowo: (1) zapytać o preferencje podopiecznej, (2) zadbać o przewidywalność i jasne komunikaty, (3) ocenić ryzyko (przestrzeń, przeszkody, asysta) oraz (4) wspierać aktywności włączające społecznie, np. wspólne słuchanie audycji czy zajęcia manualne w grupie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej sprawdzają się aktywności oparte na słuchu, dotyku i węchu: muzyka, audiobooki, rozmowy tematyczne, prace manualne z różnymi fakturami, ćwiczenia orientacji w znanej przestrzeni oraz relaks z bodźcami zapachowymi. Ważne, by były bezpieczne i zgodne z preferencjami podopiecznej.
Muzyka i audiobooki angażują słuch, czyli zmysł, który może skutecznie zastępować bodźce wzrokowe w czasie wolnym. Ułatwiają relaks, zmniejszają poczucie izolacji, mogą wspierać pamięć i koncentrację oraz dają możliwość wyboru treści, co wzmacnia poczucie sprawczości.
Aktywizacja oznacza organizowanie takich zajęć, które zachęcają do działania i kontaktu z otoczeniem, a nie tylko "zajmują czas". W praktyce to dobór form aktywności dostosowanych do niewidomości, zapewnienie wsparcia w bezpiecznym wykonaniu oraz motywowanie bez narzucania i bez infantylizacji.
Można proponować proste prace manualne i sensoryczne: rozpoznawanie faktur, sortowanie przedmiotów po kształcie, ugniatanie mas plastycznych, robótki ręczne, układanki dotykowe czy elementy treningu czynności dnia codziennego. Kluczowe jest tempo dostosowane do osoby oraz komfort dłoni.
Może być bezpieczna, ale wymaga ostrożności: należy sprawdzić tolerancję zapachów, unikać drażniących olejków, zadbać o wentylację i nie stosować zbyt intensywnych bodźców. Aromaterapia nie powinna zastępować innych form aktywności; najlepiej traktować ją jako element relaksu.
Stałe ograniczanie aktywności sprzyja bierności, pogorszeniu nastroju i izolacji społecznej. Niewidomość nie oznacza rezygnacji z życia, tylko potrzebę dostosowania warunków i wsparcia. Zadaniem opiekuna jest pomagać bezpiecznie uczestniczyć w aktywnościach, a nie "zamykać" podopiecznego.
Wyjście warto planować pod kątem bodźców dostępnych bez wzroku: dźwięków, zapachów, możliwości dotyku (np. faktury, przedmioty), rozmowy i kontaktu społecznego. Ważne są: wcześniejsze omówienie trasy, spokojne tempo, jasne komunikaty oraz sprawdzenie barier i zagrożeń w otoczeniu.
Częste błędy to: wyręczanie zamiast wspierania, dobieranie zajęć "pod siebie", traktowanie bezpieczeństwa jako zakazu aktywności, pomijanie pytania o preferencje oraz proponowanie aktywności opartych głównie na wrażeniach wzrokowych. Błędy te obniżają motywację i poczucie samodzielności podopiecznej.
Najlepiej mówić jasno i konkretnie: co się będzie działo, gdzie jesteśmy i jakie są kolejne kroki. Pomaga opisywanie przestrzeni i czynności, uprzedzanie o dotyku (np. przy podaniu ręki), zachęcanie do zadawania pytań oraz upewnianie się, że podopieczna rozumie plan aktywności.
Warto zapamiętać zasadę: dostosowanie zamiast ograniczania. Ucz się przykładów aktywności angażujących słuch, dotyk i węch, a także argumentów dotyczących samodzielności i dobrostanu. Na egzaminie wybieraj odpowiedzi, które wspierają aktywność i bezpieczeństwo, a unikaj izolowania podopiecznej.
info

Statystycznie 84% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Źródła:

  • World Health Organization (WHO): "World report on vision", 2019 (rozdziały dot. wpływu utraty wzroku na funkcjonowanie i rehabilitacji)
  • American Foundation for the Blind (AFB): strona tematyczna dotycząca niezależnego życia i aktywności osób niewidomych – https://www.afb.org (dostęp 2026-03-05)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o rehabilitacji i wsparciu osób z niepełnosprawnością wzroku (poradniki, kursy podstawowe)
  • Podręczniki/kompendia z zakresu terapii zajęciowej i aktywizacji osób starszych
  • Zalecenia i dobre praktyki dotyczące komunikacji i bezpieczeństwa w pracy opiekuna w DPS

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego