KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 21.
Które parametry należy ustawić w wiertarce w celu wykonania otworu Ø10 w stali stopowej? Skorzystaj z tabeli.
Ilustracja przedstawia tabelę z zalecanymi parametrami skrawania przy wierceniu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z tabel doboru parametrów wiercenia dla otworu Ø10 w stali stopowej należy odczytać parę wartości: prędkość obrotową wrzeciona n oraz posuw na obrót fn. Poprawna jest odpowiedź, w której oba parametry pochodzą z tego samego wiersza/zakresu tabeli dla wskazanego materiału i średnicy.

Pełne wyjaśnienie:

W wierceniu na wiertarce dobiera się przede wszystkim prędkość obrotową wrzeciona n (obr/min) oraz posuw na obrót fn (mm/obr). W zadaniu dodatkowo wskazano, aby skorzystać z tabeli, więc decyzja powinna wynikać z odczytu zaleceń dla średnicy Ø10 oraz materiału (stal stopowa).

Dlaczego poprawny jest zestaw n= 960 obr/min, fn = 0,23 mm/obr?
Jest to para parametrów zgodna z tabelą dla wiercenia w stali stopowej przy średnicy 10 mm. Kluczowe jest, że w odpowiedzi podano jednocześnie właściwe n i właściwe fn dla tego samego przypadku technologicznego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • n= 800 obr/min, fn = 0,26 mm/obr – zestaw może odpowiadać innemu materiałowi, innej średnicy albo innym warunkom (np. innemu narzędziu). Zbyt duży posuw przy zbyt małych obrotach może pogarszać jakość otworu i zwiększać obciążenie narzędzia.
  • n= 1200 obr/min, fn = 0,20 mm/obr – wyższe obroty przy mniejszym posuwie mogą wyglądać "bezpiecznie", ale jeśli tabela dla stali stopowej i Ø10 wskazuje inne wartości, to taki wybór jest błędem odczytu lub błędnym dopasowaniem wiersza.
  • n= 1850 obr/min, fn = 0,15 mm/obr – to parametry typowe raczej dla lżejszych warunków skrawania lub innego materiału/narzędzia; w stali stopowej zbyt wysokie obroty mogą zwiększać temperaturę i zużycie wiertła, a zbyt mały posuw sprzyja tarciu zamiast skrawania.

Wskazówka egzaminacyjna: Najpierw upewnij się, że czytasz tabelę dla stali stopowej (nie niestopowej) i dla średnicy Ø10. Następnie wybierz odpowiedź, w której obie liczby pasują do tego samego wpisu tabeli (nie mieszaj n z jednego wiersza i fn z innego).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej ustawia się prędkość obrotową wrzeciona n (obr/min) oraz posuw, w zadaniach tabelarycznych zwykle jako posuw na obrót fn (mm/obr). Dodatkowo w praktyce dobiera się chłodziwo i sposób nawiercania, ale w tym typie pytania kluczowe są n i fn.
fn to posuw na jeden obrót wiertła, podawany w mm/obr. Informuje, o ile narzędzie zagłębia się w materiał podczas jednego pełnego obrotu wrzeciona. Nie należy go mylić z posuwem minutowym (mm/min), który zależy także od prędkości obrotowej n.
Ponieważ wartości n i fn zależą od wielu czynników (materiał obrabiany, średnica wiertła, narzędzie, warunki). Tabela standaryzuje dobór i pozwala jednoznacznie wskazać poprawną parę parametrów dla zadanego przypadku, zamiast zgadywać "typowe" ustawienia.
Sprawdź jednostkę: mm/obr oznacza posuw na obrót fn, a mm/min oznacza posuw minutowy. Jeśli w odpowiedziach jest zapis "mm/obr", to chodzi o fn. Na egzaminie unikaj przeliczania, jeśli pytanie wymaga wyłącznie odczytu z tabeli.
Stale stopowe często wymagają bardziej ostrożnego doboru parametrów niż stale niestopowe, bo mogą być twardsze lub trudniej skrawalne. W tabelach zwykle skutkuje to innymi zaleceniami n i fn. Dlatego kluczowe jest wybranie właściwej kolumny/wiersza tabeli dla "stali stopowej".
W typowym zadaniu egzaminacyjnym nie powinno się tego robić "z pamięci", bo tabela jest częścią danych. Bez niej można jedynie szacować na podstawie doświadczenia. Na egzaminie poprawna odpowiedź wynika z odczytu tabeli (często w załączonej ilustracji), a nie z ogólnych przybliżeń.
Zbyt duża prędkość obrotowa może zwiększać temperaturę w strefie skrawania, przyspieszać zużycie wiertła i pogarszać jakość otworu. Może też prowadzić do przypaleń i problemów z odprowadzaniem wiórów. Dlatego n dobiera się z tabeli zaleceń dla materiału i średnicy.
Zbyt mały posuw powoduje, że wiertło bardziej trze niż skutecznie skrawa, co zwiększa nagrzewanie, może pogarszać powierzchnię otworu i skracać trwałość narzędzia. W tabelach zalecany fn jest kompromisem między obciążeniem narzędzia a stabilnym skrawaniem.
Najczęstsze błędy to: odczyt wiersza dla innej średnicy, wybór kolumny dla innego materiału, pomylenie jednostek oraz "mieszanie" n z jednego wiersza i fn z innego. Dobra praktyka to zaznaczenie w tabeli jednego wiersza i przepisanie obu wartości razem.
Ćwicz szybkie rozpoznawanie, jakie dane są wejściowe (materiał, średnica, rodzaj obróbki) oraz konsekwentny odczyt z tabel: najpierw wybór właściwej części tabeli, potem przepisanie pełnej pary parametrów. Pomaga też powtórka oznaczeń n, fn i jednostek.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Z tabel doboru parametrów wiercenia dla otworu Ø10 w stali stopowej należy odczytać parę wartości: prędkość obrotową wrzeciona n oraz posuw na obrót fn."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii obróbki skrawaniem (dział: wiercenie, parametry skrawania)
  • Katalogi narzędziowe producentów wierteł (tabele zalecanych parametrów dla materiałów)
  • Materiały szkolne/branżowe dotyczące doboru prędkości skrawania i posuwu w wierceniu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego