Wydalanie nerkowe leków zależy m.in. od tego, czy cząsteczka w moczu występuje głównie w formie zjonizowanej czy niezjonizowanej. Forma niezjonizowana jest zwykle bardziej lipofilna, łatwiej przechodzi przez błony biologiczne i może ulegać reabsorpcji zwrotnej w kanalikach nerkowych. To spowalnia eliminację. Z kolei forma zjonizowana jest bardziej polarna i gorzej przenika przez nabłonek kanalików, więc pozostaje w świetle kanalika i jest szybciej wydalana (mechanizm "ion trapping").
Słabe zasady w środowisku kwaśnym (niższe pH moczu) ulegają protonacji do postaci naładowanej dodatnio. Taka postać jest słabiej wchłaniana zwrotnie, więc zakwaszenie sprzyja wydalaniu słabych zasad. W środowisku zasadowym słabe zasady częściej pozostają w formie niezjonizowanej, przez co łatwiej się reabsorbuje i wydalanie może być mniejsze.
Słabe kwasy zachowują się odwrotnie: w środowisku kwaśnym częściej pozostają w formie niezjonizowanej, co sprzyja reabsorpcji i może utrudniać wydalanie. Natomiast w środowisku zasadowym słabe kwasy ulegają deprotonacji do formy zjonizowanej (anionowej), co ogranicza reabsorpcję i zwiększa wydalanie słabych kwasów.
Dlatego odpowiedź "środowisko kwaśne sprzyja wydalaniu leków o charakterze słabych zasad" jest poprawna. Stwierdzenie o wydalaniu słabych kwasów w kwaśnym środowisku jest błędne, bo sprzyjałoby raczej ich reabsorpcji. Zdanie, że zasadowe środowisko hamuje wydalanie słabych kwasów, także odwraca zależność. Z kolei teza, że zasadowe środowisko sprzyja wydalaniu słabych zasad, nie uwzględnia, że zasady w zasadowym pH są mniej zjonizowane i łatwiej się wchłaniają zwrotnie.
