KWALIFIKACJA GIW2 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 25.
Piaskowiec jest skałą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Piaskowiec powstaje przez osadzanie, a następnie scementowanie ziaren (najczęściej kwarcu) w środowisku sedymentacyjnym, dlatego zalicza się go do skał osadowych. Odpowiedzi "magmowa" i "metamorficzna" dotyczą innych procesów powstawania skał, a "organogeniczna" nie jest typową klasyfikacją piaskowca.

Pełne wyjaśnienie:

Piaskowiec to skała, która powstaje w wyniku procesów sedymentacyjnych: materiał okruchowy (ziarna piasku) jest transportowany, następnie osadzany, a z czasem ulega diagenezie (zagęszczeniu i scementowaniu). Z tego powodu piaskowiec klasyfikuje się jako skałę osadową (dokładniej: osadową okruchową).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "organogeniczną" – termin "organogeniczna" odnosi się do skał osadowych powstałych głównie z materii organicznej (np. z nagromadzenia szczątków organizmów). Piaskowiec jest przede wszystkim skałą okruchową zbudowaną z ziaren minerałów i fragmentów skał, więc zwykle nie opisuje się go jako organogenicznego.
  • "magmową" – skały magmowe tworzą się przez krystalizację magmy (w głębi Ziemi lub na powierzchni). Ich budowa i geneza są inne niż w piaskowcu, który jest zlepiony z ziaren osadu.
  • "metamorficzną" – skały metamorficzne powstają przez przeobrażenie już istniejących skał pod wpływem ciśnienia i temperatury, bez stopienia. Piaskowiec może być skałą wyjściową w metamorfizmie (np. może przejść w kwarcyt), ale sam piaskowiec nie jest skałą metamorficzną.

W praktyce górniczej poprawne rozróżnienie typu skały pomaga w interpretacji warunków geologicznych: skały osadowe często występują warstwowo, mogą mieć zmienną wytrzymałość i spękania, co wpływa na urabianie oraz dobór obudowy. Warto też pamiętać o prostym skojarzeniu: "piasek → osad → piaskowiec", co ułatwia szybkie przypisanie do skał osadowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Piaskowiec to skała zwięzła powstała z osadu piaszczystego, który został zagęszczony i scementowany. Składa się zwykle z ziaren (często kwarcu) połączonych spoiwem, dlatego jest zaliczany do skał osadowych, a nie magmowych czy metamorficznych.
Bo jego geneza jest sedymentacyjna: najpierw powstaje luźny osad (piasek), potem następuje jego osadzenie i diageneza (kompakcja oraz cementacja). To typowa droga tworzenia skał osadowych okruchowych, a nie krystalizacja magmy ani przeobrażenie w wysokim ciśnieniu.
Najprościej po procesie powstania: skały osadowe powstają z osadów (warstwowanie, ziarna, spoiwo), a magmowe z krystalizacji magmy (zwykle "krystaliczna" budowa, brak typowego uwarstwienia osadowego). W pytaniach często wystarczy znać klasyczne przykłady.
Tak, ale dopiero po przeobrażeniu. Piaskowiec jako skała osadowa może być poddany metamorfizmowi i wtedy przekształca się w inną skałę (np. w skałę o wyższej zwięzłości i przeobrażonej strukturze). Sam fakt takiej możliwości nie zmienia klasyfikacji piaskowca.
To określenie skał osadowych, które powstały głównie z nagromadzenia materii organicznej lub szczątków organizmów. Przykładowo mogą to być skały węglanowe pochodzenia biologicznego. Piaskowiec jest zwykle skałą okruchową, więc nie jest typowo klasyfikowany jako organogeniczny.
W praktyce liczą się m.in. wytrzymałość, spękanie, uławicenie oraz rodzaj spoiwa. Te cechy wpływają na urabialność, skłonność do obrywania ze stropu oraz dobór obudowy wyrobiska. Sama nazwa skały w pytaniu często sugeruje jej genezę i typowe zachowanie górotworu.
Do skał osadowych okruchowych zalicza się m.in. zlepieńce, mułowce i iłowce (różnią się uziarnieniem). Piaskowiec to wariant "piaszczysty" – o ziarnach w zakresie piasku. Na egzaminie pytania często sprawdzają powiązanie nazwy z typem skały.
Nie zawsze, choć kwarc jest bardzo częsty. Piaskowiec to skała zbudowana z ziaren o wielkości piasku, które mogą być różnego składu mineralnego i skalnego, a całość jest spojona lepiszczem. Kluczowe dla klasyfikacji jest to, że to skała osadowa okruchowa.
Częsty błąd to wybór "magmowa" lub "metamorficzna", bo brzmią bardziej "zaawansowanie". Inny błąd to mylenie "organogeniczna" jako osobnej głównej grupy. Pomaga pamiętać: piasek jest osadem, a piaskowiec to osad zwięzły po cementacji.
Stwórz krótką tabelę: typ skały → proces powstania → 3–5 przykładów. Ucz się skojarzeniami (np. piasek–osad–piaskowiec) i ćwicz pytania jednokrotnego wyboru. W górnictwie podziemnym szczególnie przydatne są skały osadowe i ich cechy mechaniczne.
info

Około 70% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Piaskowiec powstaje przez osadzanie, a następnie scementowanie ziaren (najczęściej kwarcu) w środowisku sedymentacyjnym, dlatego zalicza się go do skał osadowych."

Materiały:

  • Podręczniki z geologii ogólnej i petrografii (rozdziały o skałach osadowych)
  • Materiały dydaktyczne z geologii górniczej dla szkół branżowych/techników
  • Atlasy i tablice rozpoznawania skał (zdjęcia i cechy makroskopowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego