KWALIFIKACJA MEP5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 3.
Platynowcem ciężkim nie jest:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Platynowce dzieli się m.in. na lekkie i ciężkie. Do platynowców ciężkich zalicza się m.in. osm, iryd i platynę. Pallad należy do platynowców lekkich, więc w tym zestawie jest jedyną odpowiedzią, która nie jest platynowcem ciężkim.

Pełne wyjaśnienie:

Platynowce (metale z grupy platynowców) obejmują zestaw pierwiastków o podobnych własnościach chemicznych, cenionych m.in. za odporność korozyjną i stabilność. W nauczaniu często spotyka się podział na platynowce lekkie i platynowce ciężkie.

W tym ujęciu do platynowców ciężkich zalicza się typowo pierwiastki takie jak osm, iryd oraz platyna. Są one kojarzone z "cięższą" częścią tej rodziny metali.

Odpowiedź "pallad" jest poprawna, ponieważ pallad zalicza się do platynowców lekkich, a więc nie spełnia warunku bycia platynowcem ciężkim.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "osm" – jest klasyfikowany jako platynowiec ciężki, więc nie pasuje do przeczenia w pytaniu.
  • "iryd" – również należy do grupy platynowców ciężkich; wybór wynika często z mylenia podziału na lekkie/ciężkie.
  • "platyna" – mimo że w języku potocznym bywa traktowana jako nazwa całej rodziny ("platynowce"), w klasyfikacji szkolnej jest wskazywana jako przedstawiciel platynowców ciężkich.

W praktyce jubilerskiej wiedza o przynależności do grupy metali oraz ich odmianach (np. metale i stopy na bazie platyny czy palladu) pomaga rozumieć różnice we właściwościach, obróbce i zastosowaniach. Na egzaminie warto utrwalić listę pierwiastków oraz sam podział: pallad częściej zapamiętuje się jako "lżejszy" platynowiec, a osm i iryd jako "cięższe".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Platynowce to rodzina metali o wysokiej odporności chemicznej i dużej trwałości. W jubilerstwie są ważne, bo umożliwiają wykonywanie biżuterii o wysokiej odporności na korozję i działanie czynników środowiskowych oraz tworzenie wartościowych stopów o pożądanych cechach.
W klasyfikacji spotykanej w nauczaniu często do platynowców ciężkich zalicza się m.in. osm, iryd i platynę. Warto uczyć się tego jako zestawu, bo na egzaminach sprawdzane jest przyporządkowanie nazw do podgrup w obrębie platynowców.
Pallad jest platynowcem, ale zalicza się go do platynowców lekkich. Błąd uczniów wynika z utożsamiania całej rodziny platynowców z jedną kategorią bez podziału na lekkie i ciężkie. Na egzaminie liczy się właśnie to rozróżnienie.
W typowym podziale szkolnym platyna jest wymieniana wśród platynowców ciężkich (obok osmu i irydu). W praktyce najważniejsze jest stosowanie konsekwentnej klasyfikacji przyjętej w materiałach dydaktycznych i zadaniach egzaminacyjnych.
Najskuteczniej działa zapamiętanie pary: "pallad (i często rod) – lekkie" oraz "osm, iryd, platyna – ciężkie". Ucz się krótkimi zestawami i testuj się na mieszanych listach pierwiastków, bo zadania często opierają się na jednym słowie-kluczu.
Najczęstsze błędy to: mylenie wszystkich platynowców z "platyną" jako pojęciem potocznym, automatyczne wybieranie metalu najbardziej znanego z jubilerstwa oraz brak rozróżnienia na lekkie i ciężkie. Pomaga nauka poprzez fiszki z nazwami pierwiastków.
Pallad spotyka się m.in. w stopach metali szlachetnych, gdzie może wpływać na barwę, właściwości i zachowanie materiału w obróbce. W zależności od technologii i receptury stopu jego rola bywa inna, dlatego ważna jest poprawna identyfikacja metalu.
W biżuterii najczęściej mówi się o platynie i stopach z metalami z tej rodziny. Osm i iryd są bardziej specjalistyczne; na egzaminie częściej sprawdza się ich rozpoznanie i przynależność do grupy niż typową, codzienną częstość użycia w wyrobach.
Poza klasyfikacją (lekkie/ciężkie) mogą pojawić się pytania o metale szlachetne, dobór materiału do wyrobu, odporność korozyjną, właściwości stopów oraz nazewnictwo. Warto łączyć wiedzę chemiczną z technologią jubilerską.
Stosuj fiszki (nazwa → grupa), mini-testy z czterema odpowiedziami i powtórki rozłożone w czasie. Dobrze działa też mapowanie: "platynowce" jako zbiór, a w nim dwa podzbiory: lekkie i ciężkie. Ćwicz na przykładach podobnie brzmiących nazw.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Platynowce dzieli się m.in. na lekkie i ciężkie."

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica: "Platinum group element" (opis grupy i podział), https://www.britannica.com/science/platinum-group-element - dostęp 2026-03-02
  • PWN Encyklopedia: hasło "platynowce" (informacje ogólne o grupie), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/platynowce;3959253.html - dostęp 2026-03-02
  • Royal Society of Chemistry (RSC) – Periodic Table: strony pierwiastków Pd, Pt, Ir, Os (klasyfikacja i podstawowe informacje), https://www.rsc.org/periodic-table/ - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Encyklopedia/lekcje chemii nieorganicznej: grupa platynowców i ich właściwości
  • Tablice: układ okresowy pierwiastków (z wyróżnieniem grup i bloków)
  • Podręczniki/opracowania do technologii materiałów w jubilerstwie (metale szlachetne i stopy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego