KWALIFIKACJA DRM8 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 20.
Po naostrzeniu, kąt ostrza w narzędziu należy sprawdzić za pomocą przyrządu przedstawionego na rysunku
Ilustracja przedstawia cztery schematyczne rysunki związane z kontrolą i pomiarem narzędzi tnących, co jest istotne w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wzornik (szablon) profilowy przykłada się bezpośrednio do zęba piły po ostrzeniu.
Jeśli profil zęba pasuje do wycięcia wzornika, oznacza to zachowanie prawidłowej geometrii i kąta ostrza. Kątomierz służy do ogólnego pomiaru kątów, a czujnik zegarowy i przyrządy do szrankowania kontrolują inne wielkości.

Pełne wyjaśnienie:

Po naostrzeniu narzędzia skrawającego (np. piły) trzeba potwierdzić, że geometria zęba została odtworzona poprawnie. W praktyce warsztatowej najszybszą metodą rutynowej kontroli jest użycie wzornika (szablonu) profilowego. Taki sprawdzian ma wycięcie odpowiadające prawidłowemu kształtowi zęba. Operator przykłada wzornik do zęba: jeśli krawędzie i płaszczyzny zęba "wchodzą" w wycięcie bez prześwitów, to wnioskuje się, że kąt ostrza (jako element profilu) jest zachowany.

Dlaczego to działa? Ponieważ w wielu narzędziach do obróbki drewna kąt ostrza nie jest kontrolowany jako abstrakcyjny kąt "na stole", tylko jako część całego profilu zęba. Wzornik daje więc kontrolę typu GO/NO-GO: szybko, powtarzalnie i bez wykonywania dokładnego pomiaru na każdym zębie.

  • "II." (kątomierz) – to narzędzie uniwersalne do mierzenia dowolnych kątów. Sprawdza się np. przy ustawianiu maszyn lub pomiarach jednostkowych, ale nie jest typowym przyrządem do szybkiej kontroli profilu zęba po ostrzeniu, zwłaszcza gdy liczy się tempo i powtarzalność.
  • "I." (czujnik zegarowy) – służy do pomiaru małych przemieszczeń i odchyłek (np. bicia, nierówności, wychylenia). Nie jest przeznaczony do bezpośredniej oceny kąta ostrza zęba piły.
  • "IV." (narzędzie do kontroli wysokości/szrankowania) – tego typu przyrządy wykorzystuje się do innych parametrów zęba (np. wyrównania wierzchołków, szrankowania), a nie do oceny kąta ostrza po ostrzeniu.

Wniosek egzaminacyjny: jeśli na rysunku widać płaski sprawdzian z wycięciem dopasowanym do zęba piły, to jest to wzornik używany do kontroli geometrii po ostrzeniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wzornik to sprawdzian (szablon) z wycięciem o określonym kształcie, odpowiadającym prawidłowemu profilowi zęba piły. Przykłada się go do zęba po ostrzeniu: dopasowanie bez prześwitów oznacza, że geometria (w tym kąt ostrza) została zachowana.
Bo kąt ostrza wpływa na jakość cięcia, obciążenie maszyny i trwałość narzędzia. Zły kąt może powodować przypalenia, wyrwania włókien, większe drgania i szybsze tępienie. Kontrola po ostrzeniu ogranicza ryzyko wad i poprawia bezpieczeństwo pracy.
To sprawdzanie "pasuje/nie pasuje". Wzornik ma wycięcie dla poprawnego kształtu zęba. Jeśli ząb wypełnia wycięcie prawidłowo, wynik jest pozytywny. Jeśli widać prześwit, haczenie lub brak styku na krawędziach, geometria po ostrzeniu jest nieprawidłowa.
Kątomierz bywa przydatny przy ustawianiu ostrzarki, wykonywaniu pomiaru kontrolnego w trybie jednostkowym lub przy pracach ustawczych. Do rutynowej, szybkiej kontroli wielu zębów na produkcji częściej stosuje się wzornik, bo jest szybszy i bardziej powtarzalny.
Czujnik zegarowy mierzy małe przemieszczenia i odchyłki, np. bicie, nierówność, zmianę położenia elementu. Stosuje się go m.in. do ustawiania i kontroli dokładności maszyn. Nie jest typowym narzędziem do sprawdzania kąta ostrza zęba piły po ostrzeniu.
Najczęstszy błąd to wybór kątomierza "bo chodzi o kąt", mimo że najszybsza kontrola profilu odbywa się wzornikiem. Inny błąd to pomylenie kontroli geometrii z kontrolą bicia (czujnik zegarowy) albo z kontrolą szrankowania i wysokości zębów.
Wzornik wygląda jak płytka/sprawdzian z wyciętym kształtem. Na schemacie zwykle jest pokazany przyłożony bezpośrednio do zęba piły, tak aby wycięcie obejmowało krawędzie zęba. To odróżnia go od kątomierza z podziałką oraz od czujnika zegarowego.
Zwykle nie podaje wyniku liczbowego w stopniach. Wzornik jest sprawdzianem dopasowania profilu: potwierdza zgodność z wymaganym kształtem. Dokładny pomiar liczbowy kąta wykonuje się innymi metodami (np. przyrządami kątowymi), jeśli jest to potrzebne technologicznie.
Może powodować gorszą jakość powierzchni (wyrwania, strzępienia), większe opory skrawania i nagrzewanie, a także szybsze stępienie. W skrajnych przypadkach rośnie ryzyko niebezpiecznych drgań i niewłaściwego prowadzenia cięcia. Dlatego kontrola geometrii po ostrzeniu jest ważna.
Ćwicz rozpoznawanie przyrządów po wyglądzie i zastosowaniu: wzornik (profil), kątomierz (kąty ogólne), czujnik zegarowy (odchyłki), przyrządy do szrankowania (rozwarcie/wysokość). Pomaga też łączenie: "co jest przykładane do zęba" vs "co mierzy w układzie maszyny".
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Wzornik (szablon) profilowy przykłada się bezpośrednio do zęba piły po ostrzeniu.Jeśli profil zęba pasuje do wycięcia wzornika, oznacza to zachowanie prawidłowej geometrii i kąta ostrza."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Kątomierz" – opis zastosowania przyrządu do pomiaru kątów, https://pl.wikipedia.org/wiki/K%C4%85tomierz (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Czujnik zegarowy" – przeznaczenie do pomiaru małych przemieszczeń/odchyłek, https://pl.wikipedia.org/wiki/Czujnik_zegarowy (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Instrukcje producentów ostrzarek i pił dotyczące geometrii zębów oraz kontroli po ostrzeniu
  • Podręczniki technologii obróbki drewna (dział: narzędzia skrawające i ich geometria)
  • Materiały szkolne i ćwiczenia z rozpoznawania przyrządów pomiarowych w warsztacie

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego