W omdleniu (krótkotrwałej utracie przytomności) kluczowa jest prawidłowa kolejność działań. Zanim zrobisz cokolwiek "dodatkowego", musisz ocenić stan podstawowych funkcji życiowych: bezpieczeństwo miejsca, reakcję (przytomność) oraz oddech. Dopiero gdy potwierdzisz, że poszkodowany oddycha prawidłowo, możesz zastosować postępowanie typowe dla omdlenia.
Odpowiedź "unieść kończyny dolne pacjenta do góry" jest właściwa, ponieważ uniesienie nóg u osoby, która oddycha i ma cechy omdlenia, może wspomóc powrót krwi żylnej do krążenia centralnego. To z kolei może ułatwić poprawę perfuzji mózgu i przyspieszyć odzyskanie przytomności (o ile przyczyna była typowa dla omdlenia, np. wazowagalna lub ortostatyczna).
Pozostałe propozycje są nieprawidłowe z typowych powodów spotykanych na szkoleniach pierwszej pomocy:
- "nie zmieniać pozycji pacjenta i wezwać pogotowie" – samo wezwanie pomocy bez podjęcia prostych, zalecanych działań wspierających po ocenie oddechu nie jest najlepszym pierwszym krokiem w sytuacji typowego omdlenia. Pomoc należy dostosować do stanu: jeśli oddech jest prawidłowy, można wdrożyć działania wspomagające i obserwować. Oczywiście pogotowie wzywa się, gdy są niepokojące objawy lub brak poprawy.
- "ocucić pacjenta przez oklepanie twarzy" – to działanie nie jest standardową metodą pierwszej pomocy, może być niepotrzebnie agresywne, a nie rozwiązuje przyczyny omdlenia. Priorytetem jest ocena oddechu i zapewnienie bezpiecznej pozycji oraz postępowanie wspomagające, a nie bodźcowanie przez uderzanie.
- "polać pacjenta zimną wodą" – polewanie wodą nie stanowi procedury zalecanej w pierwszej pomocy przy omdleniu i może spowodować dodatkowe ryzyko (np. zachłyśnięcie, wychłodzenie, poślizgnięcie się otoczenia). Postępuje się według zasad BLS, a następnie stosuje proste metody wspomagające, takie jak uniesienie nóg i obserwacja.
Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o omdlenie zwracaj uwagę na warunek "oddycha prawidłowo". Gdy oddechu nie ma lub jest nieprawidłowy, priorytetem nie jest uniesienie nóg, tylko postępowanie jak w stanie zagrożenia życia zgodne z BLS.
