Afazja to zaburzenie funkcji językowych powstałe na skutek uszkodzenia mózgu (np. po udarze lub urazie). W praktyce opiekuna medycznego kluczowe jest odróżnienie dwóch głównych wymiarów: rozumienia mowy oraz ekspresji (tworzenia wypowiedzi).
Afazja motoryczna (często nazywana też afazją Broki lub afazją ekspresyjną) oznacza, że pacjent ma istotną trudność z werbalnym wyrażaniem myśli: mówi skąpo, z wysiłkiem, może "zaciąć się", tworzyć krótkie zdania, opuszczać końcówki i spójniki. Jednocześnie rozumienie mowy bywa w dużej mierze zachowane (choć może być spowolnione lub trudniejsze przy złożonych poleceniach). Z tego powodu prawidłowa jest odpowiedź: "niemożność wyrażania myśli słowami".
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "zaburzenia myślenia" – po urazie mózgu mogą wystąpić problemy poznawcze, ale afazja jest specyficznie zaburzeniem językowym. Pacjent może myśleć logicznie, a mimo to nie umieć ubrać myśli w słowa.
- "niemożność rozumienia mowy" – to bardziej typowe dla afazji czuciowej (receptywnej, Wernickego), gdzie pacjent słyszy, ale nie rozumie znaczenia słów lub wypowiedzi. To inny profil objawów niż w afazji motorycznej.
- "zaburzenia pamięci" – zaburzenia pamięci (np. amnezje) mogą współistnieć po uszkodzeniach mózgu, ale nie stanowią definicji afazji. Afazja dotyczy języka, a nie samego zapamiętywania.
Wskazówka praktyczna: pacjent z afazją ekspresyjną często rozumie, co się do niego mówi, ale nie potrafi odpowiedzieć pełnym zdaniem. W opiece pomagają pytania zamknięte (tak/nie), dawanie czasu na odpowiedź, wspieranie komunikacji gestem/obrazem i unikanie poprawiania w sposób zawstydzający.
