KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 18.
Po wciśnięciu przycisku sterującego zaworu rozdzielającego IV nastąpi
Ilustracja przedstawia schemat pneumatyczny związany z mechatroniką, który może być użyty w kontekście egzaminu zawodowego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Po wciśnięciu przycisku zawór 4/2 przełącza suwak na położenie, w którym P jest połączone z B, a A z T. Port B zasila komory tłoczyskowe siłowników dwustronnego działania, co powoduje wsunięcie tłoków. Ponieważ siłowniki są połączone równolegle, oba wykonują ten sam ruch jednocześnie.

Pełne wyjaśnienie:

W układzie zastosowano zawór rozdzielający 4/2 (cztery porty: P – zasilanie, T – spływ, A i B – wyjścia robocze) oraz dwa położenia suwaka: uruchamiane przyciskiem i położenie powrotne utrzymywane sprężyną. Kluczowe jest odczytanie, jakie połączenia portów występują po wciśnięciu przycisku.

Po wciśnięciu przycisku drogi przepływu są "skrzyżowane": P → B oraz A → T. Oznacza to, że olej pod ciśnieniem z pompy trafia na port B, a z portu A następuje swobodny odpływ do zbiornika (T).

W siłowniku dwustronnego działania:

  • wysunięcie tłoka następuje, gdy zasilana jest komora tłokowa (zwykle połączona z portem A),
  • wsunięcie tłoka następuje, gdy zasilana jest komora tłoczyskowa (zwykle połączona z portem B).

Skoro po wciśnięciu przycisku zasilany jest port B, a port A ma spływ do T, oba siłowniki będą realizowały wsuw. Dodatkowo siłowniki 1A1 i 1A2 są połączone równolegle, więc otrzymują to samo zasilanie i wykonują identyczny ruch w tym samym czasie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Wysunięcie obu tłoków wymagałoby zasilenia komór tłokowych (P → A) i spływu z komór tłoczyskowych (B → T), czyli przeciwnego położenia zaworu.
  • Ruchy przeciwne (jeden wysuw, drugi wsuw) nie wynikają z połączenia równoległego – taki efekt wymagałby innego rozdziału przepływu lub innego połączenia portów dla każdego siłownika.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze ustal najpierw, które porty zaworu są połączone w danym położeniu (P z A czy P z B), a dopiero potem przypisz to do kierunku ruchu siłownika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
P to zasilanie (ciśnienie z pompy), T to spływ do zbiornika, a A i B to porty robocze prowadzące do komór siłownika. W zależności od położenia suwaka zawór łączy P z A albo P z B, a drugi port roboczy ze spływem T.
Na symbolu są dwa pola (dwa położenia). Pole od strony przycisku przedstawia połączenia po uruchomieniu, a od strony sprężyny położenie powrotne. Trzeba odczytać strzałki/linie w aktywnym polu i sprawdzić, czy jest P→A czy P→B oraz który port ma połączenie z T.
Port B jest często podłączony do komory tłoczyskowej. Jej efektywna powierzchnia jest mniejsza (bo część zajmuje tłoczysko), a napływ oleju od tej strony powoduje przesunięcie tłoka w kierunku wsuwu. Jednocześnie druga komora musi mieć odpływ (do T), aby tłok mógł się przemieścić.
Wysunięcie uzyskasz, gdy ciśnienie z P zasila komorę tłokową (często port A), a komora tłoczyskowa ma spływ do T (często B→T). W zapisie portów będzie to zwykle konfiguracja: P→A oraz B→T.
W typowym układzie równoległym, gdy oba siłowniki mają te same połączenia A i B, dostają to samo "polecenie" (który port jest zasilany). Wtedy oba wykonują ten sam kierunek ruchu. Różnice mogą dotyczyć prędkości lub synchronizacji, jeśli obciążenia są inne.
To częsty błąd, bo wiele osób zapamiętuje "skrzyżowanie = zmiana kierunku", zamiast czytać, które porty są połączone. Najpewniejsza metoda to wskazać palcem połączenia w aktywnym polu symbolu: najpierw znajdź P, potem sprawdź, czy łączy się z A czy z B, i gdzie jest spływ do T.
Wystarczy analiza logiczna schematu: (1) odczytaj położenie zaworu po wciśnięciu przycisku, (2) sprawdź, który port roboczy dostaje ciśnienie z P, (3) przypisz port do odpowiedniej komory siłownika: zasilenie komory tłokowej = wysuw, zasilenie komory tłoczyskowej = wsuw, (4) potwierdź, że druga komora ma spływ do T.
Jeżeli przewody do komór siłownika zostaną zamienione, to przy tym samym sterowaniu zaworem uzyskasz odwrotny kierunek ruchu (wsuw zamiast wysuwu lub odwrotnie). W diagnostyce to jedna z pierwszych rzeczy do sprawdzenia, gdy ruch siłownika jest "odwrócony" względem oczekiwań.
Taki zawór stosuje się, gdy operator ma chwilowo uruchomić ruch (np. docisk, zacisk, test serwisowy), a po puszczeniu przycisku układ ma wrócić do stanu wyjściowego. Powrót sprężynowy upraszcza sterowanie i zwiększa przewidywalność zachowania układu po zaniku działania człowieka.
Najczęściej: (1) mylenie, która komora odpowiada za wsuw/wysuw, (2) odczytywanie nie tego położenia zaworu (sprężyna vs przycisk), (3) pomijanie, że siłowniki są połączone równolegle, (4) zgadywanie po literach A/B zamiast prześledzenia połączeń P→A/B i A/B→T.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Po wciśnięciu przycisku zawór 4/2 przełącza suwak na położenie, w którym P jest połączone z B, a A z T."

Źródła:

  • ISO 1219-1:2012, Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 1: Graphical symbols
  • Anthony Esposito, "Fluid Power with Applications", Pearson, (rozdziały: directional control valves; hydraulic cylinders) — dokładne strony zależne od wydania

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z hydrauliki siłowej: zawory rozdzielające, siłowniki, schematy
  • Karty katalogowe i szkoleniowe producentów hydrauliki (sekcja: directional control valves 4/2)
  • Zestawy zadań z czytania schematów hydraulicznych (śledzenie połączeń P–A/B i A/B–T)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego