KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 8.
Po wykonaniu którego rodzaju połączenia może powstawać zakuwka?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zakuwka to odkształcona końcówka nitu powstająca podczas nitowania, gdy trzpień nitu jest rozpęczany i formuje drugi łeb, dociskając łączone elementy. W spawaniu i lutowaniu powstaje spoina, a w połączeniu wpustowym pracuje wpust. Dlatego tylko połączenie nitowane wiąże się z wykonaniem zakuwki.

Pełne wyjaśnienie:

"Zakuwka" jest pojęciem związanym z nitowaniem. W połączeniu nitowanym elementem łączącym jest nit, który po przejściu przez otwory w łączonych częściach musi zostać trwale unieruchomiony. Osiąga się to przez zakuwanie, czyli plastyczne odkształcenie końcówki nitu. W wyniku tego odkształcenia powstaje charakterystyczna uformowana część (drugi łeb nitu) – właśnie zakuwka. To cecha typowa dla połączeń nitowanych i stanowi jeden z elementów, które ocenia się podczas kontroli poprawności wykonania takiego złącza.

Odpowiedź "Nitowanego" jest więc poprawna, ponieważ tylko w tej technologii występuje etap mechanicznego formowania końcówki nitu, a skutkiem jest zakuwka. W praktyce elektromechanik spotka się z nitami m.in. w osłonach, obudowach, uchwytach czy elementach, gdzie nie przewiduje się rozbierania połączenia.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo odnoszą się do innych mechanizmów łączenia:

  • "Spawanego" – w spawaniu tworzy się spoina ze stopionego i zestalonego metalu, a nie zakuwka. Charakterystycznym "śladem" jest spoinowy nadlew/lico, a nie uformowany łeb nitu.
  • "Lutowanego" – w lutowaniu materiałem łączącym jest lut, który rozpływa się i wiąże powierzchnie. Powstaje spoina lutownicza, a nie zakuwka.
  • "Wpustowego" – połączenie wpustowe jest połączeniem rozłącznym (typowo wał–piasta) i jego elementem jest wpust; nie ma tu procesu zakuwania ani elementu odpowiadającego zakuwce.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się słowo "zakuw-", najpierw rozważ technologie, w których coś się mechanicznie odkształca i formuje (nit, tulejka zaciskowa), a dopiero potem procesy termiczne jak spawanie czy lutowanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zakuwka to uformowana przez plastyczne odkształcenie końcówka nitu, która tworzy drugi łeb i zaciska łączone elementy. Jest typowym "efektem" zakuwania nitu i stanowi cechę charakterystyczną połączenia nitowanego.
W nitowaniu kształtuje się mechanicznie końcówkę nitu, więc powstaje zakuwka (drugi łeb). W spawaniu łączenie zachodzi przez stopienie i zestalenie metalu, a rezultatem jest spoina. Mechanizm procesu jest inny, więc i "ślad" połączenia jest inny.
W spawaniu powstaje spoina, czyli obszar zestalonego metalu (często z materiału rodzimego i spoiwa), który łączy elementy. To nie jest zakuwka, bo nie ma tu formowania końcówki elementu łączącego jak w nitowaniu.
W lutowaniu powstaje spoina lutownicza z lutu, który rozpływa się i zwilża łączone powierzchnie. Lutowanie jest procesem cieplnym z użyciem spoiwa o niższej temperaturze topnienia, więc nie tworzy zakuwki typowej dla nitów.
Nie. Połączenie wpustowe jest zazwyczaj rozłączne (np. wał i piasta), a elementem przenoszącym moment jest wpust. Nie wykonuje się tam zakuwania ani nie powstaje zakuwka, bo nie ma nitu ani formowania jego końcówki.
Zakuwka wygląda jak uformowany "łeb" na końcu nitu (punktowe miejsce zacisku). Spoina tworzy liniowy lub obwodowy ślad materiału stopionego i zestalonego. W oględzinach zwracaj uwagę, czy widać nit i dwa łby, czy raczej ciągłą spoinę.
Nitowanie stosuje się m.in. do łączenia cienkich blach, osłon, obudów, uchwytów oraz elementów, które nie wymagają późniejszego demontażu. Jest przydatne tam, gdzie spawanie mogłoby odkształcić element lub gdy dostęp do jednej strony jest ograniczony.
Najczęstsze są pomyłki wynikające z kojarzenia wszystkich połączeń nierozłącznych z "jednym śladem" oraz wybieranie spawania, bo jest bardziej znane. Pomaga zapamiętać, że zakuwka wynika z zakuwania końcówki nitu, nie z topienia metalu.
W zależności od typu nitu używa się np. nitownicy (ręcznej lub pneumatycznej), młotka do nitów, podkładek/oparcia oraz odpowiednich końcówek/form do kształtowania łba. Kluczowe jest stabilne podparcie i dobór właściwego nitu do grubości materiału.
Nitowanie bywa lepsze, gdy chcesz uniknąć wpływu temperatury (odkształceń, zmian struktury), gdy łączysz cienkie elementy, albo gdy materiał trudno spawać. Spawanie i lutowanie są korzystne, gdy potrzebna jest szczelność lub ciągła spoina na dłuższym odcinku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Zakuwka to odkształcona końcówka nitu powstająca podczas nitowania, gdy trzpień nitu jest rozpęczany i formuje drugi łeb, dociskając łączone elementy."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Nitowanie" – opis procesu i istoty połączenia nitowego, https://pl.wikipedia.org/wiki/Nitowanie (dostęp 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Zakuwanie" – ogólne znaczenie procesu zakuwania/kształtowania końcówki elementu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Zakuwanie (dostęp 2026-02-27)
  • Słownik języka polskiego PWN: hasło "zakuwka", https://sjp.pwn.pl/szukaj/zakuwka.html (dostęp 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z "podstaw konstrukcji maszyn" dotyczące połączeń
  • Materiały dydaktyczne z technologii montażu: połączenia nierozłączne i rozłączne
  • Słowniki terminów technicznych (mechanika/obróbka metali) dla pojęć: nit, zakuwanie, zakuwka

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego