KWALIFIKACJA MEC3 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 37.
Po zakończeniu prac na tokarce należy przesmarować olejem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Łoże tokarki (zwłaszcza prowadnice) po zakończeniu pracy zwykle czyści się z wiórów i chłodziwa, a następnie lekko zabezpiecza olejem przed korozją i przywieraniem zanieczyszczeń. Pozostałe elementy, jak koła zębate czy pasy, mają inne zasady obsługi i nie są standardowo oliwione "po każdej pracy".

Pełne wyjaśnienie:

Po zakończeniu prac na tokarce kluczowe jest pozostawienie maszyny w stanie bezpiecznym i gotowym do kolejnego użycia. Jedną z podstawowych czynności jest oczyszczenie i zabezpieczenie łoża tokarki, w szczególności powierzchni prowadzących (prowadnic). To właśnie te powierzchnie są narażone na kontakt z wiórami, wilgocią, pozostałościami chłodziwa oraz na korozję. Cienka warstwa oleju pełni wtedy rolę konserwacyjną: ogranicza rdzewienie i zmniejsza ryzyko przywierania zanieczyszczeń.

Odpowiedź "łoże tokarki" jest więc właściwa, ponieważ łoże (stanowiące bazę i prowadzenie dla zespołów ruchomych) ma zwykle odsłonięte, precyzyjnie obrobione powierzchnie, które należy chronić po pracy. Jest to typowa praktyka eksploatacyjna: usunąć wióry, przetrzeć, zabezpieczyć olejem, aby utrzymać dokładność i trwałość.

Pozostałe propozycje są mylące z następujących powodów:

  • "korpus tokarki" – element konstrukcyjny nie wymaga zwykle rutynowego "przesmarowania" olejem po każdym użyciu. Może być czyszczony, ale olejowanie całego korpusu nie jest standardową czynnością eksploatacyjną.
  • "koła zębate we wrzecienniku" – smarowanie przekładni jest ważne, ale odbywa się zgodnie z układem smarowania i zaleceniami (np. poziom oleju, okresowe wymiany), a nie jako proste "przesmarowanie po pracy". Dodatkowo elementy te są zwykle osłonięte.
  • "paski przenoszące napęd z silnika" – pasów napędowych co do zasady nie oliwi się, bo olej może pogorszyć tarcie i przyspieszyć zużycie/poślizg. Obsługa pasów polega raczej na kontroli stanu i naciągu oraz czystości, a nie na smarowaniu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w pytaniu pojawia się sformułowanie "po zakończeniu prac" i "przesmarować olejem", najczęściej chodzi o zabezpieczenie antykorozyjne odsłoniętych, precyzyjnych powierzchni, a nie o okresowe smarowanie zamkniętych mechanizmów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Po pracy łoże (prowadnice) należy oczyścić z wiórów i resztek chłodziwa, przetrzeć do sucha i lekko zabezpieczyć olejem. Celem jest ochrona przed korozją oraz utrzymanie gładkich powierzchni prowadzących, co wpływa na dokładność i trwałość maszyny.
Łoże ma odsłonięte, precyzyjne powierzchnie narażone na wilgoć, chłodziwo i drobiny metalu. Cienka warstwa oleju działa konserwująco: ogranicza rdzę, ułatwia późniejsze czyszczenie i zmniejsza ryzyko uszkodzeń wynikających z przywierania zanieczyszczeń do prowadnic.
Zwykle nie smaruje się ich doraźnie "po każdej pracy". Przekładnie wrzeciennika są zazwyczaj smarowane w układzie zamkniętym (kąpiel olejowa/obieg), a obsługa polega na kontroli poziomu oleju i okresowych wymianach zgodnie z instrukcją. Dodatkowe oliwienie bywa niewskazane.
Co do zasady nie. Olej na pasie może obniżać tarcie, powodować poślizg, przegrzewanie i szybsze zużycie. Typowa obsługa pasów to kontrola stanu, czystości i prawidłowego naciągu oraz ewentualna wymiana, a nie smarowanie olejem.
Konserwacja po pracy dotyczy głównie powierzchni odsłoniętych (np. prowadnic) i polega na czyszczeniu oraz zabezpieczeniu cienką warstwą oleju przeciw korozji. Smarowanie dotyczy węzłów tarcia i mechanizmów (łożyska, przekładnie) i odbywa się wg harmonogramu oraz układu smarowania.
Typowe błędy to zostawianie wiórów na prowadnicach, pozostawienie chłodziwa bez wytarcia, zbyt obfite olejowanie (zbieranie brudu), oliwienie elementów, których nie wolno oliwić (np. pasów), oraz pomijanie kontroli osłon i porządku na stanowisku.
Część czynności (np. lekkie zabezpieczenie prowadnic) wykonuje się po pracy, natomiast smarowanie mechanizmów realizuje się zgodnie z instrukcją i harmonogramem (codziennie/tygodniowo/okresowo). W praktyce decyduje typ tokarki, układ smarowania i warunki pracy (chłodziwo, zapylenie).
Najbardziej narażone są odsłonięte, obrobione powierzchnie: prowadnice łoża, powierzchnie stożków i uchwytów, nieosłonięte śruby pociągowe oraz elementy, na które trafia chłodziwo lub wilgoć. Dlatego po pracy usuwa się z nich zanieczyszczenia i stosuje lekką warstwę oleju.
Ucz się przez schemat: czyszczenie → kontrola → zabezpieczenie. Zapamiętaj, które elementy są odsłonięte i wymagają ochrony (prowadnice), a które mają smarowanie okresowe w obudowie (przekładnie). Pomaga też czytanie instrukcji stanowiskowych i list kontrolnych BHP/UR.
Łoże jest bazą i prowadzeniem dla zespołów ruchomych. Zabrudzone lub skorodowane prowadnice zwiększają tarcie, powodują zacięcia i nierówny ruch wózka, co pogarsza dokładność wymiarową i jakość powierzchni. Dlatego utrzymanie łoża w czystości i jego konserwacja są kluczowe.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Łoże tokarki (zwłaszcza prowadnice) po zakończeniu pracy zwykle czyści się z wiórów i chłodziwa, a następnie lekko zabezpiecza olejem przed korozją i przywieraniem zanieczyszczeń."

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe/zakładowe dotyczące obsługi i konserwacji tokarek (checklista po pracy)
  • Podręczniki z eksploatacji i utrzymania ruchu obrabiarek skrawających (rozdziały o czyszczeniu i konserwacji)
  • Dokumentacja techniczno-ruchowa (DTR) konkretnej tokarki używanej w pracowni/zakładzie – harmonogram smarowania i konserwacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego