KWALIFIKACJA MEC3 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 18.
Po zakończeniu pracy na tokarce, prowadnice łoża należy przesmarować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prowadnice łoża tokarki po pracy należy zabezpieczyć środkiem smarnym.
Olej maszynowy tworzy film olejowy, zmniejsza tarcie i chroni przed korozją. Benzyna, olej napędowy i nafta nie są przeznaczone do smarowania prowadnic (często działają bardziej jak środki myjące/rozcieńczające i mogą pogorszyć ochronę).

Pełne wyjaśnienie:

Po zakończeniu pracy na tokarce prowadnice łoża wymagają krótkiej konserwacji: usunięcia wiórów i zanieczyszczeń oraz pozostawienia warstwy ochronnej. Odpowiedź "olejem maszynowym." jest poprawna, ponieważ olej smarowy tworzy na powierzchniach ślizgowych film olejowy, który:

  • zmniejsza tarcie między współpracującymi powierzchniami,
  • ogranicza zużycie ślizgowe (rysowanie, zacieranie),
  • chroni stalowe elementy przed wilgocią i korozją w czasie postoju.

Prowadnice łoża są newralgiczne dla dokładności obrabiarki. Nawet krótkotrwałe pozostawienie ich "na sucho" (zwłaszcza po kontakcie z chłodziwem i pyłem/wiórami) sprzyja powstawaniu nalotów korozyjnych i przyspiesza zużycie, co w praktyce może pogarszać prowadzenie suportu i stabilność wymiarową obróbki.

Dlaczego pozostałe propozycje są niewłaściwe?

  • "benzyną." – benzyna jest typowym rozpuszczalnikiem/środkiem do odtłuszczania i odparowuje, nie zapewnia więc trwałego filmu smarnego. Może też wypłukiwać resztki właściwego smaru i zostawić powierzchnię bez ochrony.
  • "olejem napędowym." – jest paliwem. Choć bywa "tłusty" w dotyku, nie jest olejem przeznaczonym do węzłów tarcia prowadnic; nie daje przewidywalnych właściwości smarnych i ochronnych dla tego zastosowania.
  • "naftą." – bywa używana do mycia/rozpuszczania zabrudzeń, ale jako środek końcowego smarowania prowadnic jest nieadekwatna: zapewnia słabszą, mniej trwałą warstwę ochronną niż olej maszynowy i może rozcieńczać istniejący film olejowy.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o czynności po pracy na obrabiarce rozróżnij etap czyszczenia (usunięcie zanieczyszczeń) od etapu konserwacji (pozostawienie ochrony). Jeśli w treści jest "przesmarować", właściwą odpowiedzią będzie środek smarny, a nie paliwo czy rozpuszczalnik.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prowadnice łoża to powierzchnie prowadzące na łożu tokarki, po których porusza się suport i/lub konik. Odpowiadają za prostoliniowość ruchu i dokładność pozycjonowania, dlatego wymagają czystości i regularnego smarowania oraz zabezpieczenia po zakończeniu pracy.
Smarowanie po pracy zostawia cienką warstwę ochronną, która ogranicza tarcie przy kolejnym uruchomieniu i zabezpiecza stal przed wilgocią oraz chłodziwem. To prosta czynność konserwacyjna, która zmniejsza ryzyko korozji, zatarć i przyspieszonego zużycia prowadnic.
Stosuje się olej maszynowy przeznaczony do smarowania elementów ruchowych, a w praktyce często olej do prowadnic (tzw. way oil) o odpowiedniej lepkości i dodatkach poprawiających przyczepność. Kluczowe jest, aby był to olej smarowy, a nie paliwo ani rozpuszczalnik.
Nie. Benzyna jest głównie rozpuszczalnikiem i szybko odparowuje, więc nie tworzy trwałego filmu smarnego. Może wypłukać resztki oleju i pozostawić prowadnice bez ochrony, co zwiększa ryzyko korozji i zatarć po postoju.
Nie powinien. Olej napędowy jest paliwem i nie jest projektowany jako środek smarny do węzłów tarcia prowadnic. Może dawać nieprzewidywalną ochronę i nie zapewnia właściwej warstwy smarnej, której oczekuje się od oleju maszynowego w obrabiarkach.
W praktyce smarowanie wykonuje się zgodnie z instrukcją stanowiskową: zwykle przed rozpoczęciem pracy (aby zapewnić film olejowy) oraz po zakończeniu pracy jako konserwację i zabezpieczenie na czas postoju. W pytaniu egzaminacyjnym "po zakończeniu pracy" chodzi o etap ochrony.
Brak warstwy oleju sprzyja korozji (zwłaszcza po kontakcie z chłodziwem), zwiększa tarcie przy kolejnym uruchomieniu i może przyspieszyć zużycie ślizgowe. W dłuższym okresie prowadzi to do pogorszenia dokładności prowadzenia suportu i większych luzów.
Najczęściej obejmuje to: usunięcie wiórów i zabrudzeń, wytarcie powierzchni roboczych, sprawdzenie widocznych uszkodzeń oraz pozostawienie cienkiej warstwy oleju na elementach narażonych na korozję (np. prowadnicach). Szczegóły zawsze zależą od instrukcji dla danej tokarki.
Nafta jest kojarzona z warsztatem i bywa używana do czyszczenia/rozpuszczania zabrudzeń, więc niektórzy przypisują jej funkcję "konserwującą". W pytaniu o "przesmarowanie" chodzi jednak o środek smarny zapewniający trwały film ochronny, a nie o płyn do mycia.
Zwróć uwagę na czasownik w treści. Słowa typu "przesmarować", "nasmarować", "zabezpieczyć warstwą smarną" wskazują na olej/smar. Natomiast "umyć", "odtłuścić", "usunąć zabrudzenia" mogą sugerować środki czyszczące. To pomaga uniknąć typowej pomyłki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 78% zdających egzamin. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Prowadnice łoża tokarki po pracy należy zabezpieczyć środkiem smarnym.Olej maszynowy tworzy film olejowy, zmniejsza tarcie i chroni przed korozją."

Źródła:

  • ISO 3448:1992, Industrial liquid lubricants — ISO viscosity classification
  • ISO 6743-4:2015, Lubricants, industrial oils and related products (class L) — Classification — Part 4: Family H (Hydraulic systems)

Materiały:

  • Instrukcje eksploatacji obrabiarek skrawających (sekcje: konserwacja, smarowanie)
  • Podręczniki z eksploatacji i utrzymania ruchu maszyn (smarowanie, tarcie, zużycie)
  • Materiały producentów środków smarnych dotyczące olejów do prowadnic i olejów maszynowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego