KWALIFIKACJA CHM3 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 34.
Pobrana próbka laboratoryjna o właściwościach higroskopijnych pakowana jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Próbki higroskopijne łatwo pochłaniają parę wodną z powietrza, co może zmieniać ich masę i skład, a przez to zafałszować wynik analizy. Dlatego należy je zabezpieczać przed dostępem wilgoci, stosując opakowania szczelne (hermetyczne), które ograniczają wymianę z otoczeniem.
Worki papierowe i jutowe są chłonne.

Pełne wyjaśnienie:

Próbka o właściwościach higroskopijnych ma tendencję do pochłaniania wilgoci z powietrza. W praktyce laboratoryjnej oznacza to ryzyko, że podczas transportu lub przechowywania zmieni się:

  • masa próbki (co jest krytyczne przy ważeniu i obliczeniach),
  • skład (np. stopień uwodnienia, zawartość wody, a pośrednio także stężenia składników w przeliczeniu na suchą masę),
  • powtarzalność i porównywalność wyników.

Z tego powodu właściwe jest pakowanie "w hermetyczne opakowania", czyli takie, które stanowią możliwie dobrą barierę dla pary wodnej i ograniczają wymianę z atmosferą. W praktyce są to np. szczelne pojemniki lub worki/folie o odpowiedniej barierowości zamykane w sposób szczelny.

Odpowiedź "w worki papierowe" jest nieprawidłowa, bo papier jest materiałem porowatym i łatwo przepuszcza wilgoć, a dodatkowo może ją adsorbować. To sprzyja zawilgoceniu próbki.

Odpowiedź "w worki jutowe" także jest nieprawidłowa: juta jest włóknem naturalnym, chłonnym i nie zapewnia bariery dla pary wodnej, więc próbka może szybko nabierać wilgoci z otoczenia.

Odpowiedź "w drewniane skrzynie" nie rozwiązuje problemu higroskopijności: skrzynia może chronić mechanicznie, ale drewno również jest materiałem porowatym i niehermetycznym. Nie zapewnia kontroli wilgotności, więc nie zabezpiecza próbki przed zmianami spowodowanymi absorpcją wody.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "higroskopijny", myśl o ochronie przed wodą z powietrza: szczelność, bariera, ograniczenie kontaktu z atmosferą.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Próbka higroskopijna pochłania parę wodną z powietrza. Skutkiem może być wzrost masy, zmiana uwodnienia lub zmiana właściwości fizycznych. W analizie może to powodować błędy, dlatego taką próbkę trzeba chronić przed kontaktem z wilgotnym powietrzem.
Hermetyczne opakowanie ogranicza wymianę z otoczeniem, przede wszystkim dopływ pary wodnej. Dzięki temu próbka nie zawilgotnieje i zachowa stabilną masę oraz skład do czasu badania. To zmniejsza ryzyko zafałszowania wyniku oznaczenia.
Nie jest to dobre rozwiązanie, bo papier jest porowaty i łatwo przepuszcza wilgoć, a także ją adsorbuje. Próbka może przez to zmienić masę i właściwości jeszcze przed analizą. Papier stosuje się raczej tam, gdzie wilgoć nie jest krytyczna.
Juta i papier to materiały włókniste o dużej chłonności oraz porowatości. Nie tworzą bariery dla pary wodnej, więc wilgoć łatwo dociera do próbki. W przypadku materiałów higroskopijnych prowadzi to do szybkiego zawilgocenia i rozrzutu wyników.
Najczęściej zmienia się masa próbki, więc obliczenia oparte na ważeniu mogą być błędne. Zawilgocenie może też zmieniać skład (np. stopień uwodnienia), przez co wynik w przeliczeniu na suchą masę będzie zaniżony lub zawyżony. Spada też powtarzalność oznaczeń.
W praktyce są to szczelnie zamykane pojemniki (np. z tworzywa lub szkła) oraz opakowania o dobrej barierowości, zamykane tak, aby ograniczyć dopływ powietrza. Kluczowe jest szczelne zamknięcie i brak "oddychającego" materiału, który przepuszcza parę wodną.
Szczelność jest krytyczna przy dłuższym transporcie, przechowywaniu w zmiennych warunkach wilgotności oraz wtedy, gdy wynik zależy od dokładnej masy próbki. Im bardziej higroskopijny materiał i im dłuższy czas do analizy, tym większe znaczenie ma opakowanie hermetyczne.
Częste błędy to użycie chłonnych materiałów (papier, juta), niedokładne zamknięcie pojemnika, pozostawienie dużej ilości powietrza w opakowaniu oraz brak szybkiego przekazania próbki do analizy. Skutkiem bywa zawilgocenie i niepewny, trudny do powtórzenia wynik.
Nie. Skrzynia może poprawić ochronę mechaniczną podczas transportu, ale nie jest barierą dla wilgoci. Drewno jest porowate i może oddawać lub pochłaniać wodę. Próbka higroskopijna powinna być najpierw zamknięta szczelnie, a dopiero potem ewentualnie umieszczona w skrzyni.
Ucz się skojarzeń: higroskopijność = ochrona przed wilgocią, lotność = szczelność i niska temperatura, światłoczułość = opakowanie nieprzezroczyste. Przerób procedury postępowania z próbką: opis, zabezpieczenie, transport i warunki przechowywania, bo to częsty obszar pytań.
info

Około 72% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że próbki higroskopijne łatwo pochłaniają parę wodną z powietrza, co może zmieniać ich masę i skład, a przez to zafałszować wynik analizy.

Źródła:

  • PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02, pkt 7.4 "Postępowanie z obiektami do badań" (wymagania dotyczące identyfikacji, przechowywania i ochrony obiektów do badań)
  • Skoog, West, Holler, Crouch, "Fundamentals of Analytical Chemistry", rozdział dotyczący pobierania i postępowania z próbką (sample handling/storage)
  • Vogel's Textbook of Quantitative Chemical Analysis, część o doborze i przygotowaniu próbki oraz wpływie wilgoci na wyniki oznaczeń

Materiały:

  • Podręcznik z chemii analitycznej (rozdziały o pobieraniu i przygotowaniu próbek)
  • Instrukcje laboratoryjne/zakładowe dotyczące pobierania, transportu i przechowywania próbek
  • Materiały o właściwościach materiałów opakowaniowych (bariera dla pary wodnej, szczelność)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego