KWALIFIKACJA BUD13 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 20.
Pochylenie niwelety drogi na odcinku wznoszącym wynosi 3%. Jeżeli ta droga w km 3+420 ma rzędną niwelety równą 108,15 m, to w km 3+720 ma rzędną równą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pochylenie 3% oznacza zmianę wysokości o 3 m na każde 100 m długości w rzucie poziomym. Różnica kilometracji wynosi 3+720 − 3+420 = 300 m, więc przyrost rzędnej to 300 × 0,03 = 9 m. Odcinek jest wznoszący, dlatego 108,15 m + 9 m = 117,15 m.

Pełne wyjaśnienie:

Pochylenie niwelety (pochylenie podłużne) zapisane w procentach określa stosunek różnicy wysokości do odległości poziomej:

i% = (Δh / L) × 100%, zatem Δh = L × (i/100).

Najpierw trzeba poprawnie odczytać odległość z kilometracji. Zapis km 3+420 oznacza 3 km i 420 m, a km 3+720 oznacza 3 km i 720 m. Różnica odcinka wynosi więc:

L = 720 m − 420 m = 300 m.

Pochylenie wynosi 3%, czyli i/100 = 0,03. Obliczamy przyrost wysokości na tym odcinku:

Δh = 300 m × 0,03 = 9 m.

W treści jest wyraźnie podane, że odcinek jest wznoszący, czyli rzędna rośnie wraz ze wzrostem kilometracji. Dlatego do rzędnej w km 3+420 dodajemy obliczony przyrost:

H(3+720) = 108,15 m + 9,00 m = 117,15 m.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Wyniki w okolicach 108–111 m zwykle wynikają z pomylenia odległości (np. przyjęcia innego L) albo z błędnej zamiany procentu na ułamek.
  • Wartości bardzo bliskie 108,15 m sugerują użycie 3% jako 0,03 m lub 0,03 km bez konsekwentnych jednostek.
  • Odejmowanie zamiast dodawania byłoby właściwe na odcinku opadającym, ale tu podano "wznoszącym", więc znak musi być dodatni.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj dwa szybkie testy sensowności: (1) policz odcinek z kilometracji w metrach, (2) sprawdź, czy wynik rośnie/spada zgodnie z "wznoszący/opadający".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pochylenie 3% oznacza, że na każdych 100 m odległości poziomej rzędna niwelety zmienia się o 3 m. Na odcinku wznoszącym wysokość rośnie, a na opadającym maleje. To podstawowy sposób opisu profilu podłużnego drogi.
Użyj zależności: Δh = L × (i/100), gdzie L to odległość w metrach, a i to pochylenie w %. Najpierw zamień procent na ułamek (np. 3% = 0,03), potem pomnóż przez długość odcinka.
Zapis km+metry czytaj jako "kilometry i metry". Ponieważ oba punkty są w tym samym kilometrze (3 km), odejmujesz same metry: 720 − 420 = 300 m. To częsty etap, w którym pojawiają się pomyłki.
Słowo "wznoszący" oznacza, że wraz ze wzrostem kilometracji teren/profil idzie do góry, czyli wysokość rośnie. Dlatego do rzędnej początkowej dodajesz obliczoną różnicę Δh. Odejmowanie byłoby właściwe dla odcinka opadającego.
Nie. 3% to stosunek 3 m na 100 m, a to miara kąta. Dla małych nachyleń wartości mogą wydawać się "podobne", ale nie są równe. Na egzaminie traktuj pochylenie % jako obliczenia na proporcji, nie na stopniach.
Rzędna niwelety jest podawana w metrach (wysokość bezwzględna). Kilometraż drogi zapisuje się jako km+metry (np. 3+420). W obliczeniach wygodnie sprowadzić odległości do metrów, aby uniknąć błędów jednostek.
Najczęstsze błędy to: (1) mylenie 3% z 3°, (2) zła różnica kilometracji (np. błędne "3720−3420"), (3) brak zamiany 3% na 0,03, (4) zły znak działania na odcinku wznoszącym/opadającym oraz (5) niespójne jednostki.
Zrób szybkie przybliżenie: 3% to 3 m/100 m, więc na 300 m będzie około 9 m. Jeśli odcinek jest wznoszący, wynik musi być o ok. 9 m większy od 108,15 m. Gdy wychodzi wartość prawie taka sama lub mniejsza, to znak, że jest błąd.
Rzędne niwelety służą do wyznaczania, ile gruntu trzeba zdjąć lub dosypać, czyli do obliczeń wykopów i nasypów. Są też potrzebne do kontroli geometrii w trakcie budowy oraz do ustawiania maszyn (np. równiarki) zgodnie z projektowanym profilem.
Ćwicz schemat: 1) policz L z kilometracji, 2) zamień i% na ułamek, 3) oblicz Δh = L·i, 4) dodaj/odejmij zgodnie z wznoszący/opadający, 5) wykonaj test sensowności (czy zmiana jest realistyczna).
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Pochylenie 3% oznacza zmianę wysokości o 3 m na każde 100 m długości w rzucie poziomym."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Procent" – definicja i przeliczanie procentu na ułamek dziesiętny, https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z geometrii dróg (profil podłużny, niweleta, spadki podłużne)
  • Materiały dydaktyczne z geodezji inżynieryjnej (rzędne, wysokości, tyczenie)
  • Zbiory zadań obliczeniowych z projektowania dróg (pochylenia, rzędne, kilometracja)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego