Pochylenie niwelety odcinka (często nazywane też spadkiem podłużnym) jest wielkością, która mówi, jak szybko zmienia się wysokość na danym odcinku trasy. W praktyce geodezyjnej i projektowej najczęściej zapisuje się je jako iloraz:
i = ΔH / L, gdzie ΔH to różnica wysokości pomiędzy końcami odcinka, a L to odległość mierzona w rzucie poziomym (czyli "po mapie", nie po stoku).
Dlatego odpowiedź "stosunek różnicy wysokości między końcami tego odcinka do poziomej odległości między nimi" trafnie oddaje definicję pochylenia/spadku. Taki zapis jest też praktyczny: pozwala łatwo porównywać odcinki o różnych długościach i szybko przeliczać, o ile zmieni się wysokość na danym dystansie.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "kąt pochylenia tego odcinka do poziomu" – kąt jest powiązany ze spadkiem (w sensie matematycznym), ale pytanie dotyczy pochylenia rozumianego jako iloraz ΔH do odległości poziomej. W praktyce technicznej częściej operuje się spadkiem liczbowym (np. w procentach lub promilach) niż samym kątem.
- "stosunek długości tego odcinka do różnicy wysokości jego punktów końcowych" – to odwrócony iloraz (L/ΔH). Taka wielkość nie opisuje spadku "na jednostkę długości", tylko "długość na jednostkę różnicy wysokości", więc nie jest standardową definicją pochylenia niwelety.
- "różnica wysokości dwóch toków szyn" – to dotyczy geometrii toru w przekroju poprzecznym (potocznie kojarzonej z przechyłką), a nie pochylenia niwelety w profilu podłużnym. Nawet jeśli takie zjawisko występuje na torze, nie jest definicją pochylenia niwelety odcinka.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi pojawia się "pozioma odległość" oraz "stosunek/iloraz", zwykle chodzi o spadek (pochylenie) w sensie ΔH/L. Jeśli mowa o "różnicy toków szyn", to zazwyczaj jest to inny temat niż niweleta.
