KWALIFIKACJA TKO8 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 23.
Pociąg pasażerski zestawiony z 9 wagonów osobowych o masie 20 ton każdy prowadzi lokomotywa o masie służbowej 80 ton. Ile wynosi masa ogólna Mo pociągu zgodnie z §19 Ir-1, jeżeli pociąg kursuje z prędkością 100 km/h?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Masa składu wagonowego wynosi 9 × 20 t = 180 t.
Zgodnie z §19 Ir-1, gdy masa składu jest mniejsza niż 200 t, masa ogólna Mo obejmuje także czynny pojazd trakcyjny, niezależnie od prędkości. Dlatego Mo = 180 t + 80 t = 260 t.

Pełne wyjaśnienie:

Aby obliczyć masę ogólną Mo, najpierw wyznacza się masę składu (czyli masę wagonów bez czynnego pojazdu trakcyjnego):

9 wagonów × 20 t = 180 t.

Następnie trzeba dobrać właściwą definicję Mo z §19 Ir-1. W tej instrukcji masa ogólna nie jest liczona zawsze tak samo: zależy od warunków eksploatacyjnych (m.in. prędkości oraz tego, czy skład jest "lekki").

W rozpatrywanym przypadku kluczowy jest próg 200 t: jeśli masa składu pociągu jest mniejsza niż 200 t, to masa ogólna musi zawierać masę pojazdu trakcyjnego (lokomotywy) niezależnie od tego, że pociąg jedzie 100 km/h. Ponieważ 180 t < 200 t, należy doliczyć lokomotywę.

Obliczenie:

  • masa wagonów: 180 t
  • masa służbowa lokomotywy: 80 t
  • Mo = 180 t + 80 t = 260 t

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 180 ton to wyłącznie masa wagonów (masa składu), a nie masa ogólna w sytuacji, gdy skład jest <200 t.
  • 240 ton wynika z błędnego "doliczenia" tylko części mas albo z pomylenia liczby wagonów; w danych zadania nie ma podstaw do takiej wartości.
  • 300 ton również nie wynika z podanych mas; często jest skutkiem mechanicznego założenia dodatkowych pojazdów lub pomieszania pojęć (np. włączenia innych parametrów niebędących masą pojazdów).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz w zadaniu prędkość i informację pozwalającą obliczyć masę składu, zawsze sprawdź dwa progi z §19 Ir-1: 120 km/h oraz 200 t. Warunek "<200 t" potrafi zmienić sposób liczenia Mo nawet przy prędkościach poniżej 120 km/h.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Masa ogólna pociągu (Mo) to wartość używana m.in. do obliczeń hamowania. W Ir-1 jest definiowana warunkowo: w części przypadków liczy się ją jako sumę mas pojazdów bez pojazdu trakcyjnego, a w innych przypadkach jako sumę mas wszystkich pojazdów razem z lokomotywą.
Masa składu to masa zestawionych pojazdów wagonowych (bez czynnego pojazdu z napędem). Masa ogólna Mo może być równa masie składu albo obejmować dodatkowo lokomotywę – zależy to od warunków określonych w Ir-1 (np. progu 200 t i prędkości).
Ir-1 wymaga wliczenia pojazdu trakcyjnego do Mo dla lekkich składów (<200 t), aby właściwie odzwierciedlić warunki hamowania i bezpieczeństwo ruchu. W praktyce zapobiega to zaniżeniu Mo, które mogłoby prowadzić do błędnych wyliczeń wymaganej masy hamującej.
Nie. Sam warunek prędkości do 120 km/h sugeruje liczenie bez lokomotywy, ale istnieje niezależny warunek dotyczący masy składu. Jeśli masa składu jest mniejsza niż 200 t, Ir-1 nakazuje wliczyć lokomotywę do Mo nawet przy 100 km/h.
Najczęściej wystarczy pomnożyć liczbę wagonów przez masę jednego wagonu i zsumować ewentualne różne typy wagonów. Przykład: 9 wagonów po 20 t daje 9 × 20 t = 180 t. Dopiero potem stosujesz regułę Ir-1, aby przejść do masy ogólnej Mo.
Do wyliczenia Mo (w zadaniach tego typu) potrzebna jest masa lokomotywy, zwykle masa służbowa. Parametry typu "masa hamująca rzeczywista" nie są składnikiem Mo, tylko służą innym obliczeniom związanym z hamowaniem, więc nie należy ich dodawać do masy.
To częsty zabieg egzaminacyjny: w treści pojawiają się dane powiązane z hamowaniem, aby sprawdzić, czy zdający potrafi wybrać informacje istotne dla obliczeń. Do Mo liczysz masy pojazdów, a masa hamująca jest używana w innych wzorach (np. do oceny hamowania).
Najczęściej myli się masę składu z masą ogólną oraz stosuje tylko kryterium prędkości, ignorując próg 200 t. Inny błąd to doliczanie "masy hamującej" do mas, co daje zawyżone lub przypadkowe wyniki. Pomaga schemat: policz masę składu → sprawdź progi → wybierz definicję Mo.
W Ir-1 jest to typowe dla pociągów o prędkości do 120 km/h, ale tylko wtedy, gdy nie zachodzi warunek, który wymusza wliczenie pojazdu trakcyjnego (np. masa składu mniejsza niż 200 t). Dlatego zawsze trzeba sprawdzić jednocześnie prędkość i masę składu.
Ułóż krótką ściągę z definicjami Ir-1: kiedy dolicza się lokomotywę i jakie są progi (120 km/h, 200 t). Ćwicz zadania na różnych wariantach: skład <200 t oraz >=200 t, prędkość poniżej i powyżej 120 km/h. Na egzaminie zawsze wypisz dane i wykonaj obliczenia krok po kroku.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Masa składu wagonowego wynosi 9 × 20 t = 180 t.Zgodnie z §19 Ir-1, gdy masa składu jest mniejsza niż 200 t, masa ogólna Mo obejmuje także czynny pojazd trakcyjny, niezależnie od prędkości."

Źródła:

  • Instrukcja o prowadzeniu ruchu pociągów Ir-1 (R-1), §19 ust. 1, wersja obowiązująca od 14.12.2025 (źródło wskazane w materiale kontekstowym zadania)

Materiały:

  • Instrukcja o prowadzeniu ruchu pociągów Ir-1 (R-1) – rozdział/fragment z definicją masy ogólnej (§19)
  • Zadania rachunkowe z obliczania masy składu i masy ogólnej na podstawie zestawienia wagonów
  • Notatka porównawcza: "kiedy wlicza się lokomotywę do Mo" (prędkość >120 km/h oraz/lub masa składu <200 t)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego