Najbardziej niezawodny w ocenie skuteczności procesu sterylizacji jest wskaźnik biologiczny, ponieważ jako jedyny odnosi się bezpośrednio do efektu biologicznego procesu: sprawdza, czy w danych warunkach doszło do unieszkodliwienia (inaktywacji) wysokoopornych form drobnoustrojów (najczęściej przetrwalników) umieszczonych w nośniku testowym.
Wskaźniki fizyczne (np. rejestracja temperatury, czasu, ciśnienia, przebiegu cyklu) są kluczowe do nadzoru nad tym, czy sterylizator pracował zgodnie z ustawionymi parametrami, ale w praktyce opisują głównie warunki procesu. Nie potwierdzają one wprost, że w najtrudniej dostępnym miejscu wsadu osiągnięto wymagany efekt mikrobiologiczny.
Wskaźniki chemiczne (np. zmiana barwy/reakcja chemiczna na określone warunki) są bardzo przydatne do rutynowej kontroli ekspozycji pakietu na czynnik sterylizujący oraz do oceny prawidłowości pakietowania i przepływu procesu. Nadal jednak pokazują one, że wystąpiły określone warunki (lub ich kombinacja), a nie że nastąpiło rzeczywiste zniszczenie drobnoustrojów.
Określenie "wskaźnik mechaniczny" nie jest standardową, równorzędną kategorią w ocenie skuteczności sterylizacji w ujęciu stosowanym w praktyce sterylizacji medycznej; może prowadzić do błędnych skojarzeń z kontrolą działania urządzenia lub elementów eksploatacyjnych, co nie jest tożsame z potwierdzeniem skuteczności sterylizacji wsadu.
W nauce do egzaminu warto zapamiętać zasadę: parametry procesu (fizyczne) i ekspozycja (chemiczne) wspierają nadzór, ale potwierdzenie efektu mikrobiologicznego zapewniają wskaźniki biologiczne.
