W prawie cywilnym rozróżnia się rzeczy (lub świadczenia) oznaczone co do tożsamości oraz oznaczone co do gatunku. To rozróżnienie jest praktyczne m.in. przy wykonywaniu zobowiązań (jak dłużnik ma spełnić świadczenie) oraz przy ocenie zamienności przedmiotu świadczenia.
Rzecz oznaczona co do gatunku to taka, którą opisuje się przez rodzaj, ilość i jakość, a nie przez wskazanie jednego, niepowtarzalnego egzemplarza. Kluczową cechą jest zamienność: jeżeli strony umawiają się na "złoto" określone parametrami (np. masa i próba), to w wykonaniu zobowiązania można wydać dowolną porcję złota spełniającą te parametry.
Dlatego odpowiedź "Złoto" jest właściwa: jako surowiec/towar jest typowym przykładem przedmiotu zamiennego, który można zastąpić inną porcją o tej samej jakości. Co ważne, dopiero wskazanie konkretnej sztabki (np. z numerem) przesuwałoby ocenę w stronę oznaczenia co do tożsamości.
Pozostałe propozycje nie pasują do definicji:
- "Budynek biurowy" – jest indywidualny i niepowtarzalny, w praktyce kwalifikowany jako oznaczony co do tożsamości.
- "Działka budowlana" – jako nieruchomość jest zawsze identyfikowana indywidualnie (położenie, granice, numer ewidencyjny), więc nie jest zamienna jak rzeczy gatunkowe.
- "Prawo do korzystania z mieszkania" – to uprawnienie (prawo), a nie rzecz materialna, więc w ogóle nie mieści się w kategorii "rzeczy" w tym znaczeniu.
W kontekście zobowiązań warto pamiętać, że przy świadczeniu gatunkowym przyjmuje się standard "rzeczy średniej jakości", jeśli strony nie umówiły się inaczej.
