Chromatografia gazowa to technika rozdzielania związków, w której składniki próbki przemieszczają się z fazą ruchomą (gazem nośnym) przez kolumnę zawierającą fazę stacjonarną. O tym, jak długo dany związek pozostaje w kolumnie (czas retencji), decyduje przede wszystkim jego powinowactwo do fazy stacjonarnej w porównaniu z fazą ruchomą.
W najczęściej stosowanej obecnie odmianie GC, czyli chromatografii gazowo-ciekłej (GLC), faza stacjonarna ma charakter ciekły (cienka warstwa polimeru lub innej cieczy na ściankach/nośniku). Mechanizm retencji ma wtedy charakter partycji: analit rozpuszcza się w ciekłej fazie stacjonarnej i pozostaje w niej tym dłużej, im większe jest jego powinowactwo do tej fazy. To właśnie to zjawisko stanowi podstawę rozdziału w typowych analizach produktów naturalnych (np. olejków eterycznych, estrów, VOC).
Odpowiedź "Dyfuzja cząsteczek w fazie gazowej" jest nieprawidłowa, ponieważ dyfuzja wpływa na rozmycie pasm i sprawność kolumny, ale nie jest główną zasadą selektywnego rozdziału. Odpowiedź "Adsorpcja cząsteczek na powierzchni stałej fazy" opisuje mechanizm GSC, gdzie faza stacjonarna jest stałym adsorbentem; ta odmiana ma bardziej ograniczone zastosowania (np. gazy trwałe). Odpowiedź "Jonizacja cząsteczek w fazie gazowej" dotyczy etapów detekcji w wybranych detektorach (np. spektrometria mas), a nie mechanizmu chromatograficznego rozdziału w kolumnie.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "podstawy działania" GC w praktyce analitycznej, najczęściej chodzi o podział między fazami (GLC), a nie o zjawiska poboczne (transport) ani o procesy zachodzące w detektorze.
