Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM4 - TEST WIEDZY NR 9



PYTANIE NR 21.
Podczas analizy ilościowej produktu naturalnego, zidentyfikowano zjawisko sublimacji. Które z poniższych stwierdzeń najlepiej opisuje to zjawisko?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sublimacja to bezpośrednia przemiana fazowa, w której substancja przechodzi ze stanu stałego do gazowego z pominięciem fazy ciekłej. Pozostałe opisy dotyczą innych zjawisk: gaz→stałe (resublimacja/depozycja), ciecz→gaz (parowanie) oraz gaz→ciecz (skraplanie).

Pełne wyjaśnienie:

Sublimacja jest przemianą fazową polegającą na przejściu ciała stałego bezpośrednio w gaz, czyli bez etapu ciekłego. W praktyce laboratoryjnej ma to znaczenie, bo może powodować ubytek masy próbki lub analitu (np. podczas suszenia, ogrzewania, pracy w próżni), a w analizie ilościowej może zaniżać wynik oznaczenia.

Dlatego poprawny jest opis: "Proces, w którym cząsteczki ciała stałego przekształcają się w gaz."

Pozostałe odpowiedzi opisują inne, odrębne przemiany:

  • "Proces, w którym cząsteczki gazu przekształcają się w ciało stałe." – to proces odwrotny do sublimacji, nazywany resublimacją lub depozycją (gaz → stałe).
  • "Proces, w którym cząsteczki cieczy przekształcają się w gaz." – to parowanie (ciecz → gaz), zachodzące z udziałem fazy ciekłej.
  • "Proces, w którym cząsteczki gazu przekształcają się w ciecz." – to skraplanie (gaz → ciecz), czyli kondensacja.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj, czy w opisie występuje faza ciekła. Jeśli jej nie ma, a kierunek to stałe→gaz, masz sublimację; jeśli gaz→stałe, to resublimację.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest sublimacja w chemii?
Sublimacja to przemiana fazowa, w której substancja przechodzi bezpośrednio ze stanu stałego do stanu gazowego, bez etapu ciekłego. W analizie laboratoryjnej jest ważna, bo może powodować ubytek masy próbki i zafałszować wynik oznaczenia ilościowego.
Jak odróżnić sublimację od parowania?
Parowanie dotyczy przejścia ciecz → gaz, a sublimacja stałe → gaz. Kluczowe pytanie brzmi: czy w procesie występuje faza ciekła? Jeśli nie, a start to ciało stałe, wtedy rozważasz sublimację, nie parowanie.
Dlaczego sublimacja może być problemem w analizie ilościowej?
Jeśli analit lub składnik próbki sublimuje podczas suszenia, ogrzewania lub przechowywania, część substancji może uciec do fazy gazowej. Skutkiem bywa zaniżenie masy, stężenia lub odzysku, a więc błąd wyniku oznaczenia ilościowego.
Kiedy w laboratorium najczęściej zachodzi sublimacja?
Sublimacja może nasilać się przy podwyższonej temperaturze, obniżonym ciśnieniu (próżnia) i dobrej wentylacji. W praktyce pojawia się np. podczas suszenia próżniowego, ogrzewania próbki w otwartym naczyniu lub dłuższego przechowywania substancji lotnych w stanie stałym.
Co to jest resublimacja (depozycja) i czym różni się od sublimacji?
Resublimacja (depozycja) to proces odwrotny do sublimacji: gaz → ciało stałe. Sublimacja to ciało stałe → gaz. Na egzaminie najczęściej myli się właśnie kierunek przemiany, dlatego warto zawsze wskazać stan początkowy i końcowy.
Czy sublimacja oznacza, że substancja "topi się" po drodze?
Nie. W sublimacji substancja nie przechodzi przez etap ciekły, czyli nie "topi się" w sensie przemiany stałe → ciecz. Przejście zachodzi bezpośrednio do fazy gazowej. To odróżnia sublimację od topnienia i parowania, gdzie faza ciekła występuje.
Jakie są typowe błędy uczniów w pytaniach o sublimację?
Najczęstsze błędy to wybór "ciecz → gaz" (bo kojarzy się z parowaniem) oraz pomylenie sublimacji z resublimacją, czyli odwrócenie kierunku procesu. Pomaga prosta kontrola: sublimacja zaczyna się od ciała stałego, a kończy na gazie.
Jak zabezpieczyć próbkę przed stratami przez sublimację?
Stosuje się m.in. szczelne pojemniki, niższą temperaturę przechowywania, ograniczenie ogrzewania i skrócenie czasu suszenia. W razie potrzeby dobiera się łagodniejsze warunki odparowania rozpuszczalnika lub pracę w układzie zamkniętym, aby ograniczyć ucieczkę analitu.
Jakie przemiany fazowe trzeba znać na egzamin technika analityka?
Warto pewnie rozróżniać: topnienie (stałe → ciecz), krzepnięcie (ciecz → stałe), parowanie (ciecz → gaz), skraplanie (gaz → ciecz), sublimację (stałe → gaz) i resublimację/depozycję (gaz → stałe). Pytania często opierają się na samym opisie kierunku przemiany.
Czy sublimacja może wystąpić w temperaturze pokojowej?
Tak, dla niektórych substancji o odpowiednich właściwościach i prężności par. Nawet bez silnego ogrzewania może zachodzić powolne przechodzenie cząsteczek ze stałego do gazu. W analizie oznacza to, że długie ważenie lub przechowywanie "na powietrzu" może zmieniać masę próbki.
info

Statystycznie 73% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Sublimacja to bezpośrednia przemiana fazowa, w której substancja przechodzi ze stanu stałego do gazowego z pominięciem fazy ciekłej."

Źródła:

  • IUPAC Compendium of Chemical Terminology (Gold Book) – hasło "sublimation" (solid → gas) – https://goldbook.iupac.org/ (wyszukiwanie hasła: sublimation) – dostęp 2026-03-04
  • Encyklopedia PWN – hasło "sublimacja" (definicja przemiany fazowej) – https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/sublimacja;3982894.html – dostęp 2026-03-04

Materiały:

  • Podręcznik fizykochemii (przemiany fazowe, równowagi fazowe)
  • Hasła terminologiczne IUPAC (definicje przemian fazowych)
  • Materiały dydaktyczne z chemii ogólnej dla technika analityka (dział: stany skupienia i przemiany fazowe)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego