W kosztorysowaniu wartość pozycji wynika z prostego schematu: wartość = cena jednostkowa × ilość. Jeżeli w dokumentacji (np. w STWiORB lub w zestawieniu pozycji) podano wyłącznie wartość jednostkową, a nie podano ilości jednostek, to nie da się rzetelnie ustalić wartości tej pozycji ani jej udziału w kosztach całego zadania.
Dlatego poprawnym działaniem jest skontaktowanie się z projektantem lub inwestorem w celu uzyskania brakujących informacji (albo uzyskanie jednoznacznych wyjaśnień, z czego ilość ma wynikać, np. z przedmiaru lub rysunków). Takie podejście chroni przed:
- zaniżeniem lub zawyżeniem kosztów robót (błąd w ilości mnoży się przez cenę),
- sporządzeniem nieporównywalnych kalkulacji względem innych ofert/kosztorysów,
- ryzykiem sporów na etapie realizacji i rozliczeń.
Odpowiedź "Przyjąć, że ilość jednostek to 1" jest błędna, bo jest to założenie arbitralne: w praktyce ilość może być wielokrotnie większa (lub mniejsza), a kosztorys przestaje odzwierciedlać rzeczywisty zakres robót.
Odpowiedź "Oszacować ilość jednostek na podstawie doświadczenia" także jest błędna: doświadczenie pomaga ocenić realność danych, ale nie zastępuje wiążącej dokumentacji i może wprowadzić subiektywny błąd. Szacunki można traktować co najwyżej jako robocze, do wstępnej analizy ryzyk, a nie jako finalną ilość w kosztorysie.
Odpowiedź "Pominąć te pozycje przy tworzeniu kosztorysu" jest nieprawidłowa, ponieważ prowadzi do niekompletnej wyceny. Pominięcie pozycji zwykle zaniża koszty i utrudnia późniejsze rozliczenia oraz kontrolę zgodności zakresu robót.
Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: brak danych ilościowych → nie zgaduj, tylko wyjaśnij i uzupełnij na podstawie właściwych informacji.
