KWALIFIKACJA MOT2 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 31.
Podczas badania rozrusznika na stole probierczym stwierdzono silne iskrzenie na styku komutator-szczotki. Aby naprawić rozrusznik, należy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silne iskrzenie na styku komutator–szczotki najczęściej wynika ze zużycia szczotek i/lub nierównej, zabrudzonej powierzchni komutatora. Typową naprawą jest przetoczenie komutatora (przywrócenie gładkości) oraz wymiana szczotek, aby zapewnić prawidłowy docisk i stabilny kontakt elektryczny.

Pełne wyjaśnienie:

Rozrusznik jest silnikiem prądu stałego z komutacją mechaniczną. Prąd do uzwojeń wirnika doprowadzany jest przez szczotki współpracujące z komutatorem (miedziane lamelki). Podczas przełączania prądu w obwodzie indukcyjnym niewielkie iskrzenie może występować, ale silne iskrzenie oznacza zwykle problem ze stykiem lub geometrią powierzchni komutatora.

Odpowiedź "przetoczyć komutator i wymienić szczotki" jest właściwa, ponieważ w praktyce serwisowej najczęstsze przyczyny silnego iskrzenia to:

  • zużyte szczotki (za krótka część robocza, gorszy docisk i większa rezystancja styku),
  • nierówności, wybicia lub zabrudzenia komutatora, które powodują przerywany kontakt i lokalne przegrzewanie lameli,
  • nieprawidłowa współpraca szczotek z komutatorem po długiej eksploatacji.

Przetoczenie przywraca gładką, współosiową powierzchnię komutatora, a wymiana szczotek zapewnia prawidłową powierzchnię styku i docisk, co ogranicza iskrzenie oraz poprawia pracę rozrusznika na stanowisku probierczym.

Pozostałe odpowiedzi nie usuwają typowej przyczyny silnego iskrzenia:

  • "wymienić tuleje łożysk" dotyczy głównie problemów mechanicznych (hałas, ocieranie, niewspółosiowość), a nie bezpośrednio iskrzenia na styku komutator–szczotki.
  • "przeczyścić zaciski prądowe" może poprawić spadki napięć na połączeniach, ale nie naprawi zużycia szczotek ani uszkodzeń/nierówności komutatora.
  • "założyć kondensator odkłócający" służy ograniczaniu zakłóceń elektromagnetycznych, nie jest standardową metodą naprawy przy silnym iskrzeniu wynikającym ze zużycia elementów ciernych i powierzchni komutatora.

Wymiana wirnika bywa konieczna dopiero wtedy, gdy komutator lub uzwojenie wirnika są nienaprawialnie uszkodzone, ale nie jest to pierwsza, typowa czynność serwisowa przy samym objawie silnego iskrzenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej oznacza problem ze stykiem elektrycznym: zużyte szczotki, zabrudzony lub nierówny komutator albo nieprawidłowy docisk szczotek. Skutkiem jest przerywany przepływ prądu i intensywne iskrzenie podczas komutacji.
Przetoczenie przywraca gładką i równą powierzchnię lameli, dzięki czemu szczotki mają stały kontakt. Mniej przerw w przewodzeniu oznacza mniejsze przepięcia przy komutacji i zauważalnie słabsze iskrzenie na stanowisku probierczym.
Najczęstsze to: zużycie szczotek (za krótka część robocza), zabrudzenia i nadpalenia komutatora oraz jego nierówności/bicie. Rzadziej przyczyną są wady uzwojenia wirnika lub zwarcia między lamelkami.
W praktyce ocenia się długość części roboczej (pomiar suwmiarką) i stan powierzchni. Jeśli szczotki są zbyt krótkie, nierówno starte lub mają ślady przegrzania, kontakt z komutatorem jest gorszy, co sprzyja silnemu iskrzeniu.
Nie usuwa typowej przyczyny iskrzenia na styku komutator–szczotki. Czyszczenie zacisków może poprawić zasilanie i zmniejszyć spadki napięć, ale jeśli szczotki lub komutator są zużyte, iskrzenie zwykle pozostanie.
Jest uzasadniona głównie wtedy, gdy komutator jest nienaprawialny (np. mocno spalony, mechanicznie uszkodzony) albo gdy uzwojenie wirnika ma uszkodzenia typu zwarcie lub przerwa. To rozwiązanie ostateczne, zwykle droższe od regeneracji.
Nie jest to typowa naprawa przy silnym iskrzeniu. Kondensator ma ograniczać zakłócenia elektromagnetyczne, a nie usuwać przyczyny mechaniczno-eksploatacyjnej. Gdy problemem są szczotki lub komutator, potrzebna jest regeneracja tych elementów.
Najczęściej obejmuje wymianę szczotek oraz obróbkę komutatora (przetoczenie, a następnie przygotowanie powierzchni do współpracy ze szczotkami). Dodatkowo sprawdza się stan uzwojeń i połączeń wewnętrznych.
Typowy błąd to automatyczne uznanie, że iskrzenie oznacza uszkodzony wirnik i od razu jego wymiana. Inny błąd to mylenie zakłóceń radiowych z iskrzeniem roboczym albo pomijanie oceny zużycia szczotek i stanu komutatora.
Warto umieć: wskazać rolę komutatora i szczotek, połączyć objaw z przyczyną (iskrzenie vs zużycie), znać typowe działania serwisowe (wymiana szczotek, przetoczenie komutatora) oraz rozumieć, kiedy stosuje się naprawę, a kiedy wymianę części.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Silne iskrzenie na styku komutator–szczotki najczęściej wynika ze zużycia szczotek i/lub nierównej, zabrudzonej powierzchni komutatora."

Źródła:

  • Robert Bosch GmbH, "Bosch Automotive Handbook", rozdział dotyczący układu rozruchowego i rozruszników (starter motors), wydanie nowsze (dokładne strony zależą od wydania)

Materiały:

  • Podręczniki z elektrotechniki samochodowej (układy rozruchowe, silniki DC)
  • Materiały dydaktyczne szkół branżowych/techników: rozruszniki i alternatory
  • Instrukcje regeneracji rozruszników (opracowania warsztatowe producentów i firm regenerujących)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego