KWALIFIKACJA ELE5 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 25.
Podczas badania skuteczności działania dwóch wyłączników różnicowoprądowych, których znamionowy prąd różnicowy wynosi 30 mA, uzyskano wyniki przedstawione w tabeli. Przy założeniu, że prąd wyzwalający nie powinien być mniejszy niż 0,5 znamionowego prądu różnicowego oraz nie powinien przekraczać wartości znamionowego prądu różnicowego, o działaniu tych wyłączników można powiedzieć, że
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi dwóch wyłączników różnicowoprądowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby ocenić działanie RCD 30 mA, porównuje się zmierzony prąd zadziałania z dopuszczalnym zakresem.
Warunek z treści oznacza przedział od 0,5·30 mA = 15 mA do 30 mA. Wyłącznik, którego wynik mieści się w 15–30 mA, działa prawidłowo, a ten z wynikiem poza tym zakresem – nieprawidłowo.

Pełne wyjaśnienie:

Wyłączniki różnicowoprądowe (RCD) ocenia się m.in. przez sprawdzenie, przy jakiej wartości prądu różnicowego następuje zadziałanie. W zadaniu podano, że oba aparaty mają znamionowy prąd różnicowy IΔn = 30 mA, a dodatkowo przyjęto kryterium oceny:

  • prąd wyzwalający nie może być mniejszy niż 0,5·IΔn,
  • i nie może przekraczać IΔn.

Najpierw wyznacza się dolną granicę dopuszczalnego przedziału:

0,5·IΔn = 0,5·30 mA = 15 mA

Otrzymujemy więc zakres akceptowalny: 15 mA ≤ IΔa ≤ 30 mA, gdzie IΔa to zmierzony prąd zadziałania (wyzwolenia).

Następnie dla każdego z dwóch wyłączników porównuje się wynik z tabeli z tym przedziałem:

  • Jeżeli wynik mieści się w przedziale 15–30 mA, wyłącznik spełnia przyjęte kryterium i uznaje się go za działający prawidłowo.
  • Jeżeli wynik jest poniżej 15 mA (zadziałanie "za wcześnie") albo powyżej 30 mA (zadziałanie "za późno" lub brak zadziałania do wartości znamionowej), to nie spełnia warunku z treści i należy go uznać za nieprawidłowy w tym teście.

Odpowiedź "pierwszy działa prawidłowo, a drugi działa nieprawidłowo." jest zgodna z sytuacją, w której pierwszy wynik mieści się w wymaganym zakresie, a drugi jest poza nim.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo:

  • stwierdzenie, że oba działają prawidłowo, ignoruje fakt, że co najmniej jeden wynik nie spełnia ograniczeń 15–30 mA,
  • stwierdzenie, że pierwszy jest nieprawidłowy, a drugi prawidłowy, wynika zwykle z pomylenia kolumn/wierszy tabeli,
  • stwierdzenie, że oba są nieprawidłowe, byłoby prawdziwe tylko wtedy, gdy oba wyniki leżały poza zakresem, czego nie potwierdza wskazana poprawna konkluzja.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj najpierw przedział dopuszczalny (tu 15–30 mA), a dopiero potem oceniaj wyniki z tabeli. To ogranicza pomyłki rachunkowe i interpretacyjne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wyłącznik różnicowoprądowy (RCD) to aparat zabezpieczający, który wykrywa prąd upływu (różnicę między prądem w przewodzie fazowym i neutralnym) i odłącza obwód po przekroczeniu ustalonej wartości. Jego celem jest zwiększenie ochrony przed porażeniem oraz ograniczenie skutków uszkodzeń izolacji.
Wartość 30 mA oznacza, że RCD jest zaprojektowany tak, aby zadziałać przy prądzie różnicowym nie większym niż 30 mA (wg przyjętych kryteriów i metody badania). W praktyce jest to popularna czułość stosowana jako dodatkowa ochrona przeciwporażeniowa w wielu obwodach instalacji.
Liczymy połowę wartości znamionowej: 0,5 × 30 mA = 15 mA. To jest dolna granica w zadaniach, które wymagają sprawdzenia, czy prąd zadziałania nie jest zbyt mały. Następnie porównuje się wynik pomiaru z przedziałem 15–30 mA.
W wielu procedurach oceny dopuszcza się przedział, bo rzeczywiste zadziałanie może wystąpić nieco wcześniej lub później, zależnie od konstrukcji i warunków pomiaru. Dlatego stosuje się kryterium typu "nie mniej niż 0,5·IΔn i nie więcej niż IΔn", zamiast wymagać dokładnie 30 mA.
Najczęściej myli się: jednostki (mA vs A), wyłączniki (pierwszy z drugim), albo kryterium (traktowanie 30 mA jako jedynej poprawnej wartości). Częsty jest też błąd rachunkowy przy obliczaniu 0,5·IΔn.
Nie zawsze. W zadaniu przyjęto warunek, że prąd wyzwalający nie powinien być mniejszy niż 0,5·IΔn. Jeśli zadziała poniżej tej wartości, to nie spełnia podanego kryterium oceny. Na egzaminie należy trzymać się dokładnie warunków opisanych w treści.
Nie. Jeżeli prąd zadziałania przekracza wartość znamionową IΔn (tu 30 mA), to łamie warunek "nie powinien przekraczać wartości znamionowej". W interpretacji egzaminacyjnej taki wynik oznacza działanie nieprawidłowe w badaniu skuteczności zadziałania.
W tego typu zadaniu "skuteczność działania" oznacza, czy wyłącznik zadziała w przewidzianym zakresie prądu różnicowego (nie za wcześnie i nie za późno według kryterium). To nie jest ocena czasu zadziałania, jeśli w tabeli podano tylko prąd wyzwalający.
Testy RCD mogą pojawiać się przy odbiorach i kontrolach instalacji elektrycznych zasilających urządzenia gazowe (np. kotłownie, wentylacja, automatyka) oraz w pomieszczeniach technicznych. Osoba pracująca przy eksploatacji instalacji często musi rozumieć wyniki podstawowych badań zabezpieczeń.
Najpierw policz granice: dla 30 mA dolna to 15 mA, górna to 30 mA. Następnie dla każdego wyłącznika sprawdź tylko jedno: czy wynik z tabeli mieści się w 15–30 mA. To prosty algorytm, który minimalizuje pomyłki i przyspiesza rozwiązanie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Aby ocenić działanie RCD 30 mA, porównuje się zmierzony prąd zadziałania z dopuszczalnym zakresem.Warunek z treści oznacza przedział od 0,5·30 mA = 15 mA do 30 mA."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw elektrotechniki i ochrony przeciwporażeniowej (RCD, prądy upływu)
  • Materiały szkoleniowe z pomiarów ochronnych i interpretacji wyników badań
  • Instrukcje obsługi mierników do testowania RCD (opis trybu testu i interpretacji wyników)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego