KWALIFIKACJA CHM4 - TEST WIEDZY NR 11

PYTANIE NR 25.
Podczas hodowli bakterii na podłożu agarowym, zauważasz, że kolonie jednego z gatunków mają czerwony kolor, podczas gdy reszta jest bezbarwna. Jakiego rodzaju podłoże najprawdopodobniej używasz?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podłoże różnicujące umożliwia odróżnienie gatunków na podstawie cech widocznych (np. barwy kolonii), wynikających z reakcji biochemicznych i obecności wskaźnika w podłożu. Podłoże selektywne głównie hamuje wzrost części mikroorganizmów, a wzbogacone i minimalne nie służą typowo do uzyskania kontrastowych barw kolonii.

Pełne wyjaśnienie:

Jeżeli na tej samej płytce agarowej jedne kolonie są wyraźnie zabarwione (np. czerwone), a inne pozostają bezbarwne, najbardziej pasuje to do podłoża różnicującego. Taki typ podłoża zawiera składniki, które pozwalają ujawnić różnice w metabolizmie drobnoustrojów. Najczęściej są to:

  • substrat, który może być rozkładany tylko przez część bakterii (np. określony cukier),
  • wskaźnik (barwny lub reagujący na zmianę pH), który zmienia kolor w wyniku reakcji.

Dzięki temu mikroorganizmy rosną, ale różnią się wyglądem kolonii, co ułatwia wstępną identyfikację lub selekcję kolonii do dalszych testów.

Odpowiedź "Podłoże selektywne" jest nieprawidłowa, ponieważ podłoże selektywne ma przede wszystkim ograniczać wzrost niepożądanych drobnoustrojów (np. poprzez inhibitor, antybiotyk, barwnik lub sól). Sam fakt, że "reszta jest bezbarwna", nie wskazuje na hamowanie wzrostu; opis dotyczy barwy, a nie braku wzrostu.

Odpowiedź "Podłoże wzbogaczone" także nie pasuje: podłoża wzbogacone służą do hodowli drobnoustrojów bardziej wymagających (dodatkowe czynniki wzrostowe), ale nie ich różnicowania na podstawie barwy kolonii.

Odpowiedź "Podłoże minimalne" jest błędna, bo podłoża minimalne mają możliwie prosty skład i są używane głównie do badań fizjologii/wymagań pokarmowych, a nie do uzyskiwania charakterystycznych zmian barwnych w koloniach.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opisie pojawia się "różny kolor/reakcja wskaźnika/zmiana barwy kolonii", najczęściej chodzi o różnicowanie. Gdy pojawia się "wzrost tylko jednego typu, reszta nie rośnie", najczęściej chodzi o selekcję.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Podłoże różnicujące to podłoże hodowlane, które pozwala odróżnić mikroorganizmy rosnące na tej samej płytce na podstawie widocznej cechy (np. barwy kolonii). Zwykle zawiera substrat i wskaźnik (np. pH), dzięki czemu różne szlaki metaboliczne dają różne efekty wizualne.
Różne kolory kolonii wynikają najczęściej z reakcji biochemicznych zachodzących w podłożu (np. rozkład określonego składnika) oraz obecności wskaźnika barwnego. Jeśli tylko część bakterii wywołuje zmianę wskaźnika, kolonie tych bakterii będą zabarwione, a pozostałe pozostaną bezbarwne.
Podłoże selektywne kojarz z hamowaniem wzrostu: część drobnoustrojów nie rośnie albo rośnie słabo. Podłoże różnicujące kojarz z różnym wyglądem: mikroorganizmy rosną, ale różnią się barwą kolonii lub reakcją w podłożu. W treści pytania szukaj słów "hamuje", "inhibitor" vs "zmiana koloru".
Zwykle nie. Podłoże wzbogacone ma przede wszystkim umożliwić wzrost bakteriom wymagającym, dostarczając dodatkowych składników odżywczych lub czynników wzrostu. Może poprawiać wzrost i ułatwiać obserwację kolonii, ale samo z definicji nie musi dawać efektu różnicowania (np. barwienia części kolonii).
Podłoże minimalne stosuje się, gdy celem jest kontrola źródła składników odżywczych i badanie wymagań pokarmowych lub metabolizmu (np. czy bakteria potrafi wykorzystać dane źródło węgla). W diagnostyce opartej o barwę kolonii częściej wykorzystuje się podłoża różnicujące niż minimalne.
Wskazówkami są: różna barwa kolonii, strefy zmiany barwy w podłożu, reakcja wskaźnika, zmiana pH lub efekt zależny od fermentacji/enzymów. Jeśli w zadaniu jest "jeden gatunek czerwony, reszta bezbarwna", to typowy sygnał, że podłoże ujawnia różnice metaboliczne, czyli różnicuje.
Nie zawsze, bo barwa może wynikać także z naturalnych pigmentów wytwarzanych przez bakterie. Jednak w zadaniach egzaminacyjnych opis "część kolonii zmienia kolor, inne nie" najczęściej odnosi się do efektu wskaźnika w podłożu. Wtedy właściwą kategorią jest podłoże różnicujące.
"Bezbarwna" opisuje wygląd kolonii, a nie brak wzrostu. Podłoże selektywne ma ograniczać wzrost niepożądanych mikroorganizmów, więc typowy opis to "nie rosną" albo "rosną tylko wybrane". Jeśli wszystkie rosną, ale mają różny kolor, bardziej pasuje mechanizm różnicowania, a nie selekcji.
Częste jest mylenie "selektywne" z "różnicujące", bo oba są używane w diagnostyce. Błąd polega na nieuwzględnieniu, czy w opisie jest mowa o hamowaniu wzrostu (selekcja) czy o zmianie cech widocznych przy wzroście (różnicowanie). Pomaga wypisanie definicji obu pojęć w 1 zdaniu.
Naucz się definicji czterech kategorii: minimalne, wzbogacone, selektywne, różnicujące. Ćwicz dopasowanie opisu obserwacji (wzrost/brak wzrostu, barwa, strefy reakcji) do funkcji podłoża. Dodatkowo przejrzyj przykładowe opisy kolonii z ćwiczeń laboratoryjnych i notuj, co świadczy o selekcji, a co o różnicowaniu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Podłoże różnicujące umożliwia odróżnienie gatunków na podstawie cech widocznych (np. barwy kolonii), wynikających z reakcji biochemicznych i obecności wskaźnika w podłożu."

Źródła:

  • Madigan M.T. i in., "Brock Biology of Microorganisms", rozdziały dotyczące podłoży hodowlanych i różnicowania drobnoustrojów, Pearson (wydanie zależne od programu nauczania).
  • Cappuccino J.G., Welsh C.T., "Microbiology: A Laboratory Manual", część o podłożach selektywnych i różnicujących oraz interpretacji kolonii, Pearson (wydanie zależne od programu nauczania).

Materiały:

  • Podręczniki z mikrobiologii ogólnej i diagnostycznej (rozdziały: podłoża hodowlane, posiewy, interpretacja wzrostu)
  • Skrypty laboratoryjne z ćwiczeń z mikrobiologii: charakterystyka podłoży selektywnych i różnicujących
  • Materiały szkoleniowe producentów podłoży mikrobiologicznych (opisy zastosowań i mechanizmów różnicowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego