KWALIFIKACJA ROL12 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 40.
Podczas kontroli weterynaryjnej napotkałeś na produkty pochodzenia zwierzęcego, które nadają się do spożycia przez ludzi zgodnie z przepisami UE, ale z powodów handlowych nie są do tego przeznaczone. Mogą być wykorzystane w produkcji karmy dla zwierząt. Do której kategorii ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego powinieneś je przypisać?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kategoria 3 obejmuje materiały pochodzenia zwierzęcego, które nadają się do spożycia przez ludzi, lecz nie są do tego przeznaczone z powodów handlowych. Takie materiały mogą być kierowane m.in. do wytwarzania karmy. Kategorie 1 i 2 dotyczą wyższego ryzyka i mają istotne ograniczenia zagospodarowania.

Pełne wyjaśnienie:

Kluczowe jest rozróżnienie dwóch pojęć: "nadaje się do spożycia" oraz "nie jest przeznaczone do spożycia". W systemie UPPZ kategoria nie zależy od tego, czy produkt finalnie trafi do konsumenta, ale od poziomu ryzyka sanitarnego i przyczyny wyłączenia z łańcucha żywności.

Odpowiedź "Kategoria 3" jest poprawna, ponieważ opis dotyczy produktów, które spełniają wymagania zdatności do spożycia przez ludzi, lecz z powodów handlowych (np. brak zbytu, kwestie opakowania, decyzja handlowa) nie są przeznaczone na rynek żywności. Taki materiał jest traktowany jako niskiego ryzyka i może być kierowany do wytwarzania karmy.

Odpowiedź "Kategoria 1" jest błędna, bo obejmuje materiały najwyższego ryzyka (np. związane z TSE lub inne szczególne ryzyka) i nie odpowiada sytuacji, w której produkt jest zdatny do spożycia, lecz wycofany wyłącznie z powodów handlowych.

Odpowiedź "Kategoria 2" jest błędna, ponieważ dotyczy materiałów średniego ryzyka (np. obornik, treść przewodu pokarmowego, padlina, produkty z pozostałościami). To nie jest typowy strumień "zdatne, ale nieprzeznaczone" i ma ograniczenia w wykorzystaniu do karm.

Odpowiedź "Kategoria 4" jest błędna, ponieważ w przywołanym systemie klasyfikacji stosuje się trzy kategorie (1–3). W praktyce egzaminacyjnej taka opcja bywa dystraktorem sprawdzającym znajomość podstawowego podziału.

Wskazówka do nauki: zapamiętaj schemat "zdatne, lecz handlowo nieprzeznaczone" = kategoria 3; "niezdatne / ryzykowne" = kategorie 1 lub 2 w zależności od źródła i ryzyka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego to materiały powstające m.in. przy uboju, przetwórstwie i produkcji żywności, które nie są przeznaczone do spożycia przez ludzi. Dzieli się je na kategorie ryzyka, a od kategorii zależy sposób zagospodarowania (np. utylizacja lub wykorzystanie).
"Niezdatne" oznacza, że produkt nie spełnia wymagań i nie może być uznany za bezpieczny dla ludzi. "Nieprzeznaczone" może oznaczać produkt zdatny, ale wycofany z powodów handlowych lub organizacyjnych. W klasyfikacji UPPZ to rozróżnienie często decyduje o kategorii.
Kategoria 3 obejmuje materiały o najniższym ryzyku wśród UPPZ, w tym takie, które są zdatne do spożycia przez ludzi, lecz nie trafiają na rynek żywności z powodów handlowych. Skoro ryzyko sanitarne jest niskie, przepisy dopuszczają ich określone wykorzystanie, np. w produkcji karm.
Co do zasady materiały kategorii 2 mają wyższe ryzyko sanitarne (np. obornik, treść przewodu pokarmowego, padlina) i ich zagospodarowanie podlega istotnym ograniczeniom. W pytaniach egzaminacyjnych przyjmuje się, że "do karmy" jest typowe dla kategorii 3, a nie dla kategorii 2.
To m.in. części tusz lub produkty pochodzenia zwierzęcego, które spełniają wymagania sanitarne dla ludzi, ale zostały wycofane z obrotu z powodów handlowych (np. brak zbytu, kwestie logistyczne). W praktyce ważne jest udokumentowanie, że przyczyna ma charakter handlowy, a nie zdrowotny.
Pomocne są trzy kroki: 1) czy materiał jest zdatny do spożycia przez ludzi, 2) dlaczego nie jest przeznaczony do spożycia (handlowo czy zdrowotnie), 3) jaki jest poziom ryzyka i dopuszczalne drogi zagospodarowania. To ogranicza typowe pomyłki kategorii 2 i 3.
Najczęściej myli się sformułowanie "nieprzeznaczone" z "niezdatne" oraz wybiera kategorię 2, bo kojarzy się z odpadami. Drugi błąd to traktowanie kategorii 1 jako "wszystko niebezpieczne" bez sprawdzenia, czy materiał nie jest tylko wycofany z przyczyn handlowych.
Powody handlowe są istotne wtedy, gdy produkt jest zdatny do spożycia przez ludzi, ale nie trafi na rynek (np. decyzja przedsiębiorcy, brak sprzedaży, kwestie opakowania). W takiej sytuacji materiał może zostać uznany za kategorię 3, co wpływa na to, czy może być legalnie zagospodarowany np. w paszach.
Podział na kategorie 1–3 jest podstawowym systemem klasyfikacji UPPZ: 1 to najwyższe ryzyko, 2 średnie, 3 najniższe. Dlatego odpowiedzi typu "kategoria 4" są nieprawidłowe w tym systemie i sprawdzają, czy zdający zna podstawowy schemat klasyfikacyjny.
Szukaj zestawu cech: zdatne do spożycia + nieprzeznaczone z powodów handlowych + możliwość wykorzystania do karmy. Jeśli pojawia się "niezdatne" albo materiał typowo odpadowy (obornik, treść jelit), to zwykle nie jest kategoria 3.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Kategoria 3 obejmuje materiały pochodzenia zwierzęcego, które nadają się do spożycia przez ludzi, lecz nie są do tego przeznaczone z powodów handlowych."

Źródła:

  • EUR-Lex: Rozporządzenie (WE) nr 1069/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z 21.10.2009 r. (klasyfikacja kategorii 1–3, art. 7–10), https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2009/1069/oj (dostęp 2026-02-27)
  • EUR-Lex: Consolidated version / informacje o akcie: Regulation (EC) No 1069/2009 (dostęp do treści i zmian), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32009R1069 (dostęp 2026-02-27)

Materiały:

  • Tekst Rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 (definicje i art. 7–10)
  • Materiały szkoleniowe z zakresu higieny i nadzoru weterynaryjnego nad produktami pochodzenia zwierzęcego
  • Ćwiczenia case study: kwalifikacja przykładowych materiałów do kategorii 1/2/3

Aktualizacja pytania: 03.04.2026

Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego