Podczas mieszania bezwodnego etanolu z wodą układ zachowuje się nieidealnie. Cząsteczki wody i etanolu tworzą silne oddziaływania (m.in. wiązania wodorowe), przez co mogą "upakować się" gęściej niż w czystych cieczach. Skutkiem jest kontrakcja, czyli sytuacja, w której objętość roztworu po zmieszaniu jest mniejsza niż suma objętości składników odmierzonych osobno.
Dlatego odpowiedź 2000 cm3 reprezentuje błędne, intuicyjne założenie addytywności objętości (idealne mieszanie). W praktyce dla układu etanol–woda obserwuje się zauważalny spadek objętości, więc wynik musi być poniżej 2000 cm3.
Wartości 2010 cm3 oraz 2036 cm3 są sprzeczne z opisanym w treści zjawiskiem kontrakcji, bo sugerują brak kontrakcji albo wręcz wzrost objętości po zmieszaniu. Takie wyniki mogłyby wynikać co najwyżej z innych efektów (np. ogrzania mieszaniny i rozszerzalności cieplnej), ale to nie jest sens pytania: w ujęciu kontrakcji oczekuje się objętości mniejszej od sumy.
Odpowiedź 1936 cm3 jest zgodna z ideą kontrakcji: wskazuje na realny, zauważalny ubytek objętości po zmieszaniu równych objętości wody i etanolu. W praktyce laboratoryjnej warto pamiętać, że dokładna wartość kontrakcji zależy od warunków (zwłaszcza temperatury i składu), dlatego przy precyzyjnych obliczeniach korzysta się z danych tablicowych (gęstości, własności nadmiarowych) zamiast prostego sumowania objętości.
- Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "kontrakcja", szukaj odpowiedzi mniejszej niż suma objętości.
- Wskazówka praktyczna: przy sporządzaniu roztworów wodno-alkoholowych kontroluj objętość końcową w naczyniu miarowym, a nie przez dodawanie objętości składników.
