KWALIFIKACJA MEC3 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 14.
Podczas montażu przekładni przedstawionej na zdjęciu należy zapewnić
Ilustracja przedstawia układ napędowy z przekładnią pasową, który jest częścią maszyny przemysłowej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W przekładni z kołami zębatymi o osiach równoległych warunkiem poprawnej współpracy uzębienia jest zachowanie wzajemnej równoległości wałów.
Pozostałe odpowiedzi mylą relacje geometryczne: współosiowość dotyczy elementów na jednej osi, a "pokrywanie się osi wałów" nie występuje przy przekładni o osiach równoległych.

Pełne wyjaśnienie:

W montażu przekładni zębatej kluczowe jest dopasowanie geometrii osi do typu zastosowanego uzębienia. Jeżeli przekładnia jest typu, w którym koła współpracują przy osiach równoległych (typowo przekładnia walcowa), to poprawna praca wymaga zachowania wzajemnej równoległości wałów. Brak równoległości powoduje nieprawidłowy kontakt zębów (kontakt krawędziowy), wzrost hałasu, drgań oraz przyspieszone zużycie zębów i łożysk.

Odpowiedź "równoległość kół do osi wałów" jest błędna, bo koło zębate montowane na wale ma płaszczyzny i czoła prostopadłe/równoległe do osi zależnie od cechy, ale w praktyce wymóg montażowy opisuje się poprzez położenie osi wałów i prawidłowe zazębienie, a nie "równoległość koła do osi" (to sformułowanie jest nieprecyzyjne i nie opisuje właściwej relacji funkcjonalnej dla pracy przekładni).

Odpowiedź "współosiowość kół" również nie pasuje do przekładni, w której dwa różne wały mają pracować z odrębnymi kołami zazębiającymi się ze sobą. Współosiowość oznacza, że osie elementów pokrywają się, co dotyczy raczej osadzenia elementu na jednym wale lub osiowania wałów w sprzęgłach, a nie geometrii dwóch wałów w przekładni o osiach równoległych.

Odpowiedź "wzajemne pokrywanie się osi wałów" jest błędna, bo opisuje sytuację, w której wały mają tę samą oś (czyli są współosiowe). Dla przekładni o osiach równoległych osie są różne, tylko równoległe i w odpowiedniej odległości (rozstaw osi).

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj z rysunku/zdjęcia, czy osie mają być równoległe, przecinające się czy skrzyżowane. Dopiero potem dobieraj pojęcie geometryczne (równoległość/współosiowość) do osi wałów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Równoległość wałów oznacza, że osie obu wałów mają ten sam kierunek i nie zbiegają się. W przekładniach o osiach równoległych jest to warunek poprawnego zazębienia, równomiernego rozkładu obciążenia na zębach oraz cichej i trwałej pracy zespołu.
Nierównoległe wały powodują, że zęby stykają się niewłaściwie (często przy krawędziach), rosną drgania i hałas, a obciążenia przenoszą się niekorzystnie na łożyska. Skutkiem bywa przegrzewanie, szybsze zużycie uzębienia i skrócenie żywotności przekładni.
Współosiowość oznacza pokrywanie się osi dwóch elementów. Zapewnia się ją np. przy osadzaniu koła na jednym wale, tulei na czopie albo przy osiowaniu wałów łączonych sprzęgłem. Dla przekładni o osiach równoległych nie jest to relacja między osiami dwóch różnych wałów.
Równoległość: osie są różne, ale mają ten sam kierunek i stałą odległość. Pokrywanie się osi: obie osie są w praktyce jedną osią (elementy są współosiowe). Na egzaminie zwracaj uwagę, czy mowa o dwóch wałach w przekładni, czy o elementach na tym samym wale.
Typowo przekładnie walcowe (np. z kołami prostymi lub skośnymi) pracują na wałach o osiach równoległych. Jeśli na zdjęciu widzisz koła walcowe w jednej płaszczyźnie i dwa oddzielne wały w korpusie, to najczęściej kluczowym warunkiem jest właśnie równoległość wałów.
Tak. Dla poprawnego zazębienia liczą się oba warunki: właściwy rozstaw osi (odległość między osiami) oraz ich równoległość. Zła odległość zmienia luz i geometrię kontaktu zębów, a brak równoległości powoduje nierówny kontakt na szerokości wieńca.
Najczęstsze objawy to podwyższony hałas przekładni, wibracje, nierównomierne nagrzewanie, wycieki (przez przeciążone uszczelnienia), a także ślady nietypowego zużycia zębów (np. tylko przy jednej krawędzi). W praktyce to sygnał do kontroli geometrii montażu.
Najczęściej myli się "współosiowość" z "równoległością" oraz zakłada, że osie wałów muszą się pokrywać, bo "tak jest dokładniej". W przekładniach o osiach równoległych wały mają być równoległe, ale oddalone o rozstaw osi – to normalny, wymagany stan geometryczny.
Zależy od konstrukcji i wyposażenia warsztatu, ale ogólnie wykonuje się pomiary bazując na powierzchniach odniesienia korpusu, gniazdach łożysk oraz pomiarach porównawczych (np. czujnikiem zegarowym na elementach bazowych). Ważne jest też poprawne osadzenie łożysk i brak naprężeń montażowych.
Najpierw rozpoznaj typ zespołu (np. przekładnia zębata) i relację osi wynikającą z geometrii kół. Potem dopasuj pojęcie: równoległość dla osi równoległych, przecinanie dla stożkowych, a skrzyżowanie dla ślimakowych. Na końcu odrzuć odpowiedzi opisujące inną relację osi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

Materiały:

  • Podręczniki do "podstaw konstrukcji maszyn" (działy: przekładnie zębate i montaż)
  • Materiały dydaktyczne CKZ/CKP dla kierunku technik mechanik dotyczące montażu przekładni
  • Instrukcje montażu i DTR producentów przekładni (sekcje o ustawieniu wałów i łożyskowaniu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego