KWALIFIKACJA ROL10 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 1.
Podczas mroźnej i bezchmurnej nocy, gdy nasycone parą wodną powietrze styka się z przedmiotami znajdującymi się przy powierzchni ziemi, powstaje
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szron powstaje podczas mroźnej, bezchmurnej nocy, gdy para wodna z powietrza osadza się na wychłodzonych powierzchniach przy gruncie i przechodzi w postać kryształków lodu.
Rosa tworzy się przy temperaturze dodatniej, szadź zwykle przy mgle i wietrze, a okiść to śnieg oblepiający gałęzie.

Pełne wyjaśnienie:

Opis wskazuje na sytuację typową dla szronu: mroźna i bezchmurna noc sprzyja silnemu wypromieniowaniu ciepła (ochłodzeniu) przez podłoże i przedmioty przy powierzchni ziemi. Gdy wilgotne, nasycone parą wodną powietrze styka się z tak wychłodzoną powierzchnią, para wodna może osadzać się na niej w postaci kryształków lodu (osad szronowy). W praktyce rolniczej jest to częste zjawisko przy nocnych spadkach temperatury i jest powiązane z ryzykiem przymrozków.

Odpowiedź "szadź" nie pasuje do opisu, bo szadź kojarzy się z osadem lodowym powstającym głównie wtedy, gdy w powietrzu występują przechłodzone kropelki (np. mgła) i osiadają one na przedmiotach, zamarzając. W samym opisie nie ma wskazania na mgłę lub wymuszone osadzanie kropelek (np. przez wiatr).

Odpowiedź "okiść" jest błędna, ponieważ okiść to śnieg zalegający i oblepiający gałęzie/druty (często mokry i ciężki), a nie osad powstający z pary wodnej na skutek wychłodzenia przy gruncie.

Odpowiedź "rosa" również nie pasuje, bo rosa jest kroplami wody ciekłej wykraplającymi się na wychłodzonych powierzchniach, zwykle przy temperaturze powyżej 0°C. W pytaniu warunkiem jest mróz, więc zamiast ciekłej rosy oczekuje się osadu lodowego.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw sprawdź temperaturę (mróz czy nie), potem postać osadu (lód, woda, śnieg) i dopiero na końcu warunki towarzyszące (mgła/wiatr). Taki schemat pozwala szybko odróżnić szron od rosy, szadzi i okiści.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Szron to osad z kryształków lodu na powierzchniach przy gruncie. Powstaje, gdy wilgotne powietrze styka się z silnie wychłodzonym podłożem lub przedmiotami, a para wodna osadza się i zamarza, tworząc białe "igiełki" lodu.
Przy braku chmur podłoże łatwiej wypromieniowuje ciepło w kosmos, więc szybciej się wychładza. W efekcie temperatura powierzchni może spaść poniżej 0°C, a para wodna z powietrza osadza się jako lód, czyli szron.
Rosa to krople ciekłej wody tworzące się zwykle przy temperaturze powyżej 0°C, gdy powierzchnia ochłodzi się do punktu rosy. Szron jest osadem lodowym (kryształki lodu) i wiąże się z warunkami mrozu.
Szron to osad lodowy z pary wodnej na silnie wychłodzonej powierzchni. Szadź częściej powstaje, gdy w powietrzu są przechłodzone kropelki (np. mgła), które osiadają i zamarzają. W terenie szadź bywa bardziej "piórkowata" i narasta przy wietrze.
Okiść to śnieg (często mokry i ciężki) oblepiający gałęzie drzew, krzewy, przewody lub konstrukcje. Pojawia się podczas opadów śniegu w warunkach sprzyjających przywieraniu i osadzaniu się śniegu, a nie z samej pary wodnej.
Nie zawsze, ale często jest z nim powiązany. Szron świadczy o tym, że powierzchnie przy gruncie mocno się wychłodziły, co zwiększa ryzyko spadku temperatury w strefie roślin. O realnym zagrożeniu decydują m.in. minimalna temperatura i czas jej utrzymania.
Kluczowa jest temperatura: gdy powierzchnia ochładza się poniżej 0°C, para wodna nie skrapla się w krople (rosa), tylko tworzy osad lodowy (szron). Pomaga też wysoka wilgotność i nocne wypromieniowanie ciepła.
Najczęściej działa podobieństwo nazw oraz to, że oba zjawiska wyglądają jak biały nalot. Błąd wynika z pomijania warunków powstawania: szron łączy się z bezchmurną, mroźną nocą i wychłodzeniem podłoża, a szadź częściej z mgłą i osadzaniem kropelek.
Najczęściej w okresach przejściowych (wiosna/jesień) oraz zimą, podczas pogodnych nocy z dużym wypromieniowaniem ciepła. Szczególnie narażone są obniżenia terenu, gdzie gromadzi się chłodne powietrze, oraz miejsca o słabym przewietrzaniu.
Najpierw sprawdź w treści, czy jest mróz (poniżej 0°C), potem czy mowa o parze wodnej czy opadzie śniegu, a na końcu o mgle i wietrze. Ten schemat ułatwia wybór: szron (para + mróz), rosa (para + dodatnia temperatura), okiść (śnieg), szadź (mgła/kropelki).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Szron powstaje podczas mroźnej, bezchmurnej nocy, gdy para wodna z powietrza osadza się na wychłodzonych powierzchniach przy gruncie i przechodzi w postać kryształków lodu."

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło "Szron" (definicja i opis zjawiska), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/szron;3981217.html - dostęp 2026-03-02
  • Encyklopedia PWN – hasło "Rosa" (definicja i warunki powstawania), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/rosa;3967438.html - dostęp 2026-03-02
  • Encyklopedia PWN – hasło "Szadź" (definicja osadu), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/szadz;3981099.html - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z agrometeorologii dla szkół rolniczych (działy o osadach atmosferycznych)
  • Hasła encyklopedyczne i słowniki meteorologiczne (definicje: szron, szadź, rosa, okiść)
  • Materiały IMGW popularyzujące zjawiska pogodowe (opisy osadów i ich powstawania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego