KWALIFIKACJA TLO3 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 2.
Podczas obsługi linkowego układu sterowania samolotu tensometr wykorzystywany jest do pomiaru
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tensometr (w praktyce często tensiometr do linek) służy do kontroli wielkości siły w lince, czyli jej naciągu. Pozostałe propozycje odnoszą się do wad geometrycznych ("przewężenie"), procesu wykonania zakończeń ("zakucie") albo cechy materiałowej ("wytrzymałość"), których nie odczytuje się takim przyrządem podczas obsługi.

Pełne wyjaśnienie:

Tensometr jest przyrządem/czujnikiem, którego zadaniem jest zamiana odkształcenia (a w konsekwencji działającej siły) na sygnał możliwy do odczytu. W obsłudze linkowego układu sterowania samolotu interesuje nas przede wszystkim naciąg linek, bo wpływa on na poprawność regulacji, luzy w układzie, precyzję sterowania oraz obciążenia elementów prowadzących.

Odpowiedź "naciągu linek." jest właściwa, ponieważ w praktyce serwisowej stosuje się przyrządy określane jako tensometry/tensiometry do wyznaczania tension (naprężenia/naciągu) linki na podstawie ugięcia pod rolkami pomiarowymi lub na podstawie czujnika odkształceń. Jest to pomiar wielkości eksploatacyjnej, którą można porównać z wymaganiami procedury obsługowej.

  • "przewężenia linek." jest niepoprawne: przewężenie to wada/zmiana przekroju, oceniana wzrokowo lub metodami kontroli NDT, a nie wartość mierzona tensometrem podczas regulacji.
  • "siły zakucia linek." jest niepoprawne: zakucie (zacisk/końcówka) ocenia się innymi metodami (dobór elementów, kontrola wykonania, ewentualnie próby), a tensometr używany przy obsłudze układu sterowania nie mierzy "siły zakucia" jako parametru technologicznego.
  • "wytrzymałości linek." jest niepoprawne: wytrzymałość to cecha materiałowa/konstrukcyjna określana w badaniach i danych producenta; nie jest to bieżący odczyt przyrządu w trakcie standardowej obsługi. Podczas przeglądu sprawdza się raczej stan linki (uszkodzenia, korozję, zużycie) i jej naciąg.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się tensometr/tensiometr w kontekście cięgien lub linek, najczęściej chodzi o pomiar związany z siłą w elemencie, czyli o naciąg/naprężenie, a nie o cechy materiałowe czy wady wykonania zakończeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mierzy wielkość związaną z siłą w lince, czyli jej naciąg (napięcie). Taki pomiar jest potrzebny przy regulacji układu sterowania, aby ograniczyć luzy, zapewnić prawidłowe wychylenia i nie przeciążać rolek oraz mocowań.
Prawidłowy naciąg zapewnia przewidywalną pracę sterów: zbyt mały daje luzy i opóźnioną reakcję, a zbyt duży zwiększa tarcie i obciążenia elementów prowadzących. W praktyce obsługowej naciąg weryfikuje się zgodnie z procedurą producenta.
Wytrzymałość jest cechą materiałową/konstrukcyjną, określaną w danych producenta i badaniach, a nie bieżącym parametrem regulacyjnym. Tensometr używany przy obsłudze służy do odczytu siły/naciągu w danym momencie, bez niszczenia elementu.
Nie wprost. Przewężenie to zmiana geometrii/defekt linki, wykrywany przede wszystkim oględzinami i kontrolą stanu (np. uszkodzenia drutów, korozja, zużycie). Tensometr pokazuje naciąg, ale nie zastępuje kontroli wizualnej i kryteriów z dokumentacji obsługowej.
W praktyce obsługowej często mówi się o naciągu jako o sile działającej w lince. Naprężenie jest pojęciem bardziej materiałowym (siła na jednostkę pola przekroju). Przyrząd serwisowy wprost wskazuje zwykle naciąg/siłę, a nie naprężenie.
Najczęściej myli się wielkość mierzoną (naciąg) z cechami linki (wytrzymałość) albo nie uwzględnia wpływu prowadzenia linki i tarcia. Błędem bywa też traktowanie odczytu jako jedynego kryterium, bez sprawdzenia stanu linki i zgodności z procedurą producenta.
Typowo podczas przeglądów okresowych, po wymianie linki lub elementów prowadzących, po regulacji układu sterowania oraz gdy występują objawy nieprawidłowej pracy sterów (luz, ciężka praca, nierówna reakcja). Zakres i częstotliwość wynikają z dokumentacji obsługowej.
W zależności od statku powietrznego stosuje się m.in. narzędzia do regulacji i zabezpieczania zakończeń, przyrządy do kontroli wychyleń sterów (szablony/miarki), a także narzędzia do oględzin i oceny stanu linek. Tensometr uzupełnia te czynności pomiarem naciągu.
Tak. Nadmierny naciąg może zwiększać tarcie, przyspieszać zużycie rolek i prowadnic, a także podnosić obciążenia w punktach mocowania. Dlatego naciąg ustawia się w granicach określonych w procedurach producenta i kontroluje przy użyciu odpowiedniego miernika.
Ucz się przez skojarzenie: przyrząd → wielkość fizyczna. Dla linek: tensometr/tensiometr → naciąg (siła). Dodatkowo powtórz typowe zadania obsługowe: regulacja, kontrola luzów, oględziny oraz podstawowe pojęcia (siła, moment, odkształcenie).
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że tensometr (w praktyce często tensiometr do linek) służy do kontroli wielkości siły w lince, czyli jej naciągu.

Źródła:

  • Encyklopedia PWN: hasło "tensometr" (definicja czujnika/układu do pomiaru odkształceń) – https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/tensometr;3986406.html (dostęp: 2026-02-27)
  • FAA Advisory Circular AC 43.13-1B, Chapter 7 "Aircraft Rigging and Control Cables" (zagadnienia naciągu linek i użycia mierników naciągu/cable tensiometer) – https://www.faa.gov/regulations_policies/advisory_circulars/index.cfm/go/document.information/documentID/99861 (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z budowy i regulacji układów sterowania płatowca (skrypty, instrukcje uczelniane/szkolne)
  • Rozdziały z podręczników o przyrządach pomiarowych i czujnikach odkształceń/siły
  • Instrukcje obsługowe i procedury producenta statku powietrznego dotyczące regulacji naciągu linek (AMM/MPD) – do nauki praktycznej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego