KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 8

PYTANIE NR 29.
Podczas opracowywania bibliografii dla swojego projektu, napotkałeś na termin "przypisy wyjaśniające". Co to są przypisy wyjaśniające?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przypisy wyjaśniające służą do dopowiadania treści: mogą zawierać definicje, tłumaczenia, objaśnienia pojęć i dodatkowy kontekst, który ułatwia zrozumienie fragmentu tekstu. Nie są to przede wszystkim dane o wydaniu czy pełny opis bibliograficzny źródła.

Pełne wyjaśnienie:

Przypisy wyjaśniające (nazywane też objaśniającymi) to przypisy, których główną funkcją jest pomóc czytelnikowi zrozumieć treść tekstu. W praktyce mogą zawierać:

  • tłumaczenie wyrażenia obcojęzycznego,
  • definicję terminu,
  • krótkie wyjaśnienie pojęcia, skrótu lub nazwy własnej,
  • uzupełniający kontekst (np. dopowiedzenie, kim jest wspomniana osoba albo czego dotyczy przywołane zdarzenie).

Kluczowe jest to, że taki przypis nie służy przede wszystkim do formalnego opisu źródła, lecz do komentarza merytorycznego i objaśnienia.

Odpowiedź mówiąca o "tłumaczeniach, definicjach lub dodatkowych informacjach pomagających zrozumieć kontekst" trafnie oddaje tę funkcję.

Pozostałe propozycje opisują inne zastosowania przypisów:

  • Opcja wskazująca na "miejsce wydania czy numer strony" dotyczy elementów opisu bibliograficznego lub wskazań lokalizacyjnych w cytowaniu, a nie typowego wyjaśniania znaczenia pojęć.
  • Opcja mówiąca o "podstawowych informacjach o źródle: autor, tytuł, rok" opisuje skrócony zapis bibliograficzny, przydatny przy dokumentowaniu źródeł, ale nie jest definicją przypisu wyjaśniającego.
  • Opcja o "pełnych cytatach bibliograficznych" odnosi się do pełnego opisu źródła/cytowania, czyli funkcji dokumentacyjnej, a nie objaśniającej.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w nazwie przypisu pojawia się "wyjaśniający/objaśniający", szukaj odpowiedzi akcentującej komentarz, definicję i kontekst, a nie dane wydawnicze (autor, tytuł, miejsce, rok) czy pełne cytowanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To przypisy służące do objaśniania treści tekstu: podają definicje, tłumaczenia, rozwinięcia skrótów lub krótkie dopowiedzenia kontekstowe. Ich celem jest ułatwienie zrozumienia fragmentu, a nie formalny opis bibliograficzny źródła.
Najczęściej są to: definicje pojęć, tłumaczenia terminów obcojęzycznych, wyjaśnienia nazw własnych, krótkie komentarze historyczne lub rzeczowe oraz doprecyzowania, które byłyby zbyt rozbudowane w tekście głównym.
Przypis wyjaśniający dodaje komentarz i znaczenie (np. definicję). Przypis bibliograficzny dokumentuje źródło, czyli wskazuje skąd pochodzi informacja (autor, tytuł, rok, wydawnictwo, strony). Różnica dotyczy celu: zrozumienie treści vs wskazanie źródła.
Stosuje się je, aby nie przeciążać tekstu głównego dodatkowymi objaśnieniami, a jednocześnie zapewnić czytelnikowi potrzebny kontekst. To poprawia czytelność i pozwala zachować płynność wywodu przy jednoczesnym doprecyzowaniu trudnych pojęć.
Gdy wyjaśnienie jest pomocnicze: nie jest kluczowe dla głównej myśli, ale może ułatwić zrozumienie (np. znaczenie terminu, krótka dygresja, tłumaczenie). Jeśli informacja jest niezbędna do zrozumienia akapitu, zwykle lepiej umieścić ją w tekście.
Może, ale nie musi. Główną funkcją jest objaśnienie. Jeśli w przypisie podajesz definicję lub fakt zaczerpnięty z publikacji, możesz dodać odwołanie do źródła, aby zachować rzetelność. Wtedy przypis łączy funkcję wyjaśniającą i dokumentacyjną.
Częsty błąd to utożsamianie każdego przypisu z opisem bibliograficznym. Uczniowie wybierają odpowiedzi z hasłami "autor, tytuł, rok" albo "pełny cytat", bo kojarzą przypisy z cytowaniem. Warto szukać słów: definicja, tłumaczenie, kontekst, objaśnienie.
Wskazówką jest treść przypisu: jeśli zawiera dopowiedzenie znaczenia, rozwinięcie skrótu, tłumaczenie lub komentarz do fragmentu, to ma charakter wyjaśniający. Jeśli zawiera głównie dane o publikacji (wydanie, wydawca, strony), to jest to raczej przypis bibliograficzny.
Najczęściej jako przypisy dolne (na dole strony) lub końcowe (na końcu rozdziału/tekstu). Wybór zależy od zasad redakcyjnych i wygody czytelnika: przypisy dolne ułatwiają szybkie sprawdzenie objaśnienia, a końcowe porządkują tekst graficznie.
Warto opanować funkcje różnych elementów aparatu naukowego: bibliografia, przypisy bibliograficzne, przypisy wyjaśniające. Pomaga praktyka: weź kilka stron tekstu naukowego i oznacz, które przypisy dokumentują źródła, a które objaśniają pojęcia. To utrwala rozróżnienie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Przypisy wyjaśniające służą do dopowiadania treści: mogą zawierać definicje, tłumaczenia, objaśnienia pojęć i dodatkowy kontekst, który ułatwia zrozumienie fragmentu tekstu."

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu edytorstwa i redakcji tekstu (rozdziały o aparacie naukowym i przypisach)
  • Materiały dydaktyczne z bibliografii i informacji naukowej (typy przypisów, cytowania)
  • Instrukcje redakcyjne wydawnictw lub uczelni (zasady stosowania przypisów w pracach)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego