KWALIFIKACJA CHM3 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 32.
Podczas pobierania próbek do badań analitycznych, zwróć uwagę na tabelę poniżej. Wybierz, która z opcji najlepiej opisuje prawidłowy sposób pobierania próbek wodnych z różnych źródeł:
Źródło próbki Metoda pobierania próbki
Rzeka Pobieranie próbki z powierzchni wody
Staw Pobieranie próbki z głębokości 1 metra
Studnia Pobieranie próbki bezpośrednio z kranu studziennego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pobór "bezpośrednio z kranu studziennego" bez przygotowania punktu poboru jest błędny, bo próbka może pochodzić z wody stagnującej w instalacji (biofilm, osady, produkty korozji), a nie ze studni.
W praktyce wymaga się dezynfekcji kranu i spuszczania wody przez kilka minut, aby uzyskać próbkę reprezentatywną.

Pełne wyjaśnienie:

W badaniach analitycznych kluczowe jest, aby próbka była reprezentatywna, czyli odzwierciedlała rzeczywistą jakość wody w miejscu poboru. Przy wodach podziemnych pobieranych z ujęć ze złączką/kranem problemem jest to, że w armaturze i odcinku instalacji może zalegać woda, która stała przez dłuższy czas.

Odpowiedź "Metoda pobierania próbki dla studni jest nieprawidłowa" jest poprawna, ponieważ sam zapis "pobieranie próbki bezpośrednio z kranu studziennego" (bez dalszych czynności) oznacza pobór bez zapewnienia warunków reprezentatywności. Woda stojąca w kranie i rurach może zawierać:

  • bakterie i inne mikroorganizmy z biofilmu,
  • zanieczyszczenia wtórne pochodzące z armatury,
  • produkty korozji oraz drobne osady.

Dlatego w praktyce i w podejściu normowym dla tego typu poboru wykonuje się co najmniej: dezynfekcję kranu (dobór metody zależy od materiału) oraz spuszczenie wody przez kilka minut, aby usunąć wodę stagnującą i dopuścić świeżą wodę ze studni. Dopiero wtedy pobiera się próbkę do pojemnika.

Pozostałe stwierdzenia nie są najlepszym wyborem jako "błąd" w tabeli: pobór z rzeki z warstwy powierzchniowej może być poprawny w zależności od celu badań i sposobu uśredniania, a pobór w stawie z określonej głębokości bywa stosowany, gdy celem jest ocena warstw wody (choć często pobiera się próbki podpowierzchniowe). W przedstawionym zestawie to opis studni najczęściej prowadzi do niereprezentatywnej próbki, jeśli pominie się przygotowanie punktu poboru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Próbka reprezentatywna odzwierciedla rzeczywisty skład wody w miejscu poboru, a nie skład zmieniony przez pobieranie, transport czy kontakt z instalacją. Oznacza to m.in. właściwy wybór punktu i głębokości, przygotowanie kranu/armatury oraz ograniczenie zanieczyszczeń wtórnych.
Bo pierwsza porcja wody może być wodą stagnującą w rurach i kranie. Taka woda bywa wzbogacona o produkty korozji, osady i mikroorganizmy z biofilmu, więc nie opisuje jakości wody w studni. Dlatego wykonuje się przepłukanie i przygotowanie punktu poboru.
Typowo przygotowuje się punkt poboru, aby ograniczyć wpływ instalacji: dezynfekuje się końcówkę kranu (metoda zależna od materiału), a następnie spuszcza wodę przez kilka minut, aż napłynie świeża woda z ujęcia. Dopiero wtedy napełnia się pojemnik na próbkę.
Stagnacja sprzyja tworzeniu biofilmu i odkładaniu osadów, a kontakt z metalami może zwiększać stężenia niektórych jonów przez korozję. W efekcie wynik może sztucznie zawyżać zanieczyszczenia (np. metale, mętność) lub parametry mikrobiologiczne, mimo że sama woda w studni ma inne właściwości.
Nie zawsze. Wybór głębokości i miejsca poboru w rzece zależy od celu badań (np. ocena warstwy powierzchniowej, uśrednianie przekroju, monitoring lokalnych zrzutów). Sam pobór przy powierzchni może być poprawny, o ile jest zgodny z planem pobierania i metodyką.
Często pobiera się próbki podpowierzchniowe (kilkadziesiąt centymetrów pod lustrem wody), aby uniknąć filmu powierzchniowego i zanieczyszczeń z brzegu. W zbiornikach głębszych plan pobierania może przewidywać różne głębokości, gdy bada się warstwowanie wody.
Najczęstsze to: pobór ze studni bez przepłukania i dezynfekcji kranu, dotykanie wnętrza pojemnika lub korka, pobór w miejscu niereprezentatywnym (np. przy brzegu), brak spójnego planu pobierania oraz niewłaściwe oznakowanie i zabezpieczenie próbek. Każdy z nich zniekształca wynik.
Tak, zwykle jest jednym z kluczowych kroków, bo redukuje ryzyko zanieczyszczenia próbki mikroorganizmami bytującymi na końcówce kranu i w biofilmie. Bez tego można uzyskać wynik opisujący stan armatury, a nie jakości wody w ujęciu, co prowadzi do błędnych wniosków.
Sygnałem są sformułowania typu "bezpośrednio z kranu", "od razu po odkręceniu", brak informacji o przepłukaniu lub przygotowaniu punktu poboru. W takich przypadkach należy ocenić, czy próbka może być wodą z instalacji (stagnacja, osady), a nie wodą ze źródła.
Ucz się procedury krok po kroku: wybór punktu i głębokości, przygotowanie miejsca poboru (zwłaszcza kran/studnia), zapobieganie kontaminacji, opis i transport próbki. Warto ćwiczyć na scenariuszach: rzeka, staw/jezioro, studnia z kranem, oraz wskazywać, co może zafałszować wynik.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 37% zdających egzamin. bardzo trudne

Źródła:

  • PN-ISO 5667-5:2017-10, Jakość wody — Pobieranie próbek — Część 5: Wytyczne dotyczące pobierania próbek wody do spożycia
  • PN-ISO 5667-11:2017-10, Jakość wody — Pobieranie próbek — Część 11: Wytyczne dotyczące pobierania próbek wód podziemnych
  • PN-EN ISO 5667 (seria), Jakość wody — Pobieranie próbek (normy ogólne serii dotyczące zasad planu pobierania, punktu poboru i postępowania z próbką)

Materiały:

  • Normy serii PN-EN ISO 5667 dotyczące pobierania próbek wody (części o wodach do spożycia i wodach podziemnych)
  • Procedury/Instrukcje pobierania próbek wody stosowane w laboratoriach (SOP) – rozdziały o przygotowaniu punktu poboru
  • Podręczniki z analityki środowiskowej: rozdziały o pobieraniu i konserwacji próbek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego