KWALIFIKACJA TKO3 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 27.
Podczas pomiaru pełzania szyn, zidentyfikowałeś, że przesunięcie szyny wynosi 15 mm. Jakie działanie powinieneś podjąć?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pełzanie szyn jest zjawiskiem naturalnym, a o interwencji decyduje skala przemieszczenia i wpływ na eksploatację.
Przesunięcie 15 mm to niewielka wartość, typowo traktowana jako mieszcząca się w dopuszczalnym zakresie, więc nie wymaga natychmiastowych prac korygujących, a jedynie rutynowego monitoringu w przeglądach.

Pełne wyjaśnienie:

Pełzanie szyn (podłużne przesuwanie się szyn względem podkładów w kierunku dominującego ruchu) jest zjawiskiem spotykanym w praktyce utrzymania torów. Sam fakt wystąpienia pełzania nie oznacza automatycznie awarii – kluczowa jest wielkość przemieszczenia oraz to, czy powoduje skutki eksploatacyjne (np. zaburzenia geometrii, problemy w strefach złączy, wpływ na elementy przytwierdzenia).

W tym pytaniu stwierdzone przemieszczenie wynosi 15 mm (czyli 1,5 cm). Taka wartość jest mała w porównaniu do poziomów, przy których zwykle planuje się działania korygujące. Dlatego właściwą reakcją jest brak natychmiastowej interwencji i traktowanie wyniku jako mieszczącego się w dopuszczalnym zakresie, przy zachowaniu standardowego nadzoru w ramach przeglądów i pomiarów kontrolnych.

  • Odpowiedź "Przeprowadzić natychmiastowe prace korygujące." jest nieadekwatna, bo sugeruje tryb alarmowy bez przesłanki, że małe przemieszczenie już generuje zagrożenie lub przekroczenie kryteriów.
  • Odpowiedź "Zgłosić sytuację do odpowiedniego działu." może być stosowana przy przekroczeniach lub nietypowym trendzie narastania, ale przy pojedynczym, niewielkim wyniku nie jest typowym działaniem pierwszego wyboru.
  • Odpowiedź "Przeprowadzić dodatkowe pomiary w celu potwierdzenia wyników." bywa zasadne, gdy istnieje podejrzenie błędu pomiaru albo obserwuje się szybkie narastanie pełzania; w samym opisie brak jednak przesłanek, że pomiar jest niewiarygodny.

Wskazówka egzaminacyjna: uważaj na mm vs cm. W zadaniach utrzymaniowych często celowo pojawiają się liczby, które wyglądają "dużo", ale po przeliczeniu okazują się małe i nie wymagają natychmiastowych robót.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pełzanie szyn to podłużne przesuwanie się szyn względem podkładów, zwykle w kierunku dominującego ruchu pociągów. Powstaje wskutek oddziaływań dynamicznych, hamowania i przyspieszania składów oraz pracy nawierzchni w czasie eksploatacji. To zjawisko naturalne, dlatego kluczowa jest kontrola jego wielkości.
Pełzanie ocenia się, porównując położenie szyny względem punktów odniesienia (np. znaków lub punktów stałych) oraz zapisując zmianę położenia w czasie. Najważniejsze jest zachowanie powtarzalnej metody i dokumentowanie wyniku, aby można było ocenić trend narastania przemieszczeń.
15 mm to niewielkie przemieszczenie (1,5 cm), które w praktyce utrzymaniowej często mieści się w dopuszczalnych odchyłkach i nie powoduje od razu zaburzeń eksploatacyjnych. Zwykle ważniejsze jest obserwowanie, czy wartość rośnie w czasie oraz czy pojawiają się objawy wtórne w geometrii toru.
Gdy pełzanie jest nadmierne i wpływa na stan toru, stosuje się roboty utrzymaniowe polegające m.in. na korekcie położenia szyn (np. nasuwaniu) i przywróceniu prawidłowych warunków pracy nawierzchni. Zakres działań dobiera się do przyczyny oraz skutków w konkretnym miejscu toru.
Dodatkowe pomiary są uzasadnione, gdy wynik jest nietypowy, istnieje ryzyko błędu pomiarowego albo gdy podejrzewa się szybkie narastanie przemieszczeń (np. po zmianie warunków ruchu). Wtedy kluczowe jest potwierdzenie trendu w czasie, a nie jednorazowe działanie "na wszelki wypadek".
Nie zawsze. W praktyce zgłoszenia wymagają zwykle sytuacje przekroczeń kryteriów utrzymaniowych, gwałtownego narastania pełzania lub objawów mogących wpływać na bezpieczeństwo i eksploatację. Dla małych wartości typowe jest odnotowanie w dokumentacji przeglądu i dalszy monitoring.
Nadmierne pełzanie może powodować zaburzenia współpracy elementów nawierzchni, problemy w strefach złączy i przytwierdzeń oraz wtórne zmiany geometrii toru. W konsekwencji może to prowadzić do pogorszenia warunków jazdy i konieczności wprowadzenia robót utrzymaniowych albo ograniczeń eksploatacyjnych.
Najczęstsze błędy to mylenie mm z cm (np. 15 mm traktowane jak 15 cm), wybór odpowiedzi "natychmiast naprawić" z nadmiernej ostrożności oraz przekonanie, że każda odchyłka wymaga zgłoszenia. Warto zawsze przeliczyć jednostki i pomyśleć, czy opis wskazuje na realny skutek eksploatacyjny.
Poza samą wartością przemieszczenia warto odnotować miejsce (kilometraż), datę, warunki ruchowe i ewentualne obserwacje towarzyszące (np. objawy w przytwierdzeniach, zmiany geometrii). Dzięki temu można ocenić tempo narastania pełzania i zdecydować, czy wystarczy monitoring, czy potrzebna jest interwencja.
Skup się na zrozumieniu zjawisk (pełzanie, odkształcenia, wpływ eksploatacji) oraz na logice decyzji utrzymaniowych: kiedy wystarcza kontrola, a kiedy potrzebna jest korekta. Ćwicz też jednostki i skalę wartości (mm, cm) oraz analizę skutków dla bezpieczeństwa i eksploatacji.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • PKP PLK S.A., Instrukcja Id-1 (D-1) – warunki techniczne utrzymania nawierzchni; w kontekście pytania przywołano §35 (miejsca podatne na pełzanie).
  • PKP PLK S.A., Instrukcja Id-14 (D-75) – pomiary i ocena stanu torów (zakres pomiarów, interpretacja wyników).

Materiały:

  • Instrukcja PKP PLK Id-1 (D-1) – rozdziały dotyczące utrzymania nawierzchni i kontroli przemieszczeń
  • Instrukcja PKP PLK Id-14 (D-75) – zasady pomiarów i oceny stanu torów
  • Podręczniki/opracowania z budowy i utrzymania nawierzchni kolejowej (zjawiska: pełzanie, odkształcenia, wpływ ruchu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego