KWALIFIKACJA CHM3 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 14.
Podczas przygotowywania próbek do badań analitycznych, które z poniższych informacji powinny zostać uwzględnione w dokumentacji?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dokumentacja próbki ma zapewnić identyfikowalność i możliwość odtworzenia całego postępowania.
Dlatego uwzględnia się dane czasowe (kiedy pobrano), odpowiedzialność personelu (kto przygotował) oraz informacje o przechowywaniu (np. pojemnik), bo mogą wpływać na jakość i wiarygodność wyniku.

Pełne wyjaśnienie:

W dokumentacji związanej z przygotowaniem próbek do badań analitycznych kluczowe jest zapewnienie identyfikowalności i odtwarzalności. Oznacza to, że na podstawie zapisów powinno dać się jednoznacznie ustalić, jaka próbka była badana, kiedy wykonano czynności oraz kto za nie odpowiadał, a także w jakich warunkach próbka była przechowywana.

Odpowiedź "Wszystkie powyższe." jest uzasadniona, ponieważ każda z wymienionych informacji może mieć znaczenie dla jakości wyniku:

  • "Data i godzina pobrania próbki." pozwala ocenić świeżość/stabilność próbki, a także kontrolować czasy transportu i przechowywania. W wielu analizach czas jest czynnikiem krytycznym (np. rozkład analitów, ulatnianie, utlenianie).
  • "Nazwa osoby, która przygotowała odczynniki chemiczne." wspiera rozliczalność i nadzór nad pracą. Gdy pojawi się niezgodność (np. błąd w stężeniu, zanieczyszczenie), można prześledzić odpowiedzialność oraz zweryfikować kompetencje i zapisy szkoleniowe.
  • "Wielkość i kształt naczynia, w którym przechowywana jest próbka." może wpływać na ryzyko adsorpcji na ściankach, parowanie, kontakt z powietrzem, a także na dobór zamknięcia i miejsce przechowywania. Informacja o pojemniku pomaga też wykluczać źródła kontaminacji i błędów przedanalitycznych.

Pozostałe pojedyncze odpowiedzi są zbyt wąskie: każda dotyczy tylko jednego aspektu, a dobra dokumentacja ma charakter kompleksowy i obejmuje zarówno czas, osobę odpowiedzialną, jak i warunki/pojemnik. W praktyce szczegółowy zakres zapisów może być doprecyzowany przez procedury laboratorium, ale idea kompletności i identyfikowalności pozostaje wspólna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

To zestaw zapisów pozwalających jednoznacznie zidentyfikować próbkę i odtworzyć jej "historię" od pobrania do wyniku.

Zwykle obejmuje m.in. czas, osobę odpowiedzialną, warunki przechowywania, opis pojemnika oraz informacje o przygotowaniu.

Czas pobrania wpływa na ocenę stabilności próbki i wiarygodność wyniku.

Bez tej informacji trudno stwierdzić, czy próbka nie uległa zmianom (np. rozkładowi, utlenieniu, ulatnianiu) w transporcie lub podczas przechowywania.

Identyfikowalność to możliwość prześledzenia, jaka próbka była badana i jakie czynności wykonano.

W praktyce oznacza to kompletne zapisy: kto, kiedy i jak przygotował próbkę oraz w jakich warunkach była przechowywana.

Najczęściej zapisuje się imię i nazwisko (lub identyfikator), datę wykonania czynności oraz podpis/akceptację.

To ułatwia nadzór jakości, wyjaśnianie niezgodności i potwierdzanie, że czynności wykonała osoba uprawniona.

Pojemnik może wpływać na próbkę (adsorpcja na ściankach, parowanie, reakcje z materiałem, dostęp tlenu).

Opis wielkości/kształtu pomaga odtworzyć warunki przechowywania i wyjaśniać rozbieżności wyników lub przypadki kontaminacji.

Często tak, zwłaszcza gdy odczynniki mogą wpływać na wynik (np. rozcieńczanie, mineralizacja, ekstrakcja).

Praktyka zależy od procedury, ale w systemie jakości ważna jest możliwość odtworzenia, jakich materiałów użyto i kto je przygotował.

Typowe błędy to: brak czasu pobrania, brak osoby odpowiedzialnej, niejednoznaczne oznakowanie próbki oraz pominięcie warunków przechowywania.

Skutkiem jest utrata identyfikowalności i trudność w ocenie, czy wynik jest miarodajny.

Stosuje się unikalny identyfikator próbki (numer, kod kreskowy), który pojawia się na pojemniku i w dokumentacji.

Ten sam identyfikator musi być użyty w arkuszu analitycznym, raporcie z badania i ewentualnym rejestrze przechowywania.

Gdy pytanie dotyczy etapu przedanalitycznego: transportu, stabilności, ryzyka kontaminacji lub błędów przygotowania.

W takich zadaniach zwykle szuka się odpowiedzi wskazujących na kompletność zapisów i kontrolę warunków.

Ucz się schematu: kto–kiedy–co–jak–w jakich warunkach.

Przejrzyj przykładową kartę próbki/SOP w pracowni i ćwicz, jakie pola są niezbędne do identyfikowalności oraz oceny jakości próbki przed analizą.

info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02, "Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących", rozdziały dotyczące nadzoru nad zapisami i identyfikowalności
  • PN-EN ISO 9001:2015-10, "Systemy zarządzania jakością — Wymagania", wymagania dotyczące informacji udokumentowanej i zapisów

Materiały:

  • Procedury systemu jakości laboratorium (SOP) dotyczące pobierania, przyjmowania i przechowywania próbek
  • Materiały dydaktyczne z metrologii i jakości w laboratorium (identyfikowalność, zapis działań)
  • Podręczniki z analityki laboratoryjnej opisujące postępowanie z próbką (przygotowanie, konserwacja, przechowywanie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego