W rewaloryzacji zabytkowej fontanny kluczowe jest zachowanie i przywracanie wartości historycznych oraz artystycznych obiektu. Ornament stanowi część kompozycji i stylu, dlatego właściwym kierunkiem postępowania jest odtworzenie brakującego lub zniszczonego detalu w zgodzie z pierwotnym wyglądem. Najpewniejszą podstawą do takiego działania jest dokumentacja: archiwalne fotografie, rysunki, opisy, inwentaryzacje czy ślady zachowane na obiekcie.
Odpowiedź "Odtworzenie ornamentu zgodnie z oryginalnym wyglądem, korzystając z historycznych zdjęć i rysunków." jest poprawna, ponieważ łączy dwa elementy wymagane w dobrych praktykach: (1) cel (zachowanie zgodności z historyczną formą) oraz (2) metodę weryfikacji (oparcie rekonstrukcji o źródła). Dzięki temu ryzyko dowolnej "twórczej" interpretacji jest ograniczone.
Pozostałe propozycje są nieprawidłowe w kontekście rewaloryzacji zabytku:
- "Usunięcie ornamentu i zastąpienie go nowym, nowoczesnym elementem." — wprowadza obcy stylistycznie detal i zmienia charakter obiektu, co prowadzi do utraty spójności historycznej.
- "Pozostawienie ornamentu w stanie zniszczonym jako świadectwo upływu czasu." — bywa mylone z akceptacją patyny, ale tu mowa o zniszczeniu ornamentu. Utrwalenie ubytku może obniżyć czytelność formy i sprzyjać dalszej degradacji.
- "Usunięcie ornamentu i pozostawienie fontanny bez dekoracji." — jest działaniem nieodwracalnym i zubaża zabytkową formę, eliminując element o wartości artystycznej.
Na egzaminie warto pamiętać o prostym schemacie: zabytek → zachowaj/odtwórz zgodnie ze źródłami, a nie "unowocześniaj" lub "upraszczaj" dla wygody wykonawczej.
