KWALIFIKACJA CHM2 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 3.
Podczas rozdrabniania materiału w kruszarce szczękowej pracownicy obsługi powinni przede wszystkim
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Priorytetem podczas pracy kruszarki szczękowej jest bezpieczna i stabilna praca układu, dlatego należy kontrolować wielkość brył nadawy.
Popychanie materiału w komorze kruszenia jest niebezpieczne, a zraszanie i zmiana rozstępu szczęk nie są czynnościami "przede wszystkim" w trakcie bieżącego rozdrabniania.

Pełne wyjaśnienie:

W kruszarce szczękowej materiał jest rozdrabniany przez cykliczny docisk między szczęką nieruchomą i ruchomą. Z punktu widzenia eksploatacji i BHP kluczowe jest utrzymanie prawidłowej nadawy, czyli takiej wielkości brył i takiego podawania, aby nie powodować blokowania komory kruszenia, przeciążeń napędu oraz niekontrolowanych odprysków.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "kontrolować wielkość brył materiału podawanego do rozdrabniania." Kontrola uziarnienia nadawy (oraz jej równomierności) jest podstawowym działaniem operatora, które wpływa jednocześnie na: bezpieczeństwo, wydajność, zużycie elementów roboczych i jakość produktu (uziarnienie po kruszeniu).

Pozostałe odpowiedzi opisują działania niewłaściwe lub niepierwszoplanowe:

  • "popychać rozdrabniany materiał w komorze kruszenia" – to typowy przykład zachowania skrajnie ryzykownego. Komora kruszenia jest strefą niebezpieczną: grozi pochwyceniem, zmiażdżeniem i uderzeniem odpryskiem. Interwencje w strefie kruszenia mogą być wykonywane wyłącznie po zatrzymaniu i zabezpieczeniu maszyny zgodnie z procedurami zakładowymi.
  • "zraszać wodą bryły materiału podawanego do komory kruszenia" – zraszanie bywa stosowane pomocniczo (np. ograniczanie pylenia), ale nie jest to czynność nadrzędna podczas samego procesu kruszenia. Ponadto nie każdy materiał może być nawilżany, bo wpływa to na przesiewanie, transport i ryzyko zlepiania.
  • "zmieniać okresowo rozstęp szczęk rozdrabniających" – regulacja szczeliny (nastawy) dotyczy ustawień technologicznych i zwykle jest wykonywana planowo lub przy zmianie wymaganego uziarnienia, a nie jako podstawowa czynność operatora w trakcie bieżącego rozdrabniania. Wykonywanie regulacji wymaga też bezpiecznego postoju i odpowiednich uprawnień/procedur.

Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: operator "przede wszystkim" pilnuje parametrów podawania i nie wchodzi w strefę kruszenia podczas pracy urządzenia. Odpowiedzi sugerujące ręczną ingerencję w komorze kruszenia są zwykle dystraktorami BHP.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kruszarka szczękowa to urządzenie do rozdrabniania materiałów bryłowych przez zgniatanie między szczęką nieruchomą i ruchomą. Stosuje się ją m.in. do kruszenia surowców przed kolejnymi etapami przeróbki. Kluczowe jest bezpieczne podawanie nadawy i unikanie ingerencji w komorę kruszenia.
Zbyt duże bryły mogą powodować zakleszczenia, przeciążenia napędu, wzrost drgań i ryzyko awarii. Kontrola nadawy stabilizuje proces, poprawia wydajność i ogranicza niebezpieczne sytuacje (np. "strzały" materiału). To typowa czynność operatora podczas pracy kruszarki.
Nie. Komora kruszenia jest strefą szczególnie niebezpieczną: grozi pochwyceniem, zmiażdżeniem i uderzeniem odpryskami. Jakakolwiek interwencja w tej strefie powinna odbywać się po zatrzymaniu i zabezpieczeniu maszyny zgodnie z procedurami zakładu (np. odłączenie zasilania i zabezpieczenie przed rozruchem).
Zraszanie bywa stosowane pomocniczo, np. do ograniczania pylenia lub poprawy warunków pracy w otoczeniu przesypów. Nie jest to jednak podstawowa czynność "przede wszystkim" dla operatora kruszarki. Trzeba też uwzględnić, że woda może zmieniać właściwości materiału i utrudniać dalsze procesy.
Najczęstsze zagrożenia to: pochwycenie/zmiażdżenie w strefie szczęk, odpryski i wyrzut fragmentów, hałas i zapylenie, urazy podczas usuwania zatorów oraz ryzyko niekontrolowanego rozruchu podczas prac serwisowych. Na egzaminie zwykle poprawna jest odpowiedź minimalizująca te ryzyka.
Rozstęp szczęk (szczelina nastawcza) wpływa na uziarnienie produktu po kruszeniu: mniejszy rozstęp zwykle daje drobniejszą frakcję, większy — grubszą. To parametr technologiczny i regulacyjny, który ustawia się planowo. Nie jest to typowa czynność wykonywana "przede wszystkim" podczas bieżącej pracy.
Najpierw należy zatrzymać proces zgodnie z instrukcją stanowiskową, zabezpieczyć urządzenie przed przypadkowym uruchomieniem i dopiero potem usuwać przyczynę zatoru narzędziami oraz metodami przewidzianymi w procedurach. Wchodzenie do komory kruszenia lub ręczne popychanie materiału podczas ruchu maszyny jest niedopuszczalne.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi sugerującej "szybką pomoc" (np. popychanie materiału), bo brzmi praktycznie, ale jest sprzeczna z BHP. Inny błąd to mylenie czynności operatora z czynnościami utrzymania ruchu (regulacje, naprawy). Warto szukać odpowiedzi najbezpieczniejszej i najbardziej podstawowej.
Czynności obsługowe to zwykle kontrola parametrów pracy i podawania materiału, obserwacja procesu oraz reagowanie zgodnie z instrukcją. Czynności serwisowe obejmują regulacje, demontaż, wymiany i prace wewnątrz osłon/stref niebezpiecznych. Na egzaminie odpowiedzi o regulacjach w trakcie pracy często są dystraktorami.
Ucz się schematu: zasada działania → parametr "wejścia" (nadawa) → zagrożenia → bezpieczne zachowanie operatora. Przerób typowe dystraktory BHP (ręczna ingerencja w strefie pracy, zdejmowanie osłon, regulacja podczas ruchu). Wspieraj się DTR i procedurami zakładowymi, jeśli są dostępne.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • PN-EN ISO 12100:2012, Bezpieczeństwo maszyn — Ogólne zasady projektowania — Ocena ryzyka i zmniejszanie ryzyka
  • Dyrektywa 2006/42/WE (Machinery Directive), wymagania zasadnicze dotyczące bezpieczeństwa maszyn

Materiały:

  • Instrukcje obsługi (DTR) kruszarek szczękowych używanych w zakładzie
  • Materiały szkoleniowe BHP dot. pracy przy maszynach stwarzających zagrożenie pochwycenia
  • Podręczniki do przeróbki mechanicznej surowców (rozdziały o kruszeniu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego