KWALIFIKACJA EKA2 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 16.
Podczas skontrum zasobu archiwalnego zauważyłeś, że pewne dokumenty są uszkodzone. Co powinieneś zrobić?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W czasie skontrum priorytetem jest bezpieczeństwo zasobu.
Gdy zauważysz uszkodzenia, właściwe jest zgłoszenie ich osobie lub zespołowi odpowiedzialnemu za nadzór i ewentualne działania zabezpieczające. Samodzielne naprawy lub wyrzucanie dokumentów mogą pogorszyć stan materiałów i naruszyć zasady postępowania z archiwaliami.

Pełne wyjaśnienie:

Podczas skontrum (kontroli zasobu archiwalnego) nie sprawdza się wyłącznie kompletności, ale również wychwytuje nieprawidłowości, w tym problemy ze stanem zachowania dokumentacji. Jeśli zauważysz uszkodzenia, najbezpieczniejszym i właściwym działaniem jest zgłoszenie problemu odpowiedniej osobie lub zespołowi. Pozwala to uruchomić właściwą procedurę: ocenę ryzyka, decyzję o zabezpieczeniu, ewentualne skierowanie do konserwacji oraz odnotowanie zdarzenia w dokumentacji kontroli.

Dlaczego inne odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Zignorować problem i kontynuować skontrum." To błąd, bo uszkodzenia mogą się pogłębiać (np. przy dalszym przenoszeniu teczek), a brak zgłoszenia utrudnia późniejsze ustalenie skali problemu i zaplanowanie zabezpieczeń.
  • "Próbować naprawić dokumenty na własną rękę." Działania naprawcze wymagają wiedzy i odpowiednich materiałów. Nieumiejętne podklejanie, taśmowanie czy czyszczenie może spowodować trwałe szkody i pogorszyć możliwość przyszłej konserwacji.
  • "Wyrzucić uszkodzone dokumenty." To szczególnie ryzykowne: nawet uszkodzone materiały mogą mieć wartość dowodową lub historyczną. Decyzje o brakowaniu lub wycofaniu z zasobu nie powinny zapadać ad hoc w trakcie kontroli, lecz w trybie właściwym dla archiwum.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o postępowanie z archiwaliami zwykle poprawna jest odpowiedź, która minimalizuje ryzyko dla dokumentacji i odwołuje się do zgłoszenia oraz odpowiedzialności służbowej, a nie do samodzielnych, nieudokumentowanych działań.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skontrum to kontrola zasobu archiwalnego polegająca na sprawdzeniu m.in. stanu ewidencji i zgodności stanu faktycznego z zapisami (czy jednostki istnieją, są na miejscu) oraz na wychwyceniu nieprawidłowości, np. uszkodzeń. Celem jest porządek, bezpieczeństwo i wiarygodność informacji o zasobie.
"Domowe" naprawy (taśmy, kleje, podklejanie) mogą trwale zniszczyć papier, atrament lub pieczęcie i utrudnić profesjonalną konserwację. Podczas skontrum priorytetem jest identyfikacja problemu i zgłoszenie go osobom kompetentnym, a nie improwizowana naprawa.
Należy przerwać czynności, które mogą pogłębić zniszczenia, zabezpieczyć jednostkę w bezpieczny sposób (bez "klejenia") i zgłosić problem osobie odpowiedzialnej. W praktyce często oznacza to też odnotowanie uszkodzeń w dokumentacji kontroli.
Zgłasza się je niezwłocznie po zauważeniu, szczególnie gdy uszkodzenie może się pogłębiać (kruszący papier, pleśń, zalanie) albo gdy dotyczy materiałów często udostępnianych. Szybka informacja pozwala zaplanować zabezpieczenie i ograniczyć ryzyko strat.
Typowe błędy to: bagatelizowanie drobnych uszkodzeń, chęć "szybkiej naprawy" bez uprawnień, kontynuowanie przeglądu mimo ryzyka rozsypania kart oraz brak zgłoszenia lub brak odnotowania problemu. Na egzaminie zwykle wygrywa odpowiedź: zgłoś i działaj zgodnie z procedurą.
Nie powinno się tego robić samodzielnie i doraźnie. Nawet zniszczony dokument może mieć wartość dowodową lub archiwalną, a decyzje o brakowaniu wymagają trybu formalnego. Właściwą reakcją jest zgłoszenie i przekazanie sprawy do osób odpowiedzialnych za decyzje i ewidencję.
Uszkodzenia mechaniczne to np. rozdarcia, zagięcia, ubytki, poluzowane oprawy. Zagrożenia biologiczne mogą objawiać się nalotem, plamami, zapachem stęchlizny lub śladami aktywności owadów. Niezależnie od rodzaju, kluczowe jest ograniczenie manipulacji i zgłoszenie sprawy kompetentnym osobom.
Bezpieczne jest wstrzymanie intensywnego przekładania kart, delikatne odłożenie jednostki, zabezpieczenie przed dalszym rozsypywaniem (np. w osłonie) i przekazanie informacji przełożonemu lub zespołowi. Należy unikać klejenia, czyszczenia "na mokro" i wyrzucania elementów.
Bo pozwala powiązać informację o stanie zachowania z konkretną jednostką i momentem kontroli. Dzięki temu można planować konserwację, poprawić warunki przechowywania i ograniczyć udostępnianie najbardziej zagrożonych materiałów. To także element odpowiedzialności i rozliczalności pracy archiwum.
Szukaj odpowiedzi, która minimalizuje ryzyko dla zasobu i wskazuje właściwy kanał działania: zgłoszenie, odnotowanie, zabezpieczenie. Odpowiedzi typu "zignorować", "naprawić samemu" albo "wyrzucić" zwykle są pułapkami, bo omijają procedury i zwiększają ryzyko strat.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 73% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w czasie skontrum priorytetem jest bezpieczeństwo zasobu.Gdy zauważysz uszkodzenia, właściwe jest zgłoszenie ich osobie lub zespołowi odpowiedzialnemu za nadzór i ewentualne działania zabezpieczające.

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z profilaktyki konserwatorskiej w archiwach (podstawy: kurz, wilgoć, pleśń, mechaniczne uszkodzenia)
  • Instrukcje wewnętrzne archiwum dotyczące postępowania z materiałami uszkodzonymi
  • Podstawy metodyki skontrum i dokumentowania wyników kontroli

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego