W praktyce robót drogowych i ziemnych pojęcia kosztorysowe dzieli się na kilka podstawowych grup. Robocizna oznacza koszt pracy wykonywanej przez pracowników, czyli nakłady związane z zatrudnieniem osób realizujących dane czynności (np. operatorów, robotników, sygnalistów), ujmowane w rozliczeniach jako odrębna składowa.
To rozróżnienie jest ważne, bo w dokumentacji i rozliczeniach robót te kategorie zwykle występują osobno, co pomaga analizować, dlaczego dana pozycja jest droga i gdzie powstają odchylenia.
- Koszt wynajmu sprzętu – to inna kategoria, często nazywana kosztami sprzętu/maszyn. Dotyczy m.in. pracy koparki, walca czy rozkładarki, amortyzacji lub najmu, paliwa (w zależności od metody), serwisu itp. Nie jest to robocizna, nawet jeśli sprzęt obsługuje operator.
- Koszt materiałów – obejmuje wydatki na surowce i wyroby (np. kruszywa, mieszanki, lepiszcza, elementy odwodnienia). Materiał to "co zużywasz", a robocizna to "kto i jaką pracą to wbudowuje".
- Koszt transportu materiałów – opisuje przewóz (np. dowóz kruszywa, masy bitumicznej, wywóz urobku). Jest odrębny od samego materiału oraz od kosztu pracy ludzi na miejscu.
Na egzaminie najczęstsza pułapka polega na tym, że w robotach drogowych duży udział ma sprzęt, więc część osób automatycznie wybiera odpowiedź o wynajmie maszyn. Warto zapamiętać: robocizna = praca ludzi, a pozostałe odpowiedzi to inne, niezależne składowe kosztów.
