KWALIFIKACJA CHM4 - TEST WIEDZY NR 11

PYTANIE NR 23.
Podczas sporządzania podłoża do badań mikrobiologicznych, jaką rolę pełni autoklawowanie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Autoklawowanie to proces sterylizacji z użyciem pary wodnej pod ciśnieniem, stosowany m.in. przy przygotowaniu podłoży mikrobiologicznych.
Jego celem jest uzyskanie jałowego podłoża (usunięcie mikroorganizmów, także form przetrwalnikowych), a nie jedynie ich ograniczenie jak w dezynfekcji.

Pełne wyjaśnienie:

Podczas przygotowywania podłoża do badań mikrobiologicznych kluczowe jest, aby samo podłoże było jałowe. Tylko wtedy wzrost mikroorganizmów po posiewie można wiązać z badaną próbką, a nie z przypadkowym zanieczyszczeniem (kontaminacją).

Autoklawowanie jest standardową metodą sterylizacji materiałów i roztworów w laboratorium. W praktyce wykorzystuje działanie gorącej pary wodnej pod ciśnieniem, co pozwala skutecznie eliminować drobnoustroje, w tym formy bardziej oporne (np. przetrwalniki), które mogą przetrwać łagodniejsze metody.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "Sterylizację podłoża" – opisuje ona właściwy cel autoklawowania w tym etapie przygotowania badania.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, ponieważ:

  • "Dezynfekcję podłoża" – dezynfekcja oznacza zwykle redukcję liczby drobnoustrojów do poziomu uznawanego za bezpieczny, ale nie gwarantuje pełnej jałowości. W mikrobiologii analitycznej brak jałowości podłoża może zafałszować wynik.
  • "Zwiększenie wartości odżywczej podłoża" – celem autoklawowania nie jest "wzbogacanie" składu. Podłoże ma mieć określony skład wynikający z receptury, a proces ma zapewnić czystość mikrobiologiczną.
  • "Zmniejszenie wartości odżywczej podłoża" – choć niektóre składniki mogą być wrażliwe na obróbkę cieplną, nie jest to rola autoklawowania. W razie potrzeby stosuje się inne techniki (np. wyjaławianie przez filtrację dla składników termolabilnych), aby utrzymać właściwości podłoża.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się para pojęć sterylizacja vs dezynfekcja, zwykle decyduje to, czy wymagany jest stan jałowości (brak wszystkich mikroorganizmów) czy tylko ograniczenie ich liczby. Przy podłożach do posiewów wymagana jest jałowość.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Autoklawowanie to metoda sterylizacji z użyciem pary wodnej pod ciśnieniem. Stosuje się ją do wyjaławiania podłoży, roztworów i sprzętu laboratoryjnego, aby usunąć mikroorganizmy i zapobiec kontaminacji hodowli.
Sterylizacja ma na celu uzyskanie jałowości, czyli eliminację wszystkich mikroorganizmów (również form opornych). Dezynfekcja zwykle tylko zmniejsza liczbę drobnoustrojów. Przy podłożach do posiewów wymagana jest jałowość, bo inaczej wynik badania może być fałszywy.
Niesterylne podłoże może zawierać obce drobnoustroje, które zaczną rosnąć niezależnie od badanej próbki. To prowadzi do kontaminacji, utrudnia interpretację posiewu i może dać wynik fałszywie dodatni lub zniekształcić liczbę kolonii.
Nie zawsze. Niektóre składniki są termolabilne i mogą ulec rozkładowi w wysokiej temperaturze. W praktyce takie dodatki sterylizuje się inną metodą (np. filtracją) i dodaje do wysterylizowanego, schłodzonego podłoża zgodnie z procedurą.
Najczęściej myli się dezynfekcję ze sterylizacją. Pomaga reguła: jeśli materiał ma mieć kontakt z hodowlą lub posiewem, zwykle wymaga się jałowości (sterylizacji). Dezynfekcja jest typowa dla powierzchni i sytuacji, gdzie wystarcza redukcja drobnoustrojów.
Zwróć uwagę na sformułowania typu: "podłoże do badań mikrobiologicznych", "przed posiewem", "przygotowanie podłoża". W tym kontekście kluczowe jest, by podłoże nie wnosiło własnej mikroflory. To wskazuje na potrzebę sterylizacji.
Technik analityk przygotowuje materiały i środowisko pracy tak, aby wyniki były wiarygodne. Autoklawowanie ogranicza ryzyko zanieczyszczeń w posiewach, poprawia powtarzalność analiz i jest elementem dobrej praktyki laboratoryjnej w mikrobiologii.
Filtrację stosuje się, gdy roztwór zawiera składniki wrażliwe na temperaturę (np. część witamin, niektóre antybiotyki lub inne dodatki selekcyjne). Wtedy wyjaławia się je na filtrach o odpowiedniej porowatości i dodaje aseptycznie do podłoża po jego sterylizacji.
Najważniejsze są: sterylizacja, dezynfekcja, aseptyka, kontaminacja, podłoże, posiew. Warto też rozumieć różnicę między metodami termicznymi a wyjaławianiem przez filtrację.
Rola autoklawowania to zapewnienie czystości mikrobiologicznej, a nie zmiana "wartości odżywczej". W praktyce receptury podłoży uwzględniają proces sterylizacji; składniki wrażliwe dodaje się osobno po sterylizacji. Na egzaminie nie należy utożsamiać autoklawu z "ulepszaniem" podłoża.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Cappuccino, J.G., Welsh, C.T.: "Microbiology: A Laboratory Manual", rozdział dotyczący sterylizacji i autoklawowania (kolejne wydania, np. Pearson)
  • Madigan, M.T. i in.: "Brock Biology of Microorganisms", rozdział: kontrola wzrostu drobnoustrojów / metody sterylizacji (kolejne wydania, np. Pearson)
  • World Health Organization: "Laboratory Biosafety Manual", sekcje dotyczące dekontaminacji i sterylizacji (autoklawowanie) – https://www.who.int/publications/i/item/9789240011311 (dostęp 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręcznik do mikrobiologii ogólnej i laboratoryjnej (rozdziały: sterylizacja i dezynfekcja)
  • Instrukcja obsługi autoklawu stosowanego w pracowni (procedury, bezpieczeństwo)
  • Materiały dydaktyczne z aseptyki i przygotowania podłoży mikrobiologicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego