KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 30.
Podczas tworzenia opisu bibliograficznego dla artykułu z czasopisma naukowego napotkałeś na problem z identyfikacją jednego z elementów. Który z poniższych elementów NIE jest wymagany w opisie bibliograficznym artykułu według ISBD?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Liczba stron artykułu" jest elementem, który w praktyce opisu artykułu może się pojawiać jako informacja uzupełniająca (np. zakres stron), ale nie stanowi elementu bezwzględnie wymaganego do identyfikacji artykułu w opisie wg zasad ISBD. Natomiast tytuł, autor i rok są kluczowe dla jednoznacznego wskazania publikacji.

Pełne wyjaśnienie:

W opisie bibliograficznym artykułu z czasopisma najważniejsze są te elementy, które pozwalają jednoznacznie zidentyfikować tekst i jego źródło. Do takich danych należą zwykle informacje o odpowiedzialności (kto napisał), tytuł oraz dane dotyczące wydania/chronologii czasopisma (np. rok). Bez tych elementów odnalezienie właściwego artykułu w zasobach bibliotecznych lub bazach bibliograficznych bywa niemożliwe albo obarczone dużym ryzykiem pomyłki.

Odpowiedź "Liczba stron artykułu" (rozumiana jako liczba stron) nie jest elementem koniecznym w każdym opisie. W praktyce częściej spotyka się zakres stron (np. od–do), który pomaga zlokalizować artykuł w obrębie numeru czasopisma, jednak sama liczba stron nie zawsze jest podawana, a jej brak nie uniemożliwia identyfikacji publikacji, jeśli pozostałe dane są kompletne.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne jako wybór "NIE jest wymagany"?

  • "Tytuł artykułu" – to podstawowy identyfikator treści. Bez tytułu opis staje się niejednoznaczny, szczególnie gdy autor publikuje wiele tekstów.
  • "Autor artykułu" – informacja o odpowiedzialności jest kluczowa w wyszukiwaniu i weryfikacji cytowań; często rozstrzyga, o który tekst chodzi.
  • "Rok wydania czasopisma" – dane chronologiczne są istotne dla wskazania właściwego rocznika/numeru, zwłaszcza w periodykach o powtarzalnych tytułach działów lub numeracji.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy elementu "wymaganego", wybieraj to, bez czego opis traci funkcję identyfikacyjną. Dane typu paginacja/objętość są często pomocne, ale zwykle mają charakter uzupełniający w porównaniu z autorem, tytułem i chronologią źródła.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zestaw ujednoliconych danych identyfikujących artykuł oraz jego źródło (czasopismo). Zwykle obejmuje autora, tytuł artykułu i dane o czasopiśmie (np. rok, rocznik, numer). Celem jest umożliwienie odnalezienia publikacji i poprawnego cytowania.
Rok (chronologia) pomaga wskazać właściwy rocznik i numer czasopisma, zwłaszcza gdy tytuł periodyku ukazuje się długo lub ma podobne numery. Bez roku łatwo pomylić wydania i przypisać artykuł do niewłaściwego zeszytu.
Nie zawsze. Informacje o stronach bywają bardzo pomocne (np. do szybkiego znalezienia tekstu w numerze), ale w zależności od przyjętych zasad opisu mogą mieć charakter uzupełniający. Kluczowe są dane identyfikacyjne, takie jak autor, tytuł i dane chronologiczne.
Najczęściej wystarczą: autor, tytuł artykułu oraz dane o czasopiśmie (tytuł czasopisma i rok, często także rocznik/numer). Te elementy umożliwiają precyzyjne wyszukanie rekordu i weryfikację, czy znaleziony tekst jest tym, którego szukasz.
"Wymagany" oznacza, że bez tego elementu opis traci podstawową funkcję identyfikacyjną albo przestaje spełniać reguły standardu. Elementy niewymagane mogą poprawiać kompletność i użyteczność opisu, ale ich brak nie przekreśla możliwości rozpoznania dokumentu.
Dane o artykule dotyczą samego tekstu (autor, tytuł). Dane o czasopiśmie opisują źródło publikacji (rok, rocznik, numer, wydawca). Na egzaminie pomaga zasada: najpierw identyfikuj tekst, potem precyzuj, gdzie został opublikowany.
Częste błędy to: pomijanie kluczowych danych (np. roku), mylenie numeru z rocznikiem, wpisywanie informacji o czasopiśmie w miejscu danych o artykule oraz traktowanie elementów pomocniczych (np. stron) jako ważniejszych niż autor i tytuł. Warto ćwiczyć na przykładach.
Zakres stron jest bardzo praktyczny, gdy masz papierowy numer czasopisma lub skan całego zeszytu. Ułatwia przejście do właściwego miejsca bez przeszukiwania całej zawartości. W opisach bibliograficznych bywa też używany do szybkiej weryfikacji zgodności cytowania.
Tytuł jest bezpośrednim identyfikatorem treści i zwykle pozwala odróżnić artykuły tego samego autora lub z jednego numeru czasopisma. Liczba stron nie identyfikuje jednoznacznie tekstu (różne artykuły mogą mieć tę samą długość), więc ma mniejszą wartość rozróżniającą.
Ćwicz rozpoznawanie elementów opisu na gotowych przykładach: osobno dla książek, artykułów i rozdziałów. Zwracaj uwagę, które dane są niezbędne do identyfikacji (autor, tytuł, rok), a które pełnią funkcję uzupełniającą (np. strony). Rób krótkie fiszki z elementami.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Natomiast tytuł, autor i rok są kluczowe dla jednoznacznego wskazania publikacji."

Źródła:

  • IFLA: ISBD – International Standard Bibliographic Description (Consolidated Edition), 2011 (publikacja IFLA dot. elementów opisu bibliograficznego) https://www.ifla.org/publications/isbd-international-standard-bibliographic-description-consolidated-edition/ - dostęp 2026-03-01
  • IFLA: Bibliographic Standards (strona zbiorcza standardów, kontekst ISBD) https://www.ifla.org/units/bibliography/ - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu informacji naukowej i bibliografii (rozdziały o opisie dokumentów niesamoistnych)
  • Materiały dydaktyczne dot. standardów opisu bibliograficznego stosowanych w bibliotekach
  • Przykładowe rekordy opisów artykułów w katalogach bibliotek akademickich (analiza pól opisu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego