Anafilaksja to ostra, uogólniona reakcja nadwrażliwości, która może szybko doprowadzić do niewydolności oddechowej i krążeniowej. W gabinecie stomatologicznym kluczowe jest natychmiastowe przerwanie zabiegu, wezwanie pomocy oraz równoległe wdrożenie leczenia. Z punktu widzenia farmakoterapii adrenalina jest lekiem pierwszego wyboru, ponieważ działa na receptory alfa i beta: zmniejsza obrzęk błon śluzowych, poprawia ciśnienie tętnicze i drożność dróg oddechowych oraz ogranicza skurcz oskrzeli.
Hydrokortyzon (glikokortykosteroid) może być elementem postępowania wspomagającego w reakcji alergicznej, jednak jego działanie nie jest natychmiastowe jak w przypadku adrenaliny. Dlatego w praktyce klinicznej podkreśla się przede wszystkim szybkie podanie adrenaliny oraz działania podtrzymujące (ocena ABC, tlenoterapia, ułożenie, płynoterapia zgodnie z kompetencjami i procedurami miejsca pracy).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Witamina K i calcium – witamina K dotyczy krzepnięcia, a wapń nie jest leczeniem z wyboru w anafilaksji; taki zestaw nie adresuje mechanizmu wstrząsu anafilaktycznego.
- Glukoza i insulina – te substancje odnoszą się do zaburzeń gospodarki węglowodanowej (hipoglikemia/hiperglikemia), a nie do ostrej reakcji anafilaktycznej.
- Nitrogliceryna i leki przeciwbólowe – typowo kojarzone z dolegliwościami wieńcowymi i bólem, mogą wręcz pogorszyć sytuację w hipotensji; nie leczą uogólnionej reakcji alergicznej.
W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę: w anafilaksji najpierw myśl o adrenalinie i szybkim wsparciu funkcji życiowych; pozostałe leki mogą być rozważane jako uzupełnienie, zależnie od procedur i decyzji lekarza.
