KWALIFIKACJA SPO5 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 40.
Podopieczna cierpiąca na reumatoidalne zapalenie stawów ma zmiany deformacyjne i funkcjonalne obu dłoni. Opiekun w celu ułatwieniajej samodzielnego przygotowywania posiłków powinien podopiecznej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pogrubione uchwyty w sztućcach i przyborach kuchennych zwiększają powierzchnię chwytu i zmniejszają potrzebną siłę zacisku, co ułatwia manipulowanie dłonią przy deformacjach i bólu w RZS.
Pozostałe propozycje (pozycja siedząca, rodzaj naczyń) nie rozwiązują głównego problemu: trudności w chwycie i precyzji ruchu.

Pełne wyjaśnienie:

W reumatoidalnym zapaleniu stawów często pojawiają się ból, sztywność poranna, ograniczenie zakresu ruchu oraz deformacje stawów dłoni. To przekłada się na osłabienie i bolesność chwytu, trudność w utrzymaniu wąskich rączek oraz męczenie się przy czynnościach wymagających siły i precyzji (np. krojenie, mieszanie, przenoszenie naczyń).

Odpowiedź "zakupić sztućce kuchenne z pogrubionymi uchwytami" jest właściwa, ponieważ pogrubiony uchwyt:

  • zmniejsza konieczność silnego zaciskania palców,
  • ułatwia utrzymanie stabilnego chwytu przy ograniczonej sprawności dłoni,
  • poprawia ergonomię i może ograniczać ból oraz przeciążanie stawów.

Pozostałe odpowiedzi nie trafiają w kluczową potrzebę wynikającą z deformacji i dysfunkcji dłoni:

  • "zaproponować przyrządzanie posiłków tylko w pozycji siedzącej" może poprawiać komfort lub bezpieczeństwo ogólne, ale nie kompensuje osłabionego chwytu ani trudności w manipulowaniu narzędziami kuchennymi.
  • "zaproponować przyrządzanie posiłków w metalowych naczyniach" samo w sobie nie jest typową metodą usprawnienia chwytu; materiał naczynia nie rozwiązuje problemu trzymania uchwytów i często nie zmniejsza obciążenia dłoni.
  • "zakupić szklane garnki z plastikowymi uchwytami" również nie jest rozwiązaniem ukierunkowanym na funkcję dłoni; szkło może być cięższe i bardziej ryzykowne przy upuszczeniu, a sama obecność plastikowych uchwytów nie gwarantuje ergonomii chwytu.

W praktyce opieki domowej warto pamiętać o zasadzie: najpierw identyfikujemy ograniczenie funkcjonalne (tu: chwyt), a potem dobieramy prostą adaptację (pogrubienie, antypoślizg, stabilizacja). Takie drobne modyfikacje często realnie zwiększają samodzielność podopiecznej podczas przygotowywania posiłków.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To przybory kuchenne, których rękojeść ma większą średnicę (często także powłokę antypoślizgową). Pomagają osobom z osłabioną siłą dłoni, bólem lub deformacjami stawów (np. w RZS), bo do utrzymania uchwytu potrzeba mniejszego zacisku i łatwiej kontrolować ruch.
RZS może powodować ból, sztywność i ograniczenie ruchu w stawach dłoni, a z czasem także deformacje. W kuchni skutkuje to trudnością w trzymaniu cienkich rączek, szybkim męczeniem się dłoni oraz problemem z precyzją (np. mieszanie, krojenie, przenoszenie naczyń).
Grubszy uchwyt lepiej wypełnia dłoń, więc palce nie muszą się tak mocno zginać i zaciskać. To zmniejsza wymagany nacisk i ból, a także poprawia stabilność. W efekcie osoba z ograniczeniami dłoni wykonuje czynność dłużej i bezpieczniej, z mniejszym przeciążeniem stawów.
Pozycja siedząca może zmniejszać zmęczenie całego ciała i ryzyko upadku, ale nie rozwiązuje kluczowego problemu w RZS dłoni: trudności z chwytem i manipulacją narzędziami. Lepsze efekty daje dopasowanie sprzętu (np. pogrubione uchwyty, antypoślizg), a dopiero potem ergonomia stanowiska.
Przydatne bywają: maty antypoślizgowe do stabilizacji misek, otwieracze do słoików, noże z ergonomiczną rękojeścią, deski do krojenia ze stabilizacją oraz lekkie naczynia łatwe do uchwycenia. Dobór powinien wynikać z obserwacji, co sprawia trudność konkretnej osobie.
Warto obserwować, czy podopieczna: wypuszcza narzędzia z ręki, szybko męczy dłoń, skarży się na ból przy zaciskaniu, unika krojenia/mieszania albo wykonuje to bardzo wolno. Dobrą praktyką jest też rozmowa o tym, które czynności są najtrudniejsze i przetestowanie różnych uchwytów w bezpiecznych warunkach.
Nie ma ogólnej zasady, że sam materiał naczynia (metal/szkło) poprawia funkcję dłoni. Kluczowe są: masa naczynia, kształt i wielkość uchwytów, stabilność oraz łatwość mycia. Dla osoby z RZS często korzystniejsze są lżejsze naczynia i uchwyty zaprojektowane ergonomicznie, a nie "metal" jako taki.
Przy słabszym chwycie rośnie ryzyko wyślizgnięcia i upuszczenia naczynia. Szkło bywa cięższe i w razie upadku może się rozbić, co zwiększa zagrożenie skaleczeniem. Dla bezpieczeństwa zwykle ważniejsza jest stabilność chwytu (np. grubsze uchwyty) i masa naczynia niż jego przezroczystość.
Częsty błąd to wybór rozwiązania "ogólnie wygodnego" (np. zmiana pozycji pracy) zamiast tego, co adresuje konkretny deficyt (chwyt). Inny błąd to kupowanie przypadkowych gadżetów bez testu, czy rzeczywiście zmniejszają ból i wysiłek. Najlepiej dobierać adaptacje po obserwacji czynności i próbach w praktyce.
Ucz się "problem → rozwiązanie": np. osłabiony chwyt → pogrubione uchwyty; ślizganie naczyń → mata antypoślizgowa; trudność w otwieraniu → otwieracz. Pomaga też powtarzanie przykładów z codziennych sytuacji (kuchnia, higiena, ubieranie) i zapamiętanie, że celem jest samodzielność i bezpieczeństwo.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • MSD Manuals (wersja PL), "Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)" (opis objawów i ograniczeń funkcjonalnych) https://www.msdmanuals.com/pl/professional/choroby-uk%C5%82adu-mi%C4%99%C5%9Bniowo-szkieletowego-i-tkanki-%C5%82%C4%85cznej/reumatoidalne-zapalenie-staw%C3%B3w-rzs/reumatoidalne-zapalenie-staw%C3%B3w-rzs - dostęp 2026-03-02
  • NHS (UK), "Rheumatoid arthritis" (charakterystyka choroby i wpływ na stawy oraz funkcjonowanie) https://www.nhs.uk/conditions/rheumatoid-arthritis/ - dostęp 2026-03-02
  • Versus Arthritis (UK), "Living with rheumatoid arthritis / Practical help, aids and adaptations" (ogólne podejście do pomocy i adaptacji w czynnościach dnia codziennego) https://www.versusarthritis.org/about-arthritis/conditions/rheumatoid-arthritis/ - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zakresu terapii zajęciowej i usprawniania czynności dnia codziennego (ADL)
  • Poradniki ergonomii i sprzętu pomocniczego dla osób z chorobami reumatycznymi
  • Zalecenia edukacyjne dla pacjentów z RZS dotyczące ochrony stawów i oszczędzania energii

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego