KWALIFIKACJA SPO1 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 4.
Podopieczna, która choruje na reumatoidalne zapalenie stawów i ma zmiany chorobowe w obrębie kończyn górnych, będzie miała największe ograniczenia samodzielności w zakresie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zmiany chorobowe w kończynach górnych w RZS najczęściej ograniczają chwyt, precyzję ruchów i zakres ruchu dłoni oraz nadgarstków.
Dlatego największe trudności dotyczą czynności wymagających sprawności manualnej, takich jak jedzenie (posługiwanie się sztućcami) i ubieranie (guziki, zamek, zakładanie rękawów).

Pełne wyjaśnienie:

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) jest chorobą zapalną, która często obejmuje drobne stawy rąk i nadgarstków. W praktyce opiekuńczej przekłada się to na ból, sztywność poranną, osłabienie siły chwytu i mniejszą precyzję ruchów. Jeśli w treści podano, że zmiany chorobowe dotyczą kończyn górnych, to należy wskazać takie obszary samodzielności, które najbardziej zależą od sprawności rąk.

Odpowiedź "spożywania posiłków i ubierania się." jest trafna, ponieważ obie czynności wymagają koordynacji i pracy manualnej: trzymania sztućców, krojenia, podnoszenia kubka, a przy ubieraniu manipulowania materiałem, zamkami, guzikami czy zakładania rękawów. Wsparcie asystenta może obejmować m.in. dobór pomocy (pogrubione uchwyty, talerze antypoślizgowe) oraz techniki ułatwiające ubieranie.

Pozostałe propozycje zawierają elementy mniej związane z funkcją kończyn górnych:

  • "czytania i chodzenia." – czytanie zależy od wzroku i koncentracji, a chodzenie od kończyn dolnych oraz równowagi; nie są to typowe "największe" ograniczenia wynikające wyłącznie ze zmian w kończynach górnych.
  • "wstawania z łóżka i chodzenia." – te czynności wymagają głównie siły i kontroli tułowia oraz kończyn dolnych. Kończyny górne mogą pomagać w podporze, ale przy wskazanym w pytaniu zajęciu rąk nie jest to najbardziej charakterystyczny obszar ograniczeń.
  • "wydalania i siadania." – wydalanie jest w dużej mierze zależne od kontroli zwieraczy i stanu układu moczowo-jelitowego; siadanie to przede wszystkim równowaga i kończyny dolne. Ograniczenia rąk mogą utrudniać czynności higieniczne po skorzystaniu z toalety, ale w odpowiedzi połączono je z "siadaniem", co czyni ją mniej adekwatną do wskazanego problemu.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o samodzielność zawsze "mapuj" opis zaburzenia na funkcję narządu. Jeśli problem dotyczy rąk, wybieraj czynności samoobsługi o wysokim udziale chwytu i precyzji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
RZS to przewlekła choroba zapalna stawów, często obejmująca dłonie i nadgarstki. Typowo powoduje ból, obrzęk i sztywność, co osłabia chwyt oraz precyzję ruchów. W efekcie trudniejsze stają się czynności manualne: jedzenie, ubieranie, higiena i prace domowe.
Najbardziej ograniczone bywają czynności wymagające chwytu i manipulacji: korzystanie ze sztućców, krojenie, zapinanie guzików, obsługa zamków, wiązanie sznurowadeł czy otwieranie opakowań. To typowe obszary, w których asystent planuje wsparcie i dobór pomocy.
Jeżeli zmiany dotyczą przede wszystkim rąk, to jedzenie wymaga stałej pracy dłoni: chwytu, nacisku i precyzyjnych ruchów. Chodzenie zależy głównie od kończyn dolnych i równowagi, więc może być mniej upośledzone, o ile choroba nie obejmuje kolan czy stóp.
Pomocne są sztućce z pogrubionym uchwytem, antypoślizgowe podkładki, kubki z uchem, krojenie na mniejsze kawałki oraz stabilizacja talerza. Warto też zadbać o przerwy, wygodną pozycję i techniki oszczędzania stawów, by zmniejszać ból i zmęczenie.
Sprawdza się odzież z łatwymi zapięciami (rzepy, większe suwaki), luźniejsze rękawy oraz akcesoria pomocnicze (np. przyrządy do zapinania guzików). Asystent może też stosować ubieranie etapami i dbać o ustawienie kończyn, aby nie prowokować bólu stawów.
Częstą pomyłką jest wybieranie odpowiedzi związanych z chodzeniem lub wstawaniem "z rozpędu", bo te trudności są często omawiane w opiece. W takich zadaniach kluczowe jest czytanie, które kończyny są objęte zmianami: ręce kierują do czynności manualnych, a nogi do lokomocji.
Wstawanie staje się głównym problemem, gdy choroba lub inne schorzenia znacząco obejmują kończyny dolne, biodra, kolana albo gdy występuje osłabienie mięśni i zaburzenia równowagi. Gdy w treści wskazane są kończyny górne, zwykle większe są trudności w samoobsłudze rąk.
Ocena polega na obserwacji: czy potrafi samodzielnie chwycić sztućce, nabrać pokarm, utrzymać tempo bez bólu oraz bezpiecznie przełykać. Jeśli wykonuje tylko część etapów (np. je samodzielnie, ale nie kroi), planuje się pomoc częściową i odpowiednie adaptacje.
Tak, szczególnie na czynności higieniczne wymagające użycia rąk (np. rozpinanie odzieży, utrzymanie papieru, mycie). Jednak samo "wydalanie" nie wynika bezpośrednio z dysfunkcji stawów rąk. W testach zwykle rozróżnia się funkcję narządu od obsługi czynności toaletowej.
Ucz się mapowania: jaki narząd/obszar jest uszkodzonyjakie czynności tego wymagają. Twórz listy ADL (jedzenie, ubieranie, higiena, mobilność) i ćwicz krótkie scenariusze kliniczne. Na egzaminie szukaj w treści wskazówki: kończyny górne vs dolne.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Merck Manual Professional Edition (wydanie online), hasło: "Rheumatoid Arthritis (RA)" – objawy i wpływ na stawy rąk, https://www.merckmanuals.com/professional/musculoskeletal-and-connective-tissue-disorders/joint-disorders/rheumatoid-arthritis-ra (dostęp: 2026-03-01)
  • CDC – Arthritis, Rheumatoid Arthritis (RA): podstawowe informacje o objawach i ograniczeniach funkcjonalnych, https://www.cdc.gov/arthritis/basics/rheumatoid-arthritis.html (dostęp: 2026-03-01)
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), hasło: "Rheumatoid arthritis" – objawy (ból, sztywność, obrzęk) i konsekwencje funkcjonalne, https://medlineplus.gov/rheumatoidarthritis.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki z reumatologii/chorób narządu ruchu (objawy, funkcjonowanie w RZS)
  • Materiały z terapii zajęciowej dotyczące usprawnień w ADL
  • Opisy i arkusze oceny ADL (np. skale funkcjonalne używane w opiece)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego